Rò rỉ hệ thống giám sát người nước ngoài của ĐCSTQ: Nhà báo Anh xuất hiện trong diện theo dõi
- Trần Đình
- •
Các báo cáo truyền thông nước ngoài tiết lộ rằng Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) đang sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và tích hợp dữ liệu lớn để tạo ra một “Nền tảng kiểm soát động cho nhân sự ở nước ngoài”, cho phép theo dõi gần như theo thời gian thực đối với sinh viên nước ngoài, vợ/chồng người nước ngoài và nhà báo nước ngoài tại Trung Quốc.
Theo phân tích của tổ chức nghiên cứu an ninh mạng NetAskari, nền tảng này hiện có thể vẫn là một “hệ thống thử nghiệm”, chưa được kết nối hoàn toàn với môi trường dữ liệu thời gian thực, một số chức năng phức tạp vẫn chưa được phát triển đầy đủ.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng các tính năng mới như “tra cứu đồ thị quan hệ” vẫn đang được bổ sung cho đến tháng 4/2026, cho thấy ĐCSTQ có thể đang cố gắng tích hợp dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau, bao gồm giao thông, chăm sóc sức khỏe, khách sạn và các cơ sở giải trí, để tạo ra một mạng lưới giám sát kỹ thuật số toàn diện.
EXCLUSIVE: How the track foreigners in China – We got rare access to demo system developed by the Ministry of Public Security in China for the prefecture of Zhangjiakou, to track and surveil foreigners visiting or being residents ( actually it applies to most nationals as well,… pic.twitter.com/uC9SP83nBn
— NetAskari (@NetAskari) May 19, 2026
Nội dung bài đăng trên nền tảng X: “Độc quyền: Cách họ theo dõi người nước ngoài ở Trung Quốc – Chúng tôi đã có được quyền truy cập hiếm hoi vào hệ thống thử nghiệm do Bộ Công an Trung Quốc phát triển cho thàh phố Trương Gia Khẩu (tỉnh Hà Bắc), để theo dõi và giám sát người nước ngoài đến thăm hoặc cư trú tại đây (thực tế nó cũng áp dụng cho hầu hết các quốc tịch khác).”
Lời kể trực tiếp của một nhà báo Anh: Tôi bị đánh dấu là “có thể theo dõi”
Sophia Yan, phóng viên nước ngoài cấp cao của tờ The Telegraph, người đã làm việc tại Trung Quốc suốt 10 năm, đã phát hiện hồ sơ cá nhân của mình trong cơ sở dữ liệu bị rò rỉ.
Yan cho biết hồ sơ của cô bao gồm một bức ảnh cũ từ năm 2021, quốc gia nơi cơ quan cô làm việc đặt trụ sở, tên tổ chức, tên tiếng Anh và tiếng Trung, giới tính, ngày sinh, quốc tịch, số hộ chiếu và số điện thoại di động tại Trung Quốc.
Cô nói rằng không giống như nhiều hồ sơ khác trong cơ sở dữ liệu, hồ sơ của cô có một cột ở phía bên phải được đánh dấu là “có thể theo dõi”.
“Nhấp vào đó, bạn sẽ thấy tất cả dữ liệu cho thấy tôi đã bị chụp ảnh, bị phát hiện và bị nhập vào cơ sở dữ liệu ở đâu đó tại Trung Quốc.” Cô mô tả một số hồ sơ cá nhân của mình “rất tinh vi”. Ví dụ, hệ thống cho thấy một người đã bị phát hiện 78 lần tại một giao lộ cụ thể; những dữ liệu khác có thể đến từ camera tại lối vào siêu thị, các ga tàu điện ngầm khác nhau, v.v.
“Điều này rất, rất cụ thể… và hơi đáng sợ,” Yan nói. Trong nhiều năm qua, Trung Quốc đã triển khai một lượng lớn camera an ninh tại các thành phố và làng mạc, sử dụng công nghệ nhận diện khuôn mặt khi vào phòng gym, lên máy bay, v.v., tạo ra một lượng lớn dữ liệu thô có thể được sử dụng để theo dõi cá nhân một cách toàn diện.
Yan cảnh báo rằng điều đáng lo ngại hơn nữa là ĐCSTQ có thể tiếp tục triển khai công nghệ này để theo dõi người dân ở nước ngoài.
Từ chỗ ngồi trên tàu đến mức tiêu thụ xăng dầu
Nền tảng này lần đầu tiên được phát hiện bởi NetAskari, một tổ chức nghiên cứu độc lập tập trung vào an ninh mạng Trung Quốc, sau đó dữ liệu đã được chia sẻ và phân tích bởi tờ The Telegraph.
Nền tảng này do Cục Công an Trương Gia Khẩu thuộc tỉnh Hà Bắc phát triển, với phạm vi giám sát sâu rộng hơn nhiều so với hiểu biết truyền thống. Theo phân tích của NetAskari, hệ thống tích hợp nhiều dữ liệu sinh hoạt, bao gồm số hiệu chuyến tàu, số toa và số ghế cụ thể của người nước ngoài.
Các hạng mục giám sát còn bao gồm đăng ký khách sạn, hồ sơ khám chữa bệnh, thậm chí “mức tiêu thụ xăng dầu” cũng được liệt kê thành một loại dữ liệu riêng biệt.
