Hoàng Lạc là mỹ nhân kế? Cựu chuyên gia CIA phân tích thủ đoạn gián điệp của ĐCSTQ

Lý Bình
•
Chủ Nhật, 15/11/2026

Ít nhất hai mối quan hệ ngoài hôn nhân của ông Jensen Huang, người vừa từ chức CEO Nvidia, đã bị phanh phui, trong đó một mối quan hệ vướng nghi vấn mỹ nhân kế của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ). Một cựu phân tích viên CIA nhận định còn quá sớm để kết luận, nhưng cách thức trong vụ này rất giống các hoạt động gián điệp của ĐCSTQ.

Bà Hoàng Lạc, nữ doanh nhân Trung Quốc mà truyền thông Mỹ đưa tin có quan hệ tình cảm với cựu CEO Nvidia Jensen Huang, và chồng là ông Khang Vĩ. (Ảnh: MXH)

Hãng chip Nvidia của Mỹ hôm thứ Năm (12/11) thông báo ông Jensen Huang (Hoàng Nhân Huân) từ chức giám đốc điều hành (CEO), có hiệu lực ngay lập tức. Trước đó, ít nhất hai mối quan hệ ngoài hôn nhân của ông đã bị phanh phui, trong đó một mối quan hệ vướng nghi vấn gián điệp của ĐCSTQ. Vụ việc khiến dư luận một lần nữa chú ý tới các hoạt động gián điệp của ĐCSTQ.

Bộ Ngoại giao ĐCSTQ một mực khẳng định cáo buộc gián điệp bằng mỹ nhân kế trong vụ này là vô căn cứ. Tuy nhiên, vụ việc liên quan tới nhiều vấn đề lớn: việc thực thi kiểm soát xuất khẩu chip của Mỹ chưa đến nơi đến chốn, hoạt động gián điệp của ĐCSTQ nhắm vào doanh nghiệp công nghệ cao Mỹ, hiện trạng quan hệ Mỹ-Trung và cuộc cạnh tranh công nghệ giữa hai nước. Vì vậy, cả chính giới lẫn dư luận Mỹ đều đang theo dõi sát. Một cựu phân tích viên của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) cho rằng dù còn quá sớm để kết luận, thủ đoạn trong vụ này giống hệt các chiến dịch gián điệp của ĐCSTQ.

Nghi vấn mỹ nhân kế của ĐCSTQ: Thay đổi lãnh đạo ở Nvidia tác động tới nước Mỹ

Nhân vật trung tâm trong mối quan hệ ngoài hôn nhân lần này của ông Jensen Huang là bà Hoàng Lạc (Alice Huang), lãnh đạo của Megaspeed, công ty trung tâm dữ liệu có trụ sở tại Singapore. Một số nhân viên tình báo Mỹ tin rằng bà Hoàng Lạc là gián điệp của ĐCSTQ.

Hôm thứ Năm, Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche cho biết bộ này chưa đi đến kết luận bà Hoàng Lạc có phải là gián điệp của ĐCSTQ hay không. Ông nói thêm rằng Cục Điều tra Liên bang (FBI) đang điều tra các thông tin nói rằng bà làm việc cho chính quyền ĐCSTQ.

Nvidia là doanh nghiệp cốt lõi của ngành trí tuệ nhân tạo (AI) Mỹ. Chip của hãng là nền tảng cho các mô hình ngôn ngữ lớn và trung tâm dữ liệu, còn bản thân hãng là trụ cột quan trọng của tăng trưởng kinh tế Mỹ.

Bà Rebecca Patterson, nghiên cứu viên cao cấp tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ (CFR), nhận định Nvidia giữ vị trí trung tâm trong nỗ lực AI của Mỹ, cả về quy mô lẫn tỷ trọng trong các chỉ số chứng khoán lớn. Hãng còn được ví như “ngân hàng trung ương” của hệ sinh thái AI. Bà lưu ý rằng vì AI giữ vai trò trung tâm đối với thị trường tài chính và triển vọng kinh tế của Mỹ cũng như thế giới, những câu hỏi xoay quanh ban lãnh đạo hãng có thể gây tác động lan tỏa đáng kể.

