JD Vance đối mặt thách thức mới sau thất bại giữa kỳ của Đảng Cộng hòa năm 2026

Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội

Theo Associated Press, Đảng Dân chủ được xác định giành quyền kiểm soát Thượng viện lúc 23 giờ 36 phút ngày 3/11 và Hạ viện lúc 1 giờ 24 phút ngày 4/11, theo giờ miền Đông Hoa Kỳ. Kết quả này chấm dứt quyền kiểm soát Quốc hội của Đảng Cộng hòa và tạo điều kiện để phe đối lập sử dụng các công cụ giám sát, điều tra và kiểm soát ngân sách trong hai năm cuối nhiệm kỳ của Tổng thống Trump. Tuy nhiên, thất bại giữa kỳ không làm thay đổi nhiệm kỳ của Tổng thống và Phó Tổng thống. ông JD Vance vẫn tiếp tục giữ chức vụ của mình trong chính quyền dự kiến kết thúc ngày 20/1/2029, trừ trường hợp rời chức sớm theo quy định pháp luật.

Quyền lực của ông JD Vance tại Thượng viện suy giảm

Một trong những thay đổi trực tiếp nhất đối với ông Vance là ảnh hưởng của ông tại Thượng viện. Theo Hiến pháp Hoa Kỳ, Phó Tổng thống đồng thời giữ chức Chủ tịch Thượng viện và có quyền bỏ lá phiếu quyết định khi số phiếu của các thượng nghị sĩ bằng nhau. Trong giai đoạn Đảng Cộng hòa kiểm soát Thượng viện, quyền này giúp ông Vance hỗ trợ chính quyền thông qua một số quyết định quan trọng, bao gồm các đề cử nhân sự và chương trình lập pháp. Tuy nhiên, khi Đảng Dân chủ trở thành phe đa số từ ngày 3/1/2027, lá phiếu phá hòa của ông sẽ không còn đủ để giúp Đảng Cộng hòa vượt qua sự phản đối thống nhất của đa số thượng nghị sĩ Dân chủ. Dù vẫn giữ quyền bỏ phiếu khi có kết quả hòa, ông Vance sẽ phải hoạt động trong một môi trường lập pháp mà phe đối lập có khả năng kiểm soát chương trình nghị sự và ngăn chặn nhiều đề xuất của Nhà Trắng. Thượng viện Hoa Kỳ, Chatham House.

Nguy cơ đối mặt với các cuộc điều tra của Quốc hội

Sự thay đổi cán cân quyền lực cũng khiến ông Vance phải đối mặt với khả năng gia tăng giám sát từ Quốc hội. Theo phân tích của Chatham House công bố ngày 5/11 và cập nhật ngày 6/11, chiến thắng của Đảng Dân chủ trao cho phe này những công cụ để điều tra hoạt động của chính quyền Trump, giám sát chi tiêu liên bang và ngăn chặn các đề cử nhân sự, kể cả những vị trí tại Tối cao Pháp viện nếu xuất hiện ghế trống. Những vấn đề liên quan đến chiến tranh Iran, chính sách nhập cư, thương mại và hoạt động điều hành của chính phủ có thể trở thành trọng tâm của các phiên điều trần. Với tư cách Phó Tổng thống, ông Vance có thể phải giải thích vai trò của mình trong những quyết định gây tranh cãi. Tuy nhiên, khả năng bị yêu cầu giải trình không đồng nghĩa với việc ông đã bị xác định có hành vi sai phạm, và các nguồn được kiểm chứng chưa xác nhận một cuộc điều tra cá nhân chính thức nhằm vào ông Vance. Chatham House, Associated Press.

ông JD Vance công khai quy trách nhiệm cho cuộc chiến Iran

Trong số những vấn đề đang gây áp lực đối với Phó Tổng thống, cuộc chiến với Iran có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Ngày 4/11, trong một bài đăng trên mạng xã hội X, ông Vance tuyên bố nguyên nhân khiến Đảng Cộng hòa thất bại là cuộc chiến. Ông đặt câu hỏi liệu cái giá chính trị của cuộc xung đột, bao gồm việc đánh mất quyền kiểm soát Thượng viện trong ít nhất một giai đoạn, có thực sự xứng đáng hay không. ông Vance cũng cho rằng đề xuất trước đó về việc chấm dứt chiến tranh là một lời khuyên đúng đắn. Những phát biểu này đánh dấu sự thay đổi đáng chú ý trong cách Phó Tổng thống công khai đánh giá một chính sách đối ngoại quan trọng của chính quyền mà ông đang phục vụ. Reuters, Associated Press.