Do Trương Gia Khẩu là một trong những thành phố đăng cai Thế vận hội Mùa đông 2022, NetAskari cho biết hệ thống này dường như còn được tích hợp với hệ thống thẻ trượt tuyết sử dụng nhận diện khuôn mặt của các khu nghỉ dưỡng trượt tuyết, nhằm theo dõi người nước ngoài đến nghỉ dưỡng tại đây.
Biểu đồ quan hệ và “chỉ số rủi ro”
Một trong những chức năng cốt lõi của nền tảng là “công cụ lập bản đồ quan hệ”. Hệ thống có thể xây dựng mô hình quan hệ của các cá nhân bị giám sát, phân tích xem mục tiêu là bạn học hay đồng nghiệp của ai, liệu họ có sống cùng khu phố hoặc cùng tòa nhà hay không, thậm chí cho thấy liệu những người khác nhau có từng xuất hiện cùng nhau trong hình ảnh giám sát hay không.
Ngoài ra, hệ thống còn gán “mức độ rủi ro” cho từng cá nhân. Trong video bị rò rỉ, một mục tiêu bị gắn nhãn “mức độ rủi ro 63%”. NetAskari cho biết hiện vẫn chưa rõ chỉ số này dựa trên dữ liệu nào, được sử dụng trong bối cảnh nào, và cũng có thể chỉ đơn giản là một giá trị tạm thời trong hệ thống thử nghiệm. Tuy nhiên, điều này cho thấy hệ thống được thiết kế để bao gồm chức năng gắn nhãn rủi ro cho các cá nhân.
This “social interactions” are interesting as the system has a relationship model functionality that puts people into relationship on how often they appear on visual surveillance footage together. In the case of this “demo”, they seemed to have taken people with Pakistani… pic.twitter.com/8H4uyUx5cW
— NetAskari (@NetAskari) May 19, 2026
Nội dung bài đăng trên nền tảng X: “Tính năng ‘Tương tác xã hội’ này rất thú vị vì hệ thống có chức năng mô hình hóa quan hệ, đưa mọi người vào các mối liên hệ dựa trên tần suất họ xuất hiện cùng nhau trong các đoạn phim giám sát. Trong trường hợp của ‘cuộc thử nghiệm’ này, dường như họ đã chọn những người mang quốc tịch Pakistan.”
Mục tiêu giám sát: Công dân “Ngũ Nhãn” và người đến từ Hồng Kông/Đài Loan
Các cơ sở dữ liệu cho thấy cơ quan an ninh Trung Quốc đang đặc biệt chú ý đến một số nhóm cụ thể. Hệ thống có các biểu đồ chuyên dụng để theo dõi công dân của các quốc gia thuộc liên minh “Ngũ Nhãn”, bao gồm Hoa Kỳ, Anh, Canada, Úc và New Zealand.
Phân tích của NetAskari cho thấy, điều này dường như phản ánh sự thù địch có chủ đích từ các cơ quan an ninh Trung Quốc đối với công dân của các quốc gia thuộc liên minh “Ngũ Nhãn”.
The Telegraph đưa tin rằng nền tảng này cũng cung cấp các chức năng tìm kiếm chuyên sâu khác, bao gồm lọc theo “người đào tẩu”, nhà báo nước ngoài, du khách hiện tại và các cá nhân đến từ Hồng Kông, Ma Cao hoặc Đài Loan.
Nhà nghiên cứu Marc Hoffer của NetAskari cho biết, không có gì đáng ngạc nhiên khi ĐCSTQ theo dõi các nhà báo mà họ coi là “kẻ thù của nhà nước” hoặc ít nhất là “đáng theo dõi”. Thực tiễn trên đã tồn tại kể từ khi chế độ này được thành lập.
Ông nói: “Ngay từ đầu, họ chưa bao giờ thích các nhà báo. Các nhà báo được coi là một người chơi khác trong trò chơi lớn này nhằm kiểm soát các câu chuyện, kiểm soát suy nghĩ của mọi người, kiểm soát hiện thực lịch sử. Vì đó là cách ĐCSTQ hoạt động; đó là cách họ suy nghĩ.”
Sự mở rộng của chủ nghĩa độc tài kỹ thuật số của ĐCSTQ
Hệ thống này có thể được xem là biểu hiện của các chương trình giám sát quy mô lớn hơn của ĐCSTQ như “Sharp Eyes” và “Skynet”. Hiện nay, hơn 700 triệu camera giám sát đã được lắp đặt trên khắp Trung Quốc, trung bình cứ 2 người thì có 1 camera.
Có những lo ngại rằng cùng với sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI), ĐCSTQ đang biến vị trí, các mối quan hệ xã hội và hoạt động thường ngày của người dân thành dữ liệu có thể được phân tích, sàng lọc và truy vết, hình thành một hệ thống giám sát kỹ thuật số gần như tức thời và có mức độ tự động hóa cao.
Điều này không chỉ đe dọa quyền tự do báo chí mà còn đe dọa nghiêm trọng quyền riêng tư và tự do đi lại của người nước ngoài tại Trung Quốc.
The Telegraph nhận định rằng sau 20 năm đầu tư vào năng lực giám sát kỹ thuật số, Trung Quốc cộng sản đang nhanh chóng biến thành một “quốc gia độc tài kiểu phản địa đàng”.
Xem thêm
Từ khóa Giám sát người nước ngoài