Bà Patterson cũng cho rằng vụ việc cho thấy tầm quan trọng của việc thiết kế và giám sát các hình thức chính phủ can thiệp vào thị trường tư nhân. Bà đặt câu hỏi Washington chịu trách nhiệm gì đối với rủi ro phụ thuộc vào một nhân vật chủ chốt và nguy cơ xung đột lợi ích, khi Chính phủ Mỹ được chia một phần doanh thu từ việc Nvidia bán chip sang Trung Quốc. Bà còn đặt vấn đề liệu những công ty AI có tầm quan trọng mang tính hệ thống như Nvidia có nên chịu các ràng buộc riêng như những ngân hàng lớn nhất hay không.

Nvidia là miếng mồi béo bở trong mắt ĐCSTQ

Một báo cáo của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) chỉ ra rằng ĐCSTQ là mối đe dọa gián điệp nước ngoài hoạt động tích cực nhất nhắm vào doanh nghiệp Mỹ. Từ năm 2000 đến 2023, có 224 vụ gián điệp của ĐCSTQ nhắm vào Mỹ được công khai, hơn một nửa trong số đó nhằm vào lĩnh vực công nghệ thương mại.

Hiện chưa rõ bà Hoàng Lạc có lấy được thông tin quan trọng từ ông Jensen Huang, hay có cung cấp thông tin tình báo về ông cho ĐCSTQ hay không. Truyền thông đưa tin các quan chức tình báo Mỹ coi bà Hoàng Lạc là một “chim én” của ĐCSTQ, tức nữ điệp viên dùng mỹ nhân kế. Thông tin này chưa được xác nhận công khai.

Bà Jessica Brandt, nghiên cứu viên cao cấp tại CFR và từng là Giám đốc Trung tâm Ảnh hưởng Ác ý Nước ngoài thuộc Văn phòng Giám đốc Tình báo Quốc gia Mỹ, cho rằng chính quyền Trung Quốc coi Nvidia là mục tiêu hấp dẫn vì nhiều lý do.

“Thông tin về cách Nvidia thiết kế các dòng chip dành riêng cho thị trường Trung Quốc có thể giúp né tránh các biện pháp kiểm soát xuất khẩu”, bà nói. Bà Brandt cho biết nếu nắm được nội dung trao đổi giữa Nvidia với giới hoạch định chính sách, có thể dự đoán hướng đi sắp tới của các biện pháp kiểm soát xuất khẩu và những chính sách khác của Mỹ. “Hiểu được Nvidia bất đồng với chính phủ ở điểm nào có thể làm lộ ra những kẽ hở để khai thác”, bà nói thêm.

Truyền thông đưa tin trước đó ông Jensen Huang không nhận được cảnh báo nào từ các cơ quan của Chính phủ Mỹ rằng ông có thể là mục tiêu của mỹ nhân kế do ĐCSTQ giăng ra. Lý do, theo bà Brandt, có thể là các cơ quan tình báo Mỹ lo ngại việc cảnh báo ông có nguy cơ đánh động Bắc Kinh.

Hôm thứ Năm, khi được hỏi FBI có từng cân nhắc tổ chức một buổi thông báo phòng vệ (defensive briefing) cho ông Jensen Huang hay không, Bộ trưởng Blanche cho biết FBI thường chỉ thông báo theo hình thức này khi cần bảo vệ tính mạng của một người.

Gián điệp chuyên nghiệp và gián điệp nghiệp dư cùng vào cuộc

Bà Emily Harding là cựu phân tích viên CIA, hiện là chuyên gia tại CSIS ở Washington. Trong cuộc phỏng vấn mới đây với Đài Phát thanh Công cộng Quốc gia Mỹ (NPR), bà đã lấy trường hợp ông Jensen Huang để phân tích chi tiết các thủ đoạn gián điệp mà ĐCSTQ sử dụng nhằm vào doanh nghiệp công nghệ Mỹ.