Xung đột Iran tiếp tục gây sức ép lên chính quyền Trump

Cuộc chiến với Iran bắt đầu vào tháng 2/2026 khi Hoa Kỳ phối hợp với Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Theo Reuters, dù chiến dịch gây thiệt hại đáng kể cho năng lực quân sự của Tehran, lệnh ngừng bắn trong tháng 4 không dẫn đến một thỏa thuận hòa bình lâu dài. Những căng thẳng tiếp tục diễn ra tại khu vực eo biển Hormuz, làm gia tăng lo ngại về nguồn cung dầu mỏ và giá năng lượng toàn cầu. Reuters dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết Tổng thống Trump đã được trình bày những phương án có thể nối lại hoạt động quân sự quy mô lớn. Đây là thông tin về các phương án đang được cân nhắc, không phải bằng chứng cho thấy Nhà Trắng đã quyết định phát động một chiến dịch mới. Trong bối cảnh đó, vai trò ngoại giao của ông Vance, người đã tham gia các nỗ lực đàm phán với Iran, có thể tiếp tục chịu sự chú ý của cả Quốc hội và công chúng. Reuters.

Khảo sát cử tri cho thấy chiến tranh Iran không phải nguyên nhân duy nhất

Tuy nhiên, quan điểm cho rằng chiến tranh Iran là nguyên nhân duy nhất khiến Đảng Cộng hòa thất bại chưa phản ánh đầy đủ những dữ liệu khảo sát cử tri. Theo AP Voter Poll, cuộc khảo sát với hơn 100.000 cử tri Hoa Kỳ cho thấy khoảng sáu trong mười người được hỏi xem quyết định sử dụng vũ lực chống Iran là sai lầm. Dẫu vậy, chỉ khoảng một phần ba cho rằng chiến tranh Iran có ý nghĩa mang tính quyết định đối với lá phiếu Quốc hội của họ, thấp hơn tỷ lệ khoảng một nửa số người coi chi phí sinh hoạt hoặc tham nhũng chính phủ là vấn đề then chốt. Kết quả này cho thấy cuộc chiến có tác động chính trị đáng kể, nhưng không đủ cơ sở để kết luận đây là nguyên nhân duy nhất dẫn đến thất bại của Đảng Cộng hòa. Associated Press.

Tổng thống Trump phản ứng trước những phát biểu của ông JD Vance

Phản ứng của Tổng thống Trump trước phát biểu của ông Vance cho thấy sự khác biệt về quan điểm chưa chuyển thành một cuộc đối đầu công khai giữa hai người. Khi được hỏi về bài đăng của Phó Tổng thống, Trump cho biết ông hiểu cảm nhận của ông Vance và đánh giá phát biểu đó là phù hợp. Tuy nhiên, Tổng thống tiếp tục bảo vệ quyết định sử dụng vũ lực chống Iran, khẳng định chiến dịch là cần thiết để ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân. Trong một cuộc phỏng vấn với The Wall Street Journal được Reuters dẫn lại, Trump tuyên bố ông đã đưa ra quyết định đúng và sẽ làm lại như vậy nếu cần. ông Vance nhấn mạnh tác động chính trị của cuộc chiến, trong khi Trump tiếp tục bảo vệ mục tiêu và tính chính đáng của quyết định quân sự. Những khác biệt này có thể trở thành vấn đề trong tương lai, nhưng chưa đủ để khẳng định quan hệ giữa Tổng thống và Phó Tổng thống đã rạn nứt. Reuters, Associated Press.

Đảng Dân chủ chỉ trích trách nhiệm của Phó Tổng thống

ông Vance cũng đang đối mặt với những lời chỉ trích từ Đảng Dân chủ về trách nhiệm của ông đối với chính sách chiến tranh. Phát ngôn viên Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ, Rosemary Boeglin, đặt câu hỏi vì sao ông Vance không phản đối mạnh mẽ hơn hoặc từ chức nếu ông thực sự không đồng tình với cuộc chiến từ trước. Bà cho rằng Phó Tổng thống phải chia sẻ trách nhiệm đối với những thất bại của chính quyền. Đây là quan điểm chỉ trích chính trị từ phía Đảng Dân chủ, không phải kết luận của một cơ quan điều tra. Ngược lại, ông Vance từng bảo vệ cuộc chiến trong một cuộc phỏng vấn với nhà bình luận bảo thủ Megyn Kelly, cho rằng chiến dịch có thể đáng giá nếu tạo ra thay đổi căn bản tại Trung Đông. Những phát biểu ở các thời điểm khác nhau khiến ông phải đối mặt với câu hỏi về mức độ nhất quán trong chính sách đối ngoại. Associated Press.

