Mỹ đột kích Venezuela: Radar cảnh báo sớm do Trung Quốc viện trợ hoàn toàn vô hiệu

Lý Ngọc
•
Chủ Nhật, 04/01/2026

Rạng sáng ngày 3/1/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ, quân đội Hoa Kỳ đã tiến hành một chiến dịch quân sự chớp nhoáng quy mô lớn nhằm vào Venezuela. Chiến dịch diễn ra trong vài giờ nhưng đã nhanh chóng kiểm soát các mục tiêu chiến lược tại thủ đô Caracas, bắt giữ Tổng thống Nicolás Maduro cùng vợ và áp giải họ ra khỏi lãnh thổ Venezuela. Toàn bộ hệ thống phòng không và chỉ huy quân sự của Venezuela bị vô hiệu hóa gần như ngay từ giai đoạn đầu của chiến dịch.

Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro chủ trì một sự kiện cùng quân đội tại Caracas, trong khuôn khổ cuộc tập trận quân sự “Independencia 2018”. (Ảnh: Shutterstock)

Sự kiện này không chỉ gây chấn động khu vực Mỹ Latinh mà còn làm dấy lên làn sóng tranh luận quốc tế về hiệu quả thực chiến của các hệ thống vũ khí do Trung Quốc sản xuất – vốn từ lâu được Venezuela coi là trụ cột cho năng lực phòng thủ quốc gia.

Chiến dịch “đánh nhanh, chiếm gọn” của quân đội Mỹ

Tổng thống Mỹ Donald Trump xác nhận chiến dịch trong buổi họp báo tổ chức tại khu nghỉ dưỡng Mar-a-Lago, bang Florida, vào ngày thứ Bảy (3/1). Ông tuyên bố quân đội Mỹ đã triển khai “một hành động quân sự quy mô lớn”, bắt giữ thành công Tổng thống Maduro và tạm thời tiếp quản các vấn đề liên quan đến Venezuela.

Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ, Đại tướng Dan Caine, cho biết Mỹ đã huy động hơn 150 máy bay quân sự xuất phát từ khoảng 20 căn cứ khác nhau trên khắp Tây Bán Cầu. Chiến dịch bắt đầu vào lúc 1 giờ 50 phút sáng, với sự tham gia của máy bay vận tải hạng nặng, trực thăng UH-60 Black Hawk và trực thăng tấn công AH-64 Apache, đưa lực lượng đặc nhiệm Mỹ thọc sâu trực tiếp vào Caracas.

Theo các nguồn tin từ CBS News, đơn vị trực tiếp thực hiện nhiệm vụ bắt giữ Maduro là Delta Force – lực lượng đặc nhiệm tinh nhuệ bậc nhất của Lục quân Mỹ. Chiến dịch đồng thời được triển khai tại ít nhất 5 thành phố, trong đó có các mục tiêu then chốt như căn cứ không quân El Libertador và sân bay chiến lược El Vigía. Hệ thống phòng không, chỉ huy và thông tin liên lạc của Venezuela bị tê liệt ngay trong những giờ đầu tiên.

Ông Trump sau đó cho biết ông cùng nhiều tướng lĩnh Mỹ đã theo dõi toàn bộ chiến dịch theo thời gian thực. Ông mô tả đây là một chiến dịch có “tốc độ và hỏa lực đáng kinh ngạc”, thể hiện “năng lực tác chiến đỉnh cao của quân đội Mỹ”.

Vũ khí và radar Trung Quốc hoàn toàn không phát huy tác dụng

Một trong những điểm gây chú ý nhất của chiến dịch là sự thất bại gần như toàn diện của các hệ thống vũ khí và radar do Trung Quốc sản xuất mà Venezuela đã đầu tư trong nhiều năm qua.

Venezuela từng chi hàng tỷ USD để xây dựng mạng lưới phòng không và phòng thủ mặt đất, lấy các radar cảnh giới tầm xa của Trung Quốc làm nòng cốt. Trong đó nổi bật là radar sóng mét JY-27 – được Trung Quốc quảng bá là “khắc tinh của máy bay tàng hình” – cùng radar ba tọa độ JYL-1 do Tập đoàn Điện tử Trung Quốc (CETC) sản xuất. Hải quân đánh bộ Venezuela cũng được trang bị các phương tiện lưỡng cư VN-16, VN-18 và xe bọc thép VN-4 do Trung Quốc cung cấp.

Hệ thống này từng được chính quyền Caracas tuyên bố là “một trong những mạng lưới phòng thủ hiện đại nhất Nam Mỹ”. Tuy nhiên, trong chiến dịch của Mỹ, các radar và khí tài này hầu như không phát huy vai trò cảnh báo hay ngăn chặn.

