Mỹ trừng phạt Tòa Hình sự Quốc tế, cấm mọi giao dịch với cơ quan này

Lý Ngọc
•
Thứ Bảy, 10/10/2026

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm thứ Sáu (9/10) tuyên bố Mỹ trừng phạt Tòa Hình sự Quốc tế (ICC), cấm giao dịch với tòa này nhằm cắt nguồn lực và làm tê liệt hoạt động của tòa.

Trụ sở chính của Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) đặt tại The Hague, Hà Lan. (Ảnh: Shutterstock)

Thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ gọi ICC là “tòa án ngang ngược” và cho biết lệnh cấm giao dịch sẽ cắt nguồn lực, làm tê liệt khả năng hoạt động của tòa.

Theo ông Rubio, hàng chục năm qua, cả Đảng Cộng hòa lẫn Đảng Dân chủ đều bác bỏ ý cho rằng ICC có quyền truy tố công dân, quân nhân hay lãnh đạo chính trị Mỹ. “Mỹ chưa bao giờ gia nhập tòa án này. Chúng tôi không cần nó. Và chúng tôi không muốn nó”, ông cho biết.

Trong tuyên bố mà Reuters là hãng đầu tiên đăng tải, ông Rubio khẳng định: “Tổng thống Trump sẽ không bao giờ cho phép Tòa Hình sự Quốc tế truy tố người Mỹ. Đó là lý do hôm nay Mỹ trừng phạt Tòa Hình sự Quốc tế”.

Ông cho biết Mỹ xây dựng lệnh trừng phạt theo cách để tòa và các nước thành viên có cơ hội giải quyết những quan ngại của Washington. Nếu những yêu cầu của Mỹ không được đáp ứng, lệnh trừng phạt sẽ được điều chỉnh.

Phong tỏa tài sản, cấm cung cấp dịch vụ cho tòa

Bản tóm tắt của Bộ Ngoại giao Mỹ mà The Epoch Times dẫn lại nêu rõ mọi tài sản và lợi ích tài chính của ICC tại Mỹ hoặc do cá nhân Mỹ kiểm soát đều bị phong tỏa. Các tài sản này phải được báo cáo cho Văn phòng Kiểm soát Tài sản Nước ngoài (OFAC) thuộc Bộ Tài chính Mỹ.

Cá nhân Mỹ không được giao dịch với ICC nếu chưa có giấy phép riêng, kể cả việc cung cấp hàng hóa, dịch vụ hay tiền cho tòa. Lệnh mới mở rộng sắc lệnh trước đó của Tổng thống Mỹ Donald Trump, vốn đã trừng phạt 17 cá nhân.

Các lần trước, Mỹ chỉ trừng phạt một số công tố viên và thẩm phán của ICC. Lần này, biện pháp nhắm thẳng vào chính tòa, và các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tài chính, thanh toán hay phần mềm cho ICC đều có thể chịu ảnh hưởng, Vision Times cho biết.

Bộ Tài chính Mỹ sẽ cấp giấy phép chung để một số hoạt động của ICC tiếp tục trong 180 ngày, trong lúc các nước thành viên giải quyết những quan ngại về pháp lý và ngoại giao của Mỹ. Giấy phép áp dụng cho một số dịch vụ công nghệ thông tin, việc chi trả lương hưu và các hoạt động liên quan đến người bị ICC giam giữ.

Lệnh bắt ông Netanyahu và cuộc điều tra ở Afghanistan

Động thái của Washington nhằm đáp lại việc ICC ra lệnh bắt Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và cựu Bộ trưởng Quốc phòng Yoav Gallant. Lệnh bắt liên quan đến chiến dịch quân sự của Israel ở Gaza sau cuộc tấn công của nhóm khủng bố Hamas vào Israel ngày 7/10/2023, theo The Epoch Times.

Mỹ cũng phản đối việc ICC tìm cách điều tra hay truy tố sĩ quan quân đội, tình báo Mỹ vì các hoạt động ở Afghanistan và các chiến dịch trước đây. Washington lâu nay khẳng định ICC không có thẩm quyền đối với công dân của những nước chưa phê chuẩn Quy chế Rome.

Văn kiện này lập ra ICC năm 2002. Cả Mỹ lẫn Israel đều không tham gia.

ICC đặt trụ sở tại La Hay, Hà Lan, hiện có 125 nước thành viên và xét xử các tội ác chiến tranh, tội ác chống nhân loại và tội diệt chủng.

Trong tuyên bố, ông Rubio còn nêu việc một số chuyên gia bên ngoài kêu gọi ICC truy tố quân nhân, nhân viên tuần tra biên giới và các lãnh đạo dân cử của Mỹ, theo Reuters.

ICC và nhiều đồng minh của Mỹ phản đối

ICC gọi lệnh trừng phạt là “đòn tấn công vào pháp quyền và vào chính nền tảng của trật tự pháp lý quốc tế” và kêu gọi 125 nước thành viên hành động để bảo vệ tòa.

“Tòa không thể đứng một mình. Số phận của tòa giờ đây cũng nằm trong tay các quốc gia đã lập ra tòa”, thông cáo của ICC viết.

Phó Công tố viên ICC Nazhat Shameem Khan nói với Reuters rằng lệnh trừng phạt “phải bị lên án”. “Các lệnh trừng phạt nhằm làm suy yếu pháp quyền quốc tế và công việc mà một cơ quan tư pháp độc lập đang làm. Công việc của chúng tôi sẽ tiếp tục ở mọi vụ việc, mọi cuộc điều tra và mọi vụ truy tố”.

Theo The Epoch Times, ngoại trưởng 8 nước Canada, Đan Mạch, Đức, Pháp, Ý, Nhật Bản, Hà Lan và Anh ra tuyên bố chung chỉ trích lệnh trừng phạt. “Là những nước kiên định ủng hộ ICC, chúng tôi lấy làm tiếc và kịch liệt phản đối việc Mỹ công bố các lệnh trừng phạt nhằm vào tòa”, tuyên bố.

Người đứng đầu chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas viết trên mạng xã hội rằng thời hạn 6 tháng “mở ra cơ hội đối thoại”, nhưng EU “có những lựa chọn để bảo đảm [ICC] có thể tiếp tục công việc thiết yếu của mình”. Ngoại trưởng Bỉ kêu gọi EU kích hoạt quy chế ngăn chặn để bảo vệ tòa, Reuters đưa tin.

Vision Times cho biết vài giờ trước khi Mỹ công bố lệnh trừng phạt, cựu thẩm phán Phòng Phúc thẩm của ICC Navi Pillay, 85 tuổi, đã đoạt giải Nobel Hòa bình 2026.