Chính sách nhập cư và quan hệ với Israel bộc lộ những khác biệt

Bên cạnh chiến tranh Iran, chính sách nhập cư và quan hệ giữa Hoa Kỳ với Israel cũng có thể trở thành những lĩnh vực thể hiện sự khác biệt giữa ông Vance và Tổng thống Trump. Trong những bình luận sau cuộc bầu cử, ông Vance cho biết ông sẵn sàng xem xét thay đổi cách thực thi chính sách nhập cư, chẳng hạn tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp sử dụng lao động không có giấy tờ hợp pháp. Tuy nhiên, ông vẫn phản đối việc ân xá cho những người cư trú bất hợp pháp. Đối với Israel, ông Vance cũng thể hiện lập trường có những điểm khác với Trump, bao gồm quyết định không công khai ủng hộ Thủ tướng Benjamin Netanyahu tái đắc cử. Các phát biểu này cho thấy ông đang nêu ra những ưu tiên chính sách riêng, mặc dù chưa thể xác định liệu chúng có phát triển thành một chương trình tranh cử độc lập vào năm 2028 hay không. Associated Press, Chatham House.

Thất bại giữa kỳ làm thay đổi cuộc đua tổng thống năm 2028

Một hệ quả chính trị khác đối với ông Vance là cuộc cạnh tranh giành đề cử tổng thống của Đảng Cộng hòa năm 2028 có thể trở nên rộng mở hơn. Trước cuộc bầu cử giữa kỳ, ông Vance thường được nhắc đến như một trong những nhân vật kế nhiệm tiềm năng của Tổng thống Trump. Tuy nhiên, kết quả ngày 3/11 khiến những đánh giá về tương lai của ông thay đổi. Cựu Chủ tịch Hạ viện Newt Gingrich nhận định rằng nếu chính quyền giành được thắng lợi lớn, ông Vance sẽ có cơ sở mạnh mẽ để được xem là ứng viên kế nhiệm gần như tất yếu. Theo Gingrich, quy mô thất bại hiện nay đã làm thay đổi tình thế và mở rộng cuộc cạnh tranh giành đề cử. Đây là nhận định của một nhân vật Cộng hòa có ảnh hưởng, không phải kết quả thăm dò hay bằng chứng xác định triển vọng bầu cử của ông Vance. Associated Press.

Marco Rubio và các nhân vật Cộng hòa khác có thể tham gia cạnh tranh

Những nhân vật khác của Đảng Cộng hòa cũng được nhắc đến trong các cuộc thảo luận về cuộc bầu cử tổng thống năm 2028. Ngoại trưởng Marco Rubio được Reuters đề cập như một nhân vật có thể cạnh tranh với ông Vance. Theo Associated Press, Thống đốc Florida Ron DeSantis đã công khai bình luận về quy mô thất bại của Đảng Cộng hòa, trong khi Thượng nghị sĩ Texas Ted Cruz từng cân nhắc khả năng tiếp tục tranh cử tổng thống. Cựu Thống đốc New Jersey Chris Christie cũng được nhắc đến trong bối cảnh thảo luận về một chiến dịch tranh cử mới. Tuy nhiên, việc các nhân vật này xuất hiện trong phân tích chính trị không đồng nghĩa với việc tất cả đã chính thức công bố ứng cử. Riêng ông Vance từng cho biết ông sẽ đưa ra quyết định về khả năng tranh cử năm 2028 sau cuộc bầu cử giữa kỳ. Reuters, Associated Press.

ông JD Vance phải cân bằng giữa phong trào MAGA và cử tri độc lập

Thách thức chính trị của ông Vance không chỉ liên quan đến những đối thủ tiềm năng, mà còn nằm ở việc xác định mối quan hệ của ông với phong trào MAGA và di sản chính trị của Tổng thống Trump. Theo Chatham House, Đảng Cộng hòa đang phải tìm cách duy trì sự ủng hộ của những cử tri trung thành với Trump, đồng thời xây dựng một chương trình có khả năng thu hút cử tri Cộng hòa ôn hòa và cử tri độc lập. Sự thất vọng về chiến tranh, giá sinh hoạt và những chính sách kinh tế gây tranh cãi có thể tạo ra áp lực đòi hỏi thay đổi trong nội bộ đảng. Đối với ông Vance, đây là bài toán giữa việc tiếp tục bảo vệ những chính sách của chính quyền hiện tại và việc xây dựng một lập trường riêng cho giai đoạn sau khi Trump rời Nhà Trắng. Chatham House.

