Philippines xua đuổi 4 tàu nghiên cứu Trung Quốc bị cáo buộc hoạt động trái phép

Lực lượng Tuần duyên Philippines (PCG) hôm Chủ nhật (3/5) đã điều tàu và máy bay ra biển để xua đuổi 4 tàu nghiên cứu của Trung Quốc bị phát hiện hoạt động trái phép trong vùng biển thuộc nước này.

Theo báo Manila Bulletin, PCG cho biết các tàu Trung Quốc này bị phát hiện nhờ hệ thống “phát hiện tàu tắt nhận dạng” (Dark Vessel Detection System) do Canada hỗ trợ. Qua phân tích dữ liệu, phía Philippines đánh giá các tàu trên đã tiến hành hoạt động nghiên cứu trong vùng biển Philippines mà không có sự chấp thuận của Chính phủ Philippines, qua đó vi phạm rõ ràng Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển (UNCLOS).

Philippines cảnh cáo, điều tàu và máy bay xua đuổi tàu nghiên cứu Trung Quốc

Tư lệnh PCG, Đô đốc Ronnie Gil Gavan, đã ra lệnh khẩn cấp triển khai máy bay tuần thám và tàu tuần tra tới khu vực, phát cảnh báo vô tuyến và áp sát để buộc 4 tàu nghiên cứu Trung Quốc rời khỏi vùng biển Philippines.

“Thực hiện chỉ đạo chính sách của Tổng thống Ferdinand R. Marcos Jr., Lực lượng Tuần duyên Philippines sẽ kiên quyết bảo vệ các vùng biển thuộc quyền tài phán của quốc gia,” ông Gavan nhấn mạnh. “Chúng tôi sẽ không dung thứ bất kỳ hoạt động nghiên cứu khoa học biển nào trái phép, không có sự đồng ý của chính phủ… nhằm bảo vệ chủ quyền và các quyền chủ quyền của Philippines.”

PCG xác định 4 tàu Trung Quốc gồm:

• “珠海云” (Zhuhaiyun): được mô tả là tàu mẹ không người lái thông minh đầu tiên trên thế giới, có khả năng triển khai đồng thời nhiều phương tiện không người lái để khảo sát đại dương.
• “向阳红33号” (Xiangyanghong 33): tàu khảo sát đại dương hiện đại, chuyên phục vụ nghiên cứu biển sâu, đo đạc đáy biển và thăm dò địa vật lý.
• “实验1号” (Shi Yan 1): tàu nghiên cứu chuyên về khoa học biển và thủy âm học.
• “嘉庚号” (Jia Geng): tàu nghiên cứu biển sâu hiện đại.

Theo PCG, tàu Zhuhaiyun được ghi nhận ở vị trí cách bãi cạn Scarborough (Bajo de Masinloc) khoảng 102,11 hải lý về phía tây bắc, tương đương khoảng 171,18 hải lý về phía tây thị trấn Bolinao, tỉnh Pangasinan. Tàu Xiangyanghong 33 xuất hiện cách thị trấn Rizal, tỉnh Palawan 140,47 hải lý về phía tây bắc, gần khu vực rạn san hô vòng Quirino (Quirino Atoll). Tàu Shi Yan 1 bị phát hiện ở vị trí cách đảo Itbayat thuộc tỉnh Batanes khoảng 118 hải lý về phía tây; còn Jia Geng ở cách Itbayat khoảng 88,36 hải lý về phía đông bắc.

Tuy nhiên, Đại sứ quán Trung Quốc tại Manila bác bỏ cáo buộc vi phạm luật pháp quốc tế, khẳng định các tàu nghiên cứu Trung Quốc đang tiến hành “nghiên cứu khoa học hợp pháp” tại vùng biển lân cận Philippines. Phó phát ngôn viên sứ quán, ông Quách Vĩ (Guo Wei), cho biết tàu Jia Geng đang “theo kế hoạch đi qua eo biển Ba Sĩ (Bashi Channel)” để đến vùng biển phía đông Philippines làm nhiệm vụ nghiên cứu; ba tàu còn lại hoạt động trong cái mà Bắc Kinh gọi là “vùng biển thuộc quyền tài phán của Trung Quốc ở Biển Đông”. Ông nói thêm rằng các hoạt động này “phù hợp với luật pháp và thông lệ hàng hải quốc tế”.

Liên minh dân sự Philippines cắm cờ ở khu vực tranh chấp gần Pag-asa

Song song với động thái trên biển của PCG, ngày 2/5, liên minh dân sự “Atin Ito” của Philippines cũng tổ chức một chiến dịch mang tính biểu tượng tại một điểm nóng tranh chấp ở Tây Philippines. Phát ngôn viên phụ trách Tây Philippines của lực lượng hải quân Philippines, Chuẩn đô đốc Roy Vincent Trinidad, cho biết con tàu chính của liên minh – MV Kapitan Felix Oca – đã cập đảo Pag-asa (Đảo Thị Tứ) vào khoảng 17:30 ngày 2/5.

Khoảng 5:40 sáng ngày 3/5, một đội nhỏ do nữ nghị sĩ đảng Akbayan Dadah Kiram Ismula dẫn đầu đã rời đảo Pag-asa bằng xuồng cao su, hướng tới bãi cát nhỏ Pag-asa Cay 2. Bất chấp việc khu vực này đang bị nhiều tàu Trung Quốc giám sát chặt chẽ, nhóm đã tiếp cận được bãi cát và cắm cờ Philippines tại đó.

Bà Ismula mô tả hành động này là một hình thức “phản kháng hòa bình nhưng kiên quyết” trước các động thái của Bắc Kinh trên Biển Tây Philippines. Liên minh Atin Ito cho biết, trong hành trình ra Pag-asa, đoàn tàu dân sự đã nhiều lần bị 3 tàu hải cảnh Trung Quốc bám theo và theo dõi, nhưng đội tiền trạm vẫn kịp đến đảo, bàn giao lương thực và nhiên liệu cho cư dân địa phương trước khi thực hiện nhiệm vụ cắm cờ.

Pag-asa Cay 2 được xem là phần mở rộng tự nhiên của đảo Pag-asa, nằm trong vùng lãnh hải của Philippines. Sự xuất hiện thường xuyên của tàu hải cảnh Trung Quốc quanh khu vực này, cùng với các tin tức về việc xây dựng đảo nhân tạo gần đó, đã khiến nơi đây trở thành một trong những điểm nóng mới trong các va chạm trên Biển Đông.