Biểu tình tại Iran bước sang ngày thứ tư, Mỹ kêu gọi không đàn áp
- Lâm Yến
- •
Thứ Tư (31/12), làn sóng biểu tình và đình công trên toàn quốc do lạm phát leo thang và đồng nội tệ mất giá đã bước sang ngày thứ tư. Người dân tìm cách xông vào các tòa nhà chính phủ, người dân tìm cách xông vào tòa nhà chính phủ. Bộ Ngoại giao Mỹ bày tỏ ủng hộ người biểu tình và các yêu sách của họ, đồng thời thúc giục chính quyền Iran không đàn áp người dân.
Đợt biểu tình này bắt đầu từ ngày Chủ nhật (28/12), khi các tiểu thương tại khu chợ Grand Bazaar ở thủ đô Tehran phát động đình công sau khi đồng rial của Iran rơi xuống mức thấp kỷ lục so với đô la Mỹ. Đến thứ Ba, biểu tình đã lan rộng tới nhiều trường đại học ở Tehran.
Sang ngày thứ Tư, người biểu tình tràn xuống đường phố tại Tehran và các khu vực xung quanh. Thành phố Fasa ở miền trung – nam Iran, với dân số khoảng 150.000 người, trở thành tâm điểm của phong trào lần này. Trong một video do hãng tin bán chính thức Nour News công bố, người biểu tình xuất hiện trong video tấn công tấn công tòa nhà văn phòng thống đốc, phóng hỏa và ném đá.
Các video khác trên mạng xã hội cho thấy lực lượng an ninh nổ súng, một số người biểu tình bị thương. Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim phủ nhận có người thiệt mạng, đồng thời đưa tin có ba cảnh sát bị thương trong các cuộc đụng độ.
🔴Chants of JAVID SHAH all across Iran during these protests.
Please share so the world no longer can deny what the people of Iran want. This will shut up every Islamic Republic mouthpiece, agent, reformist, and puppet of the I.R Brotherhood. pic.twitter.com/BZaRGvQHfP
— Savakzadeh (@Savakzadeh) December 31, 2025
BREAKINg:
Iranian anti-regime protesters are chasing down the Islamic Regime’s security forces on the streets of the city Arak
Via @ShayanNews pic.twitter.com/k9bFlXwRuK
— Visegrád 24 (@visegrad24) January 1, 2026
Iran: massive protests are emerging against the regime after the rial hits record lows thanks to the regime’s corruption. In Tehran, Kerman, Karaj, Qeshm and Hamadan protests have emerged and many workers are striking across the country. The regime is living on borrowed time. pic.twitter.com/PcH6k0rEBK
— Brooke Goldstein (@GoldsteinBrooke) December 29, 2025
Biểu tình buộc chính quyền hiếm hoi chấp nhận đối thoại
Khác với nhiều lần trước, lần này người dân biểu tình phản đối chi phí sinh hoạt tăng vọt đã buộc chính quyền hiếm hoi chấp nhận đối thoại với người biểu tình. Hôm thứ Ba, chính phủ Iran cho biết “thừa nhận các cuộc biểu tình” và sẽ “kiên nhẫn lắng nghe, ngay cả khi phải đối mặt với những tiếng nói gay gắt”.
Tổng thống Masoud Pezeshkian ngày thứ Ba tìm cách trấn an người biểu tình, cam kết điều chỉnh kế hoạch tăng thuế và gọi các yêu cầu thay đổi là “hợp lý”, song các cuộc biểu tình vẫn tiếp diễn.
Truyền thông nhà nước Iran hôm thứ Tư đưa tin: “Cách đây vài giờ, một nhóm tổ chức đã tìm cách xông vào tòa nhà chính quyền tỉnh tại thành phố Fasa, nhưng cuộc tấn công bị lực lượng an ninh đẩy lùi”. Theo bản tin này, người cầm đầu là một phụ nữ 28 tuổi, hiện đã bị bắt.
Hãng Tasnim dẫn lời một quan chức địa phương cho biết bốn “người tấn công” đã bị bắt giữ, ba thành viên lực lượng an ninh bị thương trong vụ việc.
Một đoạn video do truyền thông nhà nước công bố cho thấy một nhóm người tìm cách phá cửa một tòa nhà để xông vào. Hãng Reuters cho biết đã xác minh địa điểm quay video, nhưng không thể độc lập xác nhận thời điểm ghi hình.
