Nghiên cứu: Ca bệnh lây qua đường tình dục ở Trung Quốc tăng hơn 50% sau 30 năm
- Sở Phương Minh
- •
Một nghiên cứu mới ước tính Trung Quốc có khoảng 235 triệu ca bệnh lây qua đường tình dục vào năm 2021, tăng hơn 50% so với năm 1990, phần lớn do dân số tăng. Các nghiên cứu khác cho thấy tỷ lệ mắc lậu ở thanh thiếu niên lại tăng dù xu hướng chung giảm, còn tình trạng nhiễm HIV ở người cao tuổi là vấn đề nổi cộm.

Trong các bệnh này, herpes sinh dục (mụn rộp sinh dục) có nhiều ca nhất. Một khảo sát tại một thành phố ở tây nam Trung Quốc cho thấy trong số nam giới nhiễm HIV từ 50 tuổi trở lên, 84,7% từng mua dâm, và 87,7% người trong nhóm này chưa bao giờ dùng bao cao su.
Nghiên cứu mới đăng trên tạp chí quốc tế Frontiers in Public Health hôm thứ Ba (10/11), do các nhà nghiên cứu của Bệnh viện Diên An, trực thuộc Đại học Y khoa Côn Minh, cùng một số cơ sở khác thực hiện. Nhóm tác giả dùng dữ liệu của Nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD), bộ dữ liệu ước tính số ca bệnh và tử vong trên thế giới. Từ đó, họ phân tích diễn biến của giang mai, lậu, nhiễm chlamydia, nhiễm trùng roi (trichomonas), herpes sinh dục và các bệnh lây qua đường tình dục khác ở Trung Quốc từ năm 1990 đến năm 2021. Nghiên cứu không tính nhiễm HIV.
Trong hơn 30 năm đó, tổng số ca hiện mắc (số ca đang mắc bệnh tại một thời điểm, gồm cả ca cũ lẫn ca mới) ở Trung Quốc tăng từ 152 triệu lên 235 triệu. Số ca mắc mới trong một năm tăng từ 124 triệu lên 148 triệu.
Herpes sinh dục có nhiều ca nhất, khoảng 168 triệu ca vào năm 2021. Nhiễm trùng roi là bệnh có nhiều ca mắc mới nhất, khoảng 65,09 triệu ca trong năm đó. Xét theo độ tuổi, nhóm 30–34 tuổi có tỷ lệ mắc mới cao nhất, khoảng 25.858 ca trên 100.000 người.
Một nghiên cứu toàn cầu về các bệnh lây qua đường tình dục, đăng trên tạp chí quốc tế Tropical Medicine and Health năm 2025, cho thấy năm 2021 Trung Quốc có khoảng 148 triệu ca mắc mới, nhiều nhất thế giới, tiếp đến là Ấn Độ và Indonesia.
Nghiên cứu mới chỉ ra rằng dân số tăng là yếu tố chính khiến tổng số ca hiện mắc ở Trung Quốc tăng lên. Trong cùng giai đoạn, tỷ lệ mắc mới và tỷ lệ hiện mắc chuẩn hóa theo tuổi (tỷ lệ đã loại trừ ảnh hưởng của thay đổi cơ cấu tuổi trong dân số) tương đối ổn định. Số ca tử vong liên quan đến các bệnh này giảm khoảng 54%, từ 4.893 xuống 2.235 ca.
Dựa trên mô hình thống kê, nhóm nghiên cứu dự báo tổng số ca hiện mắc ở Trung Quốc có thể đạt đỉnh khoảng 252 triệu vào năm 2027, sau đó giảm dần xuống khoảng 248 triệu vào năm 2035. Số ca mắc mới hằng năm cũng có thể giảm.
Tỷ lệ mắc lậu giảm nói chung nhưng tăng ở thanh thiếu niên
Tháng 12/2025, tạp chí Frontiers in Public Health đăng một nghiên cứu khác, phân tích số liệu giám sát HIV/AIDS, giang mai và lậu ở Trung Quốc từ năm 2006 đến năm 2020. Kết quả cho thấy xu hướng mắc bệnh khác nhau rõ rệt giữa các bệnh và giữa các nhóm tuổi.