Bà Harding cho biết ĐCSTQ vừa tuyển mộ và đào tạo gián điệp chuyên nghiệp, vừa tận dụng những doanh nhân bình thường có cơ hội tiếp xúc với lãnh đạo các công ty công nghệ cao Mỹ để thu thập, dò la thông tin nhạy cảm, bí mật của Mỹ. Cách làm này chẳng khác gì huy động toàn dân làm gián điệp.

Suốt hai, ba thập niên qua, ĐCSTQ liên tục đẩy mạnh gián điệp kinh tế, bà nói. Mục tiêu tình báo của Bắc Kinh từ lâu đã không chỉ là chính phủ và quân đội, mà dần chuyển sang các doanh nghiệp tư nhân nắm công nghệ then chốt, gồm lãnh đạo doanh nghiệp, học giả, nhà nghiên cứu và các công ty khởi nghiệp. ĐCSTQ đánh cắp sở hữu trí tuệ trên quy mô lớn qua mạng, tiến hành gián điệp mạng và đưa các thủ đoạn gián điệp truyền thống vào lĩnh vực kinh doanh.

Giới doanh nhân, theo bà Harding, thường kém cảnh giác hơn, dễ tin đối tác làm ăn và sẵn lòng tiếp xúc với những người có vẻ là đối tượng hợp tác hấp dẫn. Vì vậy, họ trở thành mục tiêu dễ xâm nhập của ĐCSTQ.

Trong ngành chip, gián điệp chuyên nghiệp lẫn nghiệp dư của ĐCSTQ mua chip tiên tiến của Mỹ thông qua những doanh nghiệp trông như bình thường, rồi chuyển về Trung Quốc. Có chip trong tay, ĐCSTQ dùng kỹ thuật đảo ngược để nghiên cứu, rồi tìm cách tự sản xuất, qua mặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ.

Ngoài ra, hoạt động gián điệp của ĐCSTQ không chỉ nhằm đánh cắp công nghệ và bí mật kinh doanh, mà còn có thể tác động tới quyết định của lãnh đạo doanh nghiệp để mưu lợi cho Bắc Kinh. Trong vụ ông Jensen Huang, nếu bà Hoàng Lạc tác động được tới suy nghĩ của ông, rồi chuyển thông tin về hành động và quyết định của ông cho ĐCSTQ, thì với ĐCSTQ, đó đều là những thứ quý như vàng.

Bà Harding nhấn mạnh rằng hiện chưa có đủ thông tin để đánh giá bản chất cụ thể của vụ việc liên quan tới ông Jensen Huang. Tuy nhiên, các chi tiết và thủ đoạn trong vụ này rất giống các hoạt động gián điệp mà ĐCSTQ lâu nay vẫn nhắm vào các công ty công nghệ cao của Mỹ.

Lỗ hổng trong kiểm soát xuất khẩu chip

Từ năm 2022, Mỹ cấm Nvidia bán các dòng chip AI tiên tiến nhất cho Trung Quốc nhằm giữ vị thế dẫn đầu về AI. Dù vậy, giới chuyên gia chỉ ra rằng việc thực thi kiểm soát xuất khẩu có những lỗ hổng rõ ràng.

Chẳng hạn, chip Nvidia có thể được bán hợp pháp cho khách hàng ở các nước thứ ba như Malaysia, Singapore, rồi được bán lại hay tái xuất trái phép vào Trung Quốc. Doanh nghiệp Trung Quốc còn có thể thuê năng lực tính toán từ xa tại các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài, qua đó gián tiếp sử dụng chip tiên tiến của Mỹ mà không vướng kiểm soát xuất khẩu.

