Giá thu gom rác của hộ gia đình ở Đà Nẵng có thể tăng bình quân 142%, nơi cao nhất 244%, nếu tính đủ theo dự thảo định mức. Chuyên gia phản biện chỉ ra nhiều sai sót số liệu.

Giá thu gom rác của hộ gia đình ở Đà Nẵng có thể tăng bình quân 142%, nơi cao nhất 244%. (Ảnh: AI)

Tính toán của Sở Nông nghiệp và Môi trường cho thấy nếu áp đủ định mức mới, giá dịch vụ thu gom rác đối với hộ gia đình sẽ tăng từ 41% đến 244% tùy khu vực, bình quân 142%, tức gấp khoảng 2,4 lần hiện nay. Con số này được nêu tại hội nghị phản biện xã hội do Ủy ban MTTQ Việt Nam TP. Đà Nẵng tổ chức ngày 16/11, Báo Đà Nẵng đưa tin.

Theo VOV, mức bình quân mới vào khoảng 61.600 đồng/hộ/tháng, trong khi hộ gia đình hiện trả khoảng 25.000–30.000 đồng. Phường Hải Vân là nơi tăng cao nhất, từ 30.000 đồng lên 103.139 đồng, khoảng 244%. Tại khu vực nội thị phường Điện Bàn, mức thu dự kiến tăng từ 25.000 đồng lên 81.000 đồng, tức 224%.

Văn bản được đưa ra phản biện là dự thảo quyết định của UBND thành phố ban hành “Định mức kinh tế – kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng”. Bộ định mức này xác định hao phí lao động, máy móc, vật liệu, nhiên liệu cho từng khâu, và là căn cứ để tính giá dịch vụ thu gom rác.

Mức giá theo quy định hiện hành được ban hành năm 2017, tại Quyết định 33/2017/QĐ-UBND của UBND TP. Đà Nẵng (cũ) và Quyết định 22/2017/QĐ-UBND của UBND tỉnh Quảng Nam (cũ), đến nay chưa thay đổi. Trong thời gian này, lương cơ sở, giá nhiên liệu, vật tư, bảo hiểm và các khoản chi cho người lao động đều đã tăng.

Bộ định mức mới vẫn đang là dự thảo, chưa được ban hành. PGS.TS Bùi Quang Bình, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Đà Nẵng, lưu ý “không thể suy luận toàn bộ chênh lệch sẽ chuyển trực tiếp sang người dân”. Ông đề nghị bổ sung báo cáo tác động về tổng chi phí dịch vụ, tham vấn cộng đồng về phương án giá, có cơ chế hỗ trợ hộ nghèo, cận nghèo và tính lộ trình nếu mức thu thay đổi lớn.

Tại hội nghị, đa số ý kiến đồng ý với việc xây dựng bộ định mức mới, nhưng nhiều chuyên gia chỉ ra hồ sơ còn thiếu và sai số liệu.

PGS.TS Kiều Thị Kính, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng, cho biết bảng so sánh đơn giá trong dự thảo cho thấy mức tăng 41–244%, nhưng hồ sơ chưa phân tích vì sao tăng (do tiền lương, nhiên liệu, định mức, cự ly hay phạm vi dịch vụ). Hồ sơ cũng chưa đánh giá khả năng chi trả theo từng vùng và nhóm thu nhập. Bà nêu một nghịch lý về cự ly: cùng ở phường Sơn Trà, giá chở rác “về trạm” là 50.000 đồng nhưng “về bãi” lên tới 119.000 đồng.

Theo bà Kính, số liệu khảo sát dùng để lập định mức chưa đủ tin cậy, nguồn gốc định mức chưa được nêu, dự thảo còn sai sót số liệu và bỏ sót một số khâu. Bà đề nghị đơn vị chủ trì và đơn vị tư vấn chỉnh sửa, bổ sung rồi trình lại.

ThS. Đàm Thị Vân Dung, Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế – xã hội thành phố, cho rằng người sống một mình hưởng trợ cấp, hộ nghèo có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn và hộ đồng bào dân tộc thiểu số ở miền núi sẽ chịu ảnh hưởng nặng nhất. Bà cho biết với giá mới, tiền rác sẽ chiếm 7,6–12,7% thu nhập của hộ nghèo.

Bà Dung đề xuất ban hành định mức chung cho cả thành phố thay vì để từng xã, phường tự quyết, đồng thời đặt giá trần theo vùng và theo số người trong hộ, áp dụng theo lộ trình từ ngày 1/1/2027. Bà cũng đề xuất HĐND thành phố ra nghị quyết miễn, giảm tiền rác cho các nhóm này, với kinh phí khoảng 18–27 tỷ đồng mỗi năm.

Khi kết luận hội nghị, ông Nguyễn Đình Vĩnh, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố, đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát toàn diện căn cứ pháp lý, số liệu khảo sát và phương pháp tính. Ông cũng yêu cầu đánh giá tác động tới chi phí của người dân, ngân sách và người lao động trực tiếp làm vệ sinh môi trường, rồi giải trình cụ thể để thông báo lại cho cử tri.

Xem thêm: