Tàu sân bay thứ 3 của Mỹ đến Trung Đông, chiến sự Mỹ-Iran có nguy cơ tái diễn?
- Lý Ngọc
- •
Tàu sân bay USS Theodore Roosevelt đã đến Trung Đông, trở thành tàu sân bay thứ ba của Mỹ có mặt trong khu vực. Giới quan sát đang theo dõi xem việc Mỹ tăng quân lần này có báo trước khả năng chiến sự Mỹ-Iran leo thang trở lại hay không.
Một quan chức Mỹ không nêu tên hôm thứ Hai (16/11) cho Al Jazeera biết USS Theodore Roosevelt đã đến Trung Đông và vào khu vực trách nhiệm của Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Theo một quan chức khác, con tàu đến nơi hôm Chủ nhật (15/11), hội quân với hai tàu sân bay Mỹ khác đang triển khai tại đây.
Lầu Năm Góc và CENTCOM chưa chính thức xác nhận việc con tàu đã đến.
Như vậy, quân đội Mỹ hiện có 3 nhóm tác chiến tàu sân bay ở Trung Đông. Hai nhóm còn lại do tàu USS George Washington và USS George H.W. Bush dẫn đầu.
USS Theodore Roosevelt mang tên vị tổng thống thứ 26 của Mỹ. Đây là tàu sân bay chạy bằng năng lượng hạt nhân, đưa vào biên chế năm 1986. Tàu chở được hơn 5.000 người và trên 60 máy bay quân sự, trong đó có tiêm kích F-18, loại máy bay đa nhiệm hai động cơ, bay siêu thanh và hoạt động được trong mọi thời tiết.
Con tàu từng tham gia Chiến tranh vùng Vịnh 1990–1991 và yểm trợ chiến dịch quân sự của Mỹ tại Iraq năm 2003.
40.000-50.000 binh sĩ Mỹ đóng quân tại Trung Đông
Tháng trước, một quan chức Mỹ nói với Al Jazeera rằng Nhóm sẵn sàng đổ bộ Makin Island, chở hơn 2.000 lính thủy đánh bộ, cũng đã theo USS Theodore Roosevelt sang Trung Đông.
Wall Street Journal đưa tin các nhóm tác chiến tàu sân bay và lực lượng hải quân nói trên có thể có tổng cộng 9.000 đến 10.000 quân nhân Mỹ. Số này gồm thủy thủ và lính thủy đánh bộ trên các tàu của nhóm tác chiến tàu sân bay và những tàu khác. Quân đội Mỹ chưa xác nhận thông tin về các đợt triển khai này.
Mỹ đã duy trì quân đội và khí tài tại các căn cứ ở Trung Đông suốt nhiều thập niên. Trong số đó có 8 căn cứ thường trực, đặt tại Bahrain, Ai Cập, Iraq, Jordan, Kuwait, Qatar, Ả Rập Xê Út và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.
Tính đến giữa năm 2025, có 40.000 đến 50.000 binh sĩ Mỹ đóng quân tại Trung Đông và các vùng lân cận. Con số này tính cả quân tại các căn cứ thường trực lớn lẫn các điểm tiền tiêu nhỏ hơn rải khắp khu vực.
Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần hồi tháng 4, rồi công bố một bản ghi nhớ rộng hơn vào tháng 6. Tuy nhiên, thỏa thuận này đổ vỡ vào đầu tháng 7.
Tổng thống Mỹ Donald Trump tuần trước cho biết việc Mỹ tiếp tục tấn công quân sự Iran là “khá khó xảy ra”, sau khi trao đổi với Thủ tướng Qatar Sheikh Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani. Ông nói phần quân sự của cuộc chiến “trên thực tế đã kết thúc”.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cũng cho rằng các biện pháp gây sức ép kinh tế lên Iran đang phát huy tác dụng, nên có thể không cần nối lại các chiến dịch quân sự quy mô lớn.
Dù vậy, ông Trump lưu ý rằng nếu tình hình thay đổi, quân đội Mỹ vẫn ở trạng thái “sẵn sàng chiến đấu” (“locked and loaded”).
Mỹ chưa dỡ bỏ các biện pháp phong tỏa kinh tế và trên biển đối với Iran. Washington vẫn duy trì phong tỏa hàng hải tại eo biển Hormuz và siết chặt hơn các hạn chế đối với hoạt động thương mại của Iran qua đường bộ và đường biển.
Về phần mình, Iran đưa ra các điều kiện để chấm dứt chiến tranh: Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hàng hải đối với các cảng của Iran, hủy các lệnh trừng phạt kinh tế, giải phong tỏa tài sản của Iran ở nước ngoài, ngừng giao tranh trên mọi mặt trận và chính thức tuyên bố chiến tranh kết thúc.
Phía Mỹ yêu cầu Iran chấm dứt hoàn toàn việc phát triển vũ khí hạt nhân, từ bỏ lập trường thù địch với Mỹ và các đồng minh, và bảo đảm tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.
Chuyên gia cảnh báo Mỹ-Iran có thể rơi vào thế đối đầu nguy hiểm
Trả lời Al Jazeera, ông Ali Vaez, phó giám đốc chương trình Trung Đông và Bắc Phi của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế, nhận định Mỹ và Iran đang lao vào một cuộc đối đầu cân não đầy rủi ro. Bên nào cũng tin rằng ra tay trước có thể an toàn hơn là chờ bị tấn công.
Ông cảnh báo rằng hai bên đang tìm cách ngăn một cuộc chiến mới, nhưng chính những bước đi đó lại có thể vô tình châm ngòi cho một cuộc chiến mà không bên nào thắng được, kiểm soát được hay dễ dàng chấm dứt.
Đến nay, Mỹ và Iran vẫn chưa đạt được đột phá ngoại giao nào về việc mở lại eo biển Hormuz và ngừng các cuộc tấn công quân sự.
Al Jazeera nhận định hai bên đang đánh giá khác nhau về con bài mặc cả trong tay mình.
Ông Rashid al-Mohanadi, phó chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chính sách Quốc tế, nói: “Người Iran cho rằng họ nắm nhiều lợi thế hơn. Người Mỹ cũng cho rằng họ nắm nhiều lợi thế hơn. Trong tình thế như vậy, việc kết thúc bằng con đường ngoại giao là khá khó khăn”.
Từ khóa Trung Đông Quân đội Mỹ eo biển Hormuz Tàu sân bay Mỹ tấn công Iran thỏa thuận Mỹ Iran

