Áp lực kinh tế và chi phí sinh hoạt tiếp tục đè nặng

Vấn đề kinh tế cũng có thể tiếp tục gây sức ép đối với Phó Tổng thống trong hai năm tới. Các cuộc thảo luận về nguyên nhân thất bại của Đảng Cộng hòa đã đề cập đến chi phí sinh hoạt, giá năng lượng và những tác động của chiến tranh Iran đối với nền kinh tế Hoa Kỳ. Bên cạnh đó, Chatham House nhận định rằng chính sách thuế quan, quan hệ thương mại với Trung Quốc và những bất ổn trong chính sách đối ngoại có thể tiếp tục tạo ra bất đồng trong nội bộ Đảng Cộng hòa. Nếu ông Vance quyết định xây dựng chương trình tranh cử tổng thống, ông sẽ phải giải thích quan điểm của mình về các vấn đề này, đặc biệt là những chính sách do chính quyền Trump thực hiện mà ông từng tham gia bảo vệ. Tuy nhiên, tác động thực tế của các chính sách trong năm 2027 và 2028 vẫn phụ thuộc vào những diễn biến kinh tế và chính trị chưa thể xác định vào thời điểm hiện tại. Associated Press, Chatham House.

Khả năng bị luận tội và những giới hạn của Quốc hội

Về mặt pháp lý, khả năng ông Vance bị luận tội cũng cần được phân biệt rõ với những hoạt động giám sát chính trị thông thường. Hiến pháp Hoa Kỳ cho phép Hạ viện tiến hành luận tội Tổng thống, Phó Tổng thống và các quan chức dân sự liên bang khi có căn cứ theo quy định hiến pháp. Việc thông qua điều khoản luận tội tại Hạ viện cần đa số phiếu, nhưng để kết án và cách chức tại Thượng viện phải có sự đồng ý của ít nhất hai phần ba số thượng nghị sĩ hiện diện. Vì vậy, dù Đảng Dân chủ nắm quyền kiểm soát cả hai viện, điều đó không có nghĩa họ đương nhiên có đủ số phiếu để cách chức Phó Tổng thống. Quan trọng hơn, thất bại bầu cử hoặc bất đồng chính sách không tự thân cấu thành căn cứ luận tội. Các thông tin được kiểm chứng chưa cho thấy một thủ tục luận tội chính thức nhằm vào ông JD Vance đã được khởi động. Thượng viện Hoa Kỳ.

Vai trò ngoại giao của ông Vance trong hai năm cuối nhiệm kỳ

Trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ, ông Vance vẫn có cơ hội tham gia các hoạt động ngoại giao, tư vấn chính sách và điều hành của chính quyền Trump. Theo Reuters, ông đã tăng cường tham gia những nỗ lực đàm phán với Tehran trong các tuần trước cuộc bầu cử, dù chưa có dấu hiệu rõ ràng cho thấy Iran sẵn sàng chấp nhận toàn bộ các yêu cầu của Washington, bao gồm yêu cầu đưa mức làm giàu uranium về không. Những diễn biến tiếp theo của cuộc xung đột có thể ảnh hưởng đến cách công chúng đánh giá vai trò của ông Vance trong chính sách đối ngoại. Tuy nhiên, chưa có cơ sở để xác định ông sẽ tiếp tục được giao vai trò đàm phán như hiện nay, hoặc Tổng thống Trump sẽ lựa chọn phương án quân sự hay ngoại giao trong thời gian tới. Reuters.

Tương lai chính trị của ông JD Vance vẫn còn nhiều yếu tố chưa rõ ràng

Nhìn chung, thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 đã tạo ra những thay đổi đáng kể đối với môi trường chính trị mà ông JD Vance phải hoạt động. Những hệ quả đã được xác nhận bao gồm việc Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát Quốc hội, sự thay đổi trong khả năng sử dụng quyền bỏ phiếu phá hòa của Phó Tổng thống và việc ông Vance công khai thể hiện quan điểm khác với Tổng thống Trump về tác động của chiến tranh Iran. Trong khi đó, khả năng ông bị điều tra cá nhân, bị luận tội, mất sự ủng hộ của Trump hoặc tham gia tranh cử tổng thống năm 2028 vẫn là những vấn đề chưa có kết luận xác định. Hai năm còn lại của nhiệm kỳ sẽ cho thấy cách ông Vance xử lý những khác biệt về chính sách, quan hệ với Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát và vai trò của mình trong tương lai của Đảng Cộng hòa.

• Elon Musk đối mặt nguy cơ bị Quốc hội điều tra sau thất bại của Đảng Cộng hòa

Thiên Vân (t/h)

Để xem thêm chuỗi bài viết về tương lai đồng minh của ông Trump sau thất bại bầu cử, xin mới nhấn vào tag