Các báo cáo trong ngày cho thấy hai cơ sở quân sự trọng yếu tại Caracas bốc khói dữ dội, gồm căn cứ không quân La Carlota và căn cứ quân sự Fuerte Tiuna – nơi được cho là nơi ở lâu dài của Tổng thống Maduro. Việc Mỹ có thể dễ dàng tiếp cận và tấn công các mục tiêu này cho thấy hệ thống cảnh báo sớm của Venezuela đã hoàn toàn bị vô hiệu.

Điều này đặc biệt gây chú ý bởi chỉ vài tháng trước đó, vào tháng 10/2025, truyền thông Trung Quốc từng rầm rộ đưa tin Venezuela đã phát hiện được tiêm kích tàng hình F-22 và F-35 của Mỹ nhờ radar JY-27. Những tuyên bố này giờ đây bị đặt dấu hỏi lớn khi thực tế chiến trường cho thấy Mỹ gần như “ra vào không phận Caracas như chốn không người”.

Lực lượng mặt đất và hải quân Venezuela nhanh chóng mất khả năng chiến đấu

Không chỉ phòng không, các lực lượng mặt đất và hải quân của Venezuela cũng nhanh chóng bị tê liệt. Hải quân đánh bộ nước này từng được đánh giá là lực lượng lưỡng cư tinh nhuệ nhất Nam Mỹ, với các xe tấn công lưỡng cư VN-16 trang bị pháo 105mm, xe chiến đấu bộ binh VN-18, xe bọc thép VN-4 và hệ thống pháo phản lực SR-5.

Tuy nhiên, trong điều kiện mất hoàn toàn quyền kiểm soát bầu trời và hệ thống chỉ huy – thông tin, các khí tài này không thể tạo ra sự kháng cự hiệu quả. Hình ảnh chiến trường cho thấy nhiều xe chiến đấu VN bị bỏ lại trên đường phố và khu vực ven biển sau các đợt không kích. Pháo phản lực SR-5 không thể khai hỏa hiệu quả do thiếu dữ liệu mục tiêu và liên kết chỉ huy.

Ngoài ra, các tàu tuần tra trang bị tên lửa chống hạm C-802A cũng gần như mất tác dụng trước hệ thống trinh sát, tác chiến điện tử và chế áp của Mỹ.

Phân tích: thất bại của hệ thống Trung Quốc trong môi trường chiến tranh điện tử cường độ cao

Nhà bình luận quân sự kỳ cựu Fang Wei nhận định chiến dịch này đã phơi bày rõ giới hạn của hệ thống vũ khí Trung Quốc trong môi trường chiến tranh điện tử hiện đại. Ông cho rằng những hệ thống được quảng bá là có khả năng phát hiện máy bay tàng hình đã nhanh chóng “mù lòa” trước sự chế áp điện từ của Mỹ, trong khi các phương tiện mặt đất Trung Quốc mất hoàn toàn ưu thế khi không còn không yểm.

Ông cũng nhấn mạnh một chi tiết mang tính biểu tượng: chỉ vài giờ trước khi chiến dịch của Mỹ diễn ra, Đặc phái viên Trung Quốc về Mỹ Latinh Khâu Tiểu Kỳ đã có cuộc gặp dài với Tổng thống Maduro tại phủ tổng thống Venezuela, bàn về năng lượng, thương mại và “quan hệ đối tác chiến lược bền vững”.

Theo Fang Wei, Maduro đã dành thời gian cho các cam kết ngoại giao thay vì tăng cường an ninh cá nhân và chuẩn bị cho nguy cơ quân sự – một hình ảnh đầy mỉa mai trong bối cảnh ông bị bắt ngay sau đó.

Quan hệ Venezuela – Trung Quốc và gánh nặng nợ nần

Ngay trước chiến dịch, ngày 2/1, Maduro vẫn tiếp Đặc phái viên Trung Quốc tại Caracas và ca ngợi mối quan hệ “anh em” giữa hai nước. Từ nhiều năm nay, Trung Quốc là một trong những đối tác tài chính và quân sự quan trọng nhất của Venezuela.

Kể từ khi khủng hoảng Venezuela bùng nổ, Caracas nhiều lần tìm kiếm sự hỗ trợ từ Bắc Kinh. Theo BBC, đến năm 2018, Venezuela còn nợ Trung Quốc khoảng 20 tỷ USD, và một số ước tính năm 2019 cho rằng tổng số nợ có thể lên tới 50 tỷ USD.

Trong khi người dân Venezuela chìm trong khủng hoảng kinh tế, hình ảnh vợ chồng Maduro dùng bữa tại nhà hàng sang trọng ở Thổ Nhĩ Kỳ với những món bò bít tết giá hàng trăm USD từng gây phẫn nộ dư luận. Trên mạng xã hội Trung Quốc, thậm chí xuất hiện nhiều lời kêu gọi Maduro “trả nợ”.

Lý Ngọc t/h (Epoch Times)