Trong 15 năm đó, tỷ lệ mắc lậu nói chung ở Trung Quốc giảm trung bình 3,5% mỗi năm. Riêng ở người dưới 20 tuổi, tỷ lệ này lại tăng trung bình 7,4% mỗi năm, và tăng tới 16,3% mỗi năm trong giai đoạn 2012–2020.
Cùng thời gian, tỷ lệ mắc giang mai và HIV/AIDS đều tăng. Tỷ lệ mắc hai bệnh này lên đỉnh ở hai nhóm tuổi: 20–39 tuổi và từ 60 tuổi trở lên.
Nhiễm HIV ở người cao tuổi thành vấn đề nổi cộm
Báo cáo chuyên đề về già hóa khỏe mạnh ở Trung Quốc mà tạp chí y khoa Anh The Lancet đăng năm 2022 cho thấy năm 2019, người từ 60 tuổi trở lên chiếm 18,1% dân số Trung Quốc nhưng chiếm tới 32,3% số ca giang mai. Số ca nhiễm HIV mới được phát hiện trong nhóm tuổi này tăng từ 5.946 ca năm 2010 lên 31.541 ca năm 2018, gấp hơn 5 lần sau 8 năm.
Ông Hoàng Nghiêm Trung (Yanzhong Huang), nghiên cứu viên cao cấp về y tế toàn cầu tại Hội đồng Quan hệ Đối ngoại Mỹ, đã trả lời phỏng vấn Đài Á Châu Tự Do (RFA) hồi tháng 3/2025 về tình trạng người cao tuổi nhiễm HIV. Ông cho biết trước khoảng năm 2010, HIV lây lan ở Trung Quốc chủ yếu do nạn bán máu, nhưng tình hình đã thay đổi rất lớn. Ông coi việc số người cao tuổi nhiễm HIV tăng là thách thức quan trọng nhất hiện nay.
Theo ông, nhiều người cao tuổi chỉ phát hiện mình nhiễm HIV khi hệ miễn dịch đã suy giảm, mắc thêm bệnh khác và phải vào viện điều trị. Tình hình thực tế có thể nghiêm trọng hơn số liệu chính thức, ông nhận định.
Một nghiên cứu đăng năm 2022 trên Scientific Reports, tạp chí thuộc nhóm Nature, đã khảo sát 686 nam giới nhiễm HIV từ 50 tuổi trở lên tại một thành phố ở tây nam Trung Quốc vào năm 2020. Trong số này, 84,7% từng mua dâm, và 87,7% người trong nhóm đó chưa bao giờ dùng bao cao su.
Các nhà nghiên cứu nhận thấy một số phụ nữ nhiễm HIV ở địa phương có thể đã bị lây từ chồng hoặc bạn tình cố định. Từ phát hiện này, họ đưa ra một mô hình lây truyền có thể xảy ra: một số nam giới cao tuổi nhiễm bệnh khi mua dâm, rồi truyền virus cho vợ hoặc bạn tình cố định.
Bệnh lây qua đường tình dục tại Việt Nam
Theo báo Znews, năm 2024, Bệnh viện Da liễu TP.HCM ghi nhận gần 71.000 lượt khám và điều trị bệnh lây qua đường tình dục, trong đó có hơn 9.400 ca giang mai.
Tại hội nghị về các bệnh nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục do bệnh viện tổ chức ngày 1/12/2024, bác sĩ chuyên khoa Nguyễn Thị Phan Thúy, giám đốc bệnh viện, cho biết sùi mào gà, giang mai, lậu có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Từ năm 2018 đến năm 2023, bệnh viện ghi nhận 35 ca giang mai bẩm sinh, báo Tuổi Trẻ dẫn lời bà.
Từ khóa Già hóa dân số HIV/AIDS Y tế Trung Quốc Bệnh giang mai bệnh lậu

