Ông Jensen Huang lâu nay vận động chính quyền Tổng thống Donald Trump nới lỏng hạn chế xuất khẩu chip sang Trung Quốc. Ông lập luận rằng kiểm soát xuất khẩu chỉ thúc đẩy doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư mạnh hơn vào tự nghiên cứu phát triển và khiến Nvidia mất thị trường lớn thứ hai thế giới, còn việc hạn chế bán chip thì cản trở công nghệ Mỹ mở rộng trên thị trường toàn cầu.

Ông Chris McGuire, nghiên cứu viên cao cấp tại CFR, từng làm việc trong chính quyền Tổng thống Trump và Tổng thống Joe Biden, cho rằng bịt các lỗ hổng trong kiểm soát xuất khẩu chip phải là ưu tiên của Chính phủ Mỹ.

Ông McGuire chỉ ra rằng Đông Nam Á đã trở thành “trung tâm lớn của hoạt động buôn lậu chip và lách kiểm soát xuất khẩu”. Khu vực này nhập khẩu chip AI trị giá hàng chục tỷ USD mỗi năm, trong khi Chính phủ Mỹ hiện hoàn toàn không nắm được các giao dịch này. Quy định hiện hành yêu cầu những công ty không thuộc diện tin cậy ở Đông Nam Á và các nước khác phải xin giấy phép trước khi đặt mua số lượng lớn chip AI. “Nhưng Bộ Thương mại đang từ chối thực thi các quy định này”, ông nói.

Ông đề nghị Bộ Thương mại thực thi các quy định đó và áp dụng thêm biện pháp kiểm soát mới, cấm doanh nghiệp Trung Quốc thuê quyền truy cập từ xa vào những con chip AI mà họ hiện bị cấm mua.

“Bộ Thương mại trên thực tế đã giao việc thực thi kiểm soát xuất khẩu cho khu vực tư nhân”, ông McGuire nói. Theo ông, khu vực tư nhân đang đặt lợi ích kinh doanh ngắn hạn lên trên an ninh quốc gia dài hạn của Mỹ. Ông cho rằng nếu Bộ Thương mại không sẵn lòng cắt nguồn chip tiên tiến nhất của những tổ chức được biết là đang làm việc với cơ quan tình báo Trung Quốc, thì không rõ bộ này duy trì kiểm soát xuất khẩu để làm gì.

Vụ Hoàng Lạc thêm biến số cho quan hệ Mỹ-Trung

Trong lúc cuộc điều tra còn tiếp diễn, ông Trump dự kiến gặp lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình bên lề hội nghị thượng đỉnh Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tổ chức tại Thâm Quyến ngày 18–19/11. Ông Jensen Huang từng tháp tùng ông Trump trong chuyến thăm Bắc Kinh.

AI đã trở thành lĩnh vực cốt lõi trong cạnh tranh Mỹ-Trung. Dù hai bên liên tục đọ sức về công nghệ và thương mại, một năm qua quan hệ vẫn giữ được trạng thái hòa hoãn mong manh. Chính sách thuế quan của chính quyền ông Trump từng khiến ĐCSTQ trả đũa. Sau đó, hai bên đàm phán và tạm thời hạ nhiệt căng thẳng, nhưng chưa đạt được đột phá lớn.

Ông Rush Doshi, Giám đốc Sáng kiến Chiến lược Trung Quốc của CFR, cho rằng khi Tổng thống Trump chuẩn bị gặp ông Tập ở Thâm Quyến, “câu hỏi đặt ra là Bắc Kinh sẽ rút ra điều gì từ cách Mỹ phản ứng trước vụ bê bối này”. Ông nhận định những vấn đề khiến cả hai bên khó xử này nhiều khả năng sẽ không được nêu ra ngay tại hội nghị. Tuy nhiên, cùng với việc thỏa thuận Busan dần bị bào mòn, chúng có thể giới hạn những gì hội nghị đạt được và thu hẹp dư địa xoay xở của ông Trump.