Ông Trump không được miễn trừ trong vụ kiện bồi thường dân sự 6/1/2021
- Thiên Vân
- •
Một thẩm phán liên bang (ông Amit Mehta) phán quyết Tổng thống Trump không được miễn trừ trước các yêu cầu bồi thường dân sự liên quan đến cáo buộc ông kích động đám đông trong biến cố Điện Capitol ngày 6/1/2021. Tòa cho rằng các phát biểu tại cuộc tập hợp “Ngăn chặn gian lận bầu cử (Stop the Steal)” và một số thông điệp trên mạng xã hội có thể bị xem là kích động, nên không được bảo vệ tuyệt đối bởi Tu chính án thứ Nhất. Vì vậy, ông Trump có thể phải đối mặt với trách nhiệm dân sự đối với nhiều hành vi trong ngày hôm đó.
Một thẩm phán liên bang — Thẩm phán Liên bang Hoa Kỳ Amit Mehta — đã phán rằng ông Donald Trump không được miễn trừ khỏi các cáo buộc dân sự liên quan đến các hành vi của ông ngày 6 tháng 1 năm 2021, đặc biệt là bài phát biểu tại cuộc mít-tinh “Ngăn chặn gian lận bầu cử (Stop the Steal)” trước khi người ủng hộ đi vào Điện Capitol. Những lời nói đó “có thể được hiểu như kích động” và không được bảo vệ bởi quyền tự do ngôn luận hay miễn trừ hành chính/presidential immunity.
Đây là vụ kiện nào?
Đây là cụm vụ kiện dân sự (đòi bồi thường thiệt hại) liên quan đến bạo loạn Điện Capitol ngày 6/1/2021.
Nguyên đơn gồm một số nghị sĩ Dân chủ (điển hình có Dân biểu Bennie Thompson (Dân chủ, Mississippi) và các sĩ quan thực thi pháp luật bảo vệ Capitol; các vụ được gộp (consolidated) lại.
Ngoài ông Trump, vụ kiện còn nhắc đến ông Rudy Giuliani và một số nhóm như Proud Boys, Oath Keepers (tùy đơn kiện).
Lập luận của các bên
Luật sư của ông Trump: ông Trump thực hiện nhiệm vụ chính thức, nên được hưởng miễn trừ tổng thống (presidential immunity) đối với các hành động ngày 6/1.
Nguyên đơn và tòa án: ông Trump không chứng minh được hành vi đó nằm trong phạm vi nhiệm vụ chính thức; nên ông vẫn phải đối mặt với trách nhiệm dân sự.
Thẩm phán đã đưa ra phán quyết gì (điểm mấu chốt)?
Thẩm phán liên bang Amit Mehta (D.C.) kết luận rằng ông Trump không được “miễn trừ theo hành vi chính thức của tổng thống” đối với phần lớn hành vi ngày 6/1—đặc biệt là bài phát biểu tại cuộc mít-tinh “Ngăn chặn gian lận bầu cử (Stop the Steal)” ở Ellipse và nhiều bài đăng mạng xã hội hôm đó.
Lý do trọng tâm: bài phát biểu vận động tại Công viên Ellipse được coi là mang tính chính trị/ứng cử, không nằm trong “vòng ngoài nhiệm vụ tổng thống”, nên không được che chắn bởi miễn trừ hành vi chính thức.
Tuy nhiên, thẩm phán cũng nói ông Trump không thể bị kiện (trong vụ này) vì một số “hành vi chính thức” trong ngày đó, như phát biểu tại Rose Garden khi bạo loạn đang diễn ra và tương tác với Bộ Tư pháp.
Vì sao phán quyết này đáng chú ý?
Nó mở đường cho vụ kiện tiếp tục tiến tới xét xử dân sự (dù gần như chắc chắn sẽ có kháng cáo). Báo giới phương Tây mô tả đây là một trong những hồ sơ pháp lý còn lại liên quan 6/1 chưa ngã ngũ.
Thẩm phán nhấn mạnh: quyết định lần này chưa phải “tuyên bố cuối cùng” cho mọi hành vi; ông Trump có thể nêu lại lập luận miễn trừ tại phiên tòa, nhưng gánh nặng chứng minh thuộc về phía ông và tiêu chuẩn chứng minh sẽ “gắt” hơn ở giai đoạn xét xử.
Liên hệ với án lệ Tối cao Pháp viện về “presidential immunity”
Tối cao Pháp viện (trong vụ Trump v. United States, 2024) nêu khung nguyên tắc: hành vi “không chính thức” thì không có miễn trừ, còn với hành vi “chính thức” có cơ chế miễn trừ ở mức độ nhất định; và bước đầu tiên là phải phân biệt “hành vi trong khi thi hành công vụ vs. hành vi mang tính cá nhân (official vs. unofficial acts)”
Phán quyết của thẩm phán Mehta đang vận dụng đúng trục này: bài phát biểu vận động tại Công viên Ellipse bị xem là ngoài vai trò chính thức, nên không được miễn trừ; còn tại Rose Garden/DOJ interactions thì được xem là hành vi chính thức nên không chịu trách nhiệm dân sự trong vụ này.
Thiên Vân, theo Newsmax, Associated Press (AP), Supreme Court of the United States
Xem thêm
Từ khóa Donald Trump
