Trung Quốc ngăn Philippines thực hiện nhiệm vụ tiếp tế ở Biển Đông

Ngày 24/9, các tàu Hải cảnh và Hải quân Trung Quốc đã ngăn một tàu tiếp tế của Philippines tiếp cận lực lượng nước này đang đồn trú tại một bãi cạn ở Biển Đông.

Động thái này khiến Manila cáo buộc Bắc Kinh can thiệp vào một nhiệm vụ hợp pháp của Philippines trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của nước này.

Theo quân đội Philippines, 3 tàu Hải quân Trung Quốc và 5 tàu Hải cảnh đã áp sát đoàn tàu Philippines khi đoàn tàu di chuyển về phía Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal), được Philippines gọi là Ayungin Shoal.

Tàu tiếp tế M/V Lapu-Lapu cùng 3 tàu hỗ trợ của Hải quân và Cảnh sát biển Philippines đang cách Bãi Cỏ Mây khoảng 60 hải lý thì bị các tàu Trung Quốc can thiệp.

Các quan chức Philippines cho biết một tàu chiến Trung Quốc cảnh báo sẽ áp dụng “các biện pháp cưỡng chế”, trong khi một tàu Hải cảnh Trung Quốc cơ động đến gần đến mức có nguy cơ xảy ra va chạm.

Quân đội Philippines đã hủy nhiệm vụ do lo ngại nguy hiểm đối với nhân sự và các tàu của nước này.

Philippines cáo buộc Trung Quốc cản trở nhiệm vụ tiếp tế

Lực lượng Đặc nhiệm Quốc gia về Biển Tây Philippines ngày 25/9 cho biết các hành động của Trung Quốc “đặt nhân sự Philippines vào tình thế nguy hiểm và cản trở một hoạt động nhân đạo và tiếp tế hợp pháp”.

Cơ quan này kêu gọi Hải cảnh và Hải quân Trung Quốc chấm dứt can thiệp vào các nhiệm vụ tiếp tế của Philippines.

Bãi Cỏ Mây nằm trong vùng đặc quyền kinh tế rộng 200 hải lý của Philippines.

Năm 2016, một tòa trọng tài quốc tế tại The Hague phán quyết rằng Bãi Cỏ Mây là một thực thể lúc chìm lúc nổi và Trung Quốc không có quyền chồng lấn đối với vùng đặc quyền kinh tế hoặc thềm lục địa tại khu vực này.

Tòa trọng tài cũng bác bỏ cơ sở pháp lý cho các yêu sách rộng lớn của Bắc Kinh về “quyền lịch sử” trong phạm vi đường chín đoạn mà Trung Quốc đưa ra. Bắc Kinh bác bỏ phán quyết này.

Philippines duy trì một lực lượng quân sự nhỏ tại Bãi Cỏ Mây trên tàu BRP Sierra Madre, một tàu thời Thế chiến II được cố tình cho mắc cạn tại đây vào năm 1999. Các tàu Philippines định kỳ đưa lương thực và những nhu yếu phẩm khác tới cho binh sĩ, đồng thời luân phiên lực lượng đồn trú.

Đại sứ Mỹ tại Philippines Lee Lipton ngày 27/9 cho biết các tàu Trung Quốc đã thực hiện “những động thái chặn nguy hiểm và các hành động thiếu trách nhiệm khác”, đe dọa gây va chạm và khiến nhiệm vụ không thể tiếp cận bãi cạn.

Ông Lipton tuyên bố: “Chúng tôi kêu gọi Hải cảnh Trung Quốc và Hải quân Trung Quốc chấm dứt sử dụng các chiến thuật leo thang, đe dọa quyền tự do hàng hải và một khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do, rộng mở.”

Thỏa thuận tiếp tế bị thử thách

Vụ đối đầu đã phá vỡ chuỗi 16 nhiệm vụ tiếp tế mà các quan chức Philippines cho biết đã được thực hiện mà không xảy ra sự cố theo một thỏa thuận tạm thời mà Manila và Bắc Kinh đạt được vào tháng 7/2024.

Thỏa thuận này được đưa ra sau nhiều lần đối đầu quanh Bãi Cỏ Mây, trong đó có vụ việc tháng 6/2024 khi lực lượng Hải cảnh Trung Quốc lên các tàu Philippines và khiến một số thủy thủ Philippines bị thương.

Theo thỏa thuận, Manila cho biết sẽ cung cấp trước cho Bắc Kinh thông tin về các nhiệm vụ tiếp tế nhưng không xin phép Trung Quốc.

Ngoại trưởng Philippines Maria Theresa Lazaro nói với các nghị sĩ Philippines ngày 3/9: “Đây chỉ là hoạt động trao đổi thông tin. Không có chuyện xin phép.”

Trung Quốc đưa ra cách giải thích khác về cuộc đối đầu ngày 24/9.

Người phát ngôn Hải cảnh Trung Quốc Jiang Lue cho rằng Philippines đã vi phạm các cam kết và vẫn tiến hành nhiệm vụ tiếp tế bất chấp cảnh báo của Trung Quốc.

Ông cho biết lực lượng Hải cảnh Trung Quốc đã theo dõi tàu Philippines và đưa ra các cảnh báo.

Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Gilberto Teodoro Jr. khẳng định sự can thiệp của Trung Quốc sẽ không ngăn Manila thực hiện các nhiệm vụ tiếp tế trong tương lai.

Ông Teodoro nói với các phóng viên ngày 26/9: “Chỉ là những trở ngại tạm thời, nhưng nhiệm vụ vẫn sẽ tiếp tục.”

Hoạt động của Hải quân Trung Quốc tại các khu vực khác

Ngày 27/9, Trung Quốc cho biết lực lượng Hải cảnh nước này tiến hành diễn tập quanh Bãi cạn Scarborough, bao gồm các nội dung lên tàu và kiểm tra, “ngăn chặn xâm nhập” và cưỡng chế kéo tàu.

Bộ Tư lệnh Chiến khu miền Nam Trung Quốc cũng cho biết đã tiến hành các cuộc tập trận phối hợp giữa hải quân và không quân quanh Bãi cạn Scarborough trong cùng ngày.

Cũng trong ngày 27/9, Cảnh sát biển Philippines cho biết phát hiện một tàu Hải cảnh Trung Quốc cách đảo Cabra, tỉnh Occidental Mindoro, khoảng 35 hải lý về phía tây bắc.

Theo Cảnh sát biển Philippines, tàu Trung Quốc không phản hồi các cuộc gọi vô tuyến từ phía Philippines.

Sau đó, một tàu tuần tra Philippines phát hiện và bám theo 3 tàu chiến Hải quân Trung Quốc cách đảo này khoảng 31 hải lý về phía tây bắc.

Cảnh sát biển Philippines cho biết họ tin rằng các tàu Trung Quốc nhiều khả năng đang theo dõi một cuộc diễn tập hàng hải đa quốc gia được tổ chức trong tuần đó. Cơ quan này tuyên bố sẽ tiếp tục triển khai máy bay và tàu để giám sát và thách thức các tàu nước ngoài hoạt động trong khu vực.