Tổng công tố Iran Mohammad Movahedi-Azad nói trên truyền hình nhà nước rằng các cuộc biểu tình là hợp pháp, nhưng bất kỳ hành vi nào nhằm gây rối trật tự đều sẽ phải đối mặt với phản ứng “kiên quyết”.
Trong lịch sử Cộng hòa Hồi giáo Iran, đã nhiều lần bùng phát phong trào biểu tình quy mô toàn quốc, gần đây nhất là vào các năm 2019 và 2022.
Mỹ ủng hộ người biểu tình Iran: “Đòi quyền cơ bản không phải là tội”
Tài khoản tiếng Ba Tư của Bộ Ngoại giao Mỹ trên mạng xã hội X đăng tải thông điệp ủng hộ người biểu tình, nói rằng Mỹ “hoan nghênh lòng dũng cảm của họ” và đứng về phía những người theo đuổi “phẩm giá và một tương lai tốt đẹp hơn”, mong muốn chấm dứt nhiều năm chính sách thất bại và quản lý kinh tế yếu kém của chính quyền Iran.
Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết, “chúng tôi vô cùng lo ngại trước các bản tin và video cho thấy người biểu tình ôn hòa ở Iran đang phải đối mặt với sự đe dọa, bạo lực và các vụ bắt bớ”. Trong bài đăng này, phía Mỹ nhấn mạnh: “Đòi hỏi các quyền cơ bản không phải là tội phạm. Nước Cộng hòa Hồi giáo phải tôn trọng các quyền của người dân Iran và chấm dứt đàn áp.”
Trong một bài đăng tiếp theo, Bộ Ngoại giao Mỹ viết: “Trước là các khu chợ, rồi đến sinh viên, giờ là cả nước. Người dân Iran đoàn kết. Những cuộc sống khác nhau, nhưng chung một yêu cầu: tôn trọng tiếng nói và các quyền của chúng tôi.”
Làn sóng biểu tình lần này là cuộc biểu tình quy mô lớn đầu tiên trong nước kể từ sau các cuộc không kích do Israel và Mỹ tiến hành nhằm vào Iran hồi tháng Sáu. Trước đó, chính quyền Iran chủ yếu ứng phó với các cuộc biểu tình bằng cách tăng cường an ninh và tiến hành bắt bớ trên diện rộng.
Iran đối mặt khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng
Theo Wall Street Journal, cuộc chiến hồi tháng Sáu phơi bày sự bất lực của chính quyền Iran trong việc bảo vệ người dân trước các đợt tấn công, đồng thời cho thấy cơ quan tình báo không thể ngăn chặn hoạt động xâm nhập sâu của điệp viên Israel. Điều này làm bất mãn trong xã hội dâng cao, trong bối cảnh chính quyền vốn đã bị chỉ trích nặng nề vì hệ tư tưởng hà khắc và thành tích kinh tế tồi tệ.
Trong các tháng tiếp theo của năm 2025, kinh tế Iran chứng kiến đợt biến động tỷ giá chưa từng có, đồng rial mất giá khoảng 60% so với đô la Mỹ, rơi xuống mức thấp kỷ lục khoảng 1,445 triệu rial đổi 1 đô la Mỹ. Đồng tiền lao dốc tiếp tục bào mòn tiền tiết kiệm của người dân và đẩy chi phí sinh hoạt lên cao. Theo số liệu của Cơ quan Thống kê Iran, lạm phát trong tháng 12/2025 lên tới 42,2%, tăng 1,8 điểm phần trăm so với tháng Mười Một. Giá lương thực tăng 72%, trong khi giá vật tư y tế tăng 50% so với cùng kỳ năm trước.
Các nhà phân tích kinh tế cho rằng chính sách tiền tệ và tài khóa của chính phủ, tình trạng quản lý kinh tế yếu kém, thâm hụt ngân sách kéo dài và các lệnh trừng phạt quốc tế liên tục là những nguyên nhân chính dẫn tới cục diện hiện nay. Những yếu tố đó trực tiếp tác động tới các hiệp hội ngành nghề, đặc biệt là những doanh nghiệp phụ thuộc vào nhập khẩu. Biến động tỷ giá dữ dội khiến nhiều nhà buôn không thể định giá, đảm bảo nguồn cung hay duy trì hoạt động kinh doanh bình thường.
Theo Lâm Yến / Epoch Times
Xem thêm
Từ khóa biểu tình ở Iran biểu tình Iran
