Vụ gián điệp của cặp vợ chồng gốc Hoa: Báo Đức tiết lộ chi tiết quá trình tuyển mộ

Vụ cặp vợ chồng gốc Hoa bị cáo buộc làm gián điệp tại Đức mới đây đã lộ thêm nhiều tình tiết. Truyền thông Đức tiếp tục tiết lộ cách các điệp viên bị cáo buộc liên quan đến Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) sử dụng danh nghĩa hợp tác và giao lưu để từng bước dụ dỗ các nhà nghiên cứu hàng đầu của Đức sang Trung Quốc.

Email ngụy trang thành “lời mời hợp tác”

Tháng 5 năm nay, cảnh sát Đức đã bắt giữ tại Munich một cặp vợ chồng gốc Hoa, đều là công dân Đức, với cáo buộc hoạt động gián điệp cho ĐCSTQ. Theo quy định về bảo vệ quyền riêng tư của Đức, danh tính của họ chỉ được công bố một phần, lần lượt là Xuejun C. và Hua S.. Cảnh sát cáo buộc hai người tìm cách thu thập thông tin về các công nghệ tiên tiến có thể phục vụ mục đích quân sự.

Liên quan đến vụ án này, tổ chức truyền thông điều tra Đức CORRECTIV gần đây đã công bố thêm nhiều chi tiết. Theo bài điều tra, Hua S. xuất hiện với tư cách người trung gian dưới bí danh “Anja”, trực tiếp gửi email cho các giáo sư Đức với nội dung thoạt nhìn hoàn toàn bình thường.

Cụ thể, người phụ nữ mang tên “Anja” lấy danh nghĩa một hiệp hội ô tô tại Berlin để mời các giáo sư Đức, với tư cách “chuyên gia đủ điều kiện”, sang Trung Quốc tham gia các hoạt động hợp tác như diễn thuyết, hướng dẫn tại chỗ hoặc giao lưu học thuật. Tuy nhiên, sau khi đến nơi, các học giả này thực tế được bố trí thuyết trình và báo cáo trước những người có liên quan đến các doanh nghiệp công nghiệp quốc phòng.

Cơ quan ĐCSTQ điều phối “chương trình nhân tài”

Theo các email “tuyển dụng” mà CORRECTIV thu thập được, Hua S., dưới bí danh “Anja”, đã đề nghị trả thù lao lên tới hàng chục nghìn euro cho các học giả Đức, đồng thời tài trợ các chuyến đi kéo dài nhiều tuần tới Trung Quốc với toàn bộ chi phí ăn ở và đi lại do “đơn vị tổ chức” đài thọ.

Cái gọi là “đơn vị tổ chức” này chính là Cục Quản lý Chuyên gia Nước ngoài Quốc gia Trung Quốc (SAFEA), một cơ quan từng nhiều lần lọt vào tầm ngắm điều tra của các cơ quan tình báo nhiều nước.

SAFEA chịu trách nhiệm điều phối nhiều “chương trình thu hút nhân tài” gây tranh cãi của Trung Quốc. Trong nhiều năm qua, Cơ quan Bảo vệ Hiến pháp Đức (BfV) và Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đều đánh giá các chương trình này là một trong những công cụ chủ yếu để ĐCSTQ thu thập tình báo và mở rộng ảnh hưởng.

Các vụ việc trước đây cho thấy, ngay từ đầu những năm 2000, hai người làm việc cho SAFEA đã tuyển mộ thành công kỹ sư Noshir Gowadia, người tham gia phát triển máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ. Ông Gowadia sau đó bị kết án 32 năm tù tại Mỹ vào năm 2011 vì tiết lộ công nghệ quân sự nhạy cảm.

Trong vụ án tại Đức lần này, cặp đôi bị cáo buộc làm gián điệp cũng đặc biệt quan tâm đến các công nghệ tiên tiến có giá trị ứng dụng trong quân sự.

Theo CORRECTIV, một trong những mục tiêu của họ là công nghệ máy bay không người lái trinh sát quân sự, hiện được xem là công nghệ then chốt có giá trị cao trong lĩnh vực quốc phòng trên toàn cầu.

Mạng lưới che giấu quy mô lớn: 8 trường đại học, 9 học giả liên quan

Mặc dù các cảnh báo an ninh đã được đưa ra liên tục, hiện vẫn có 9 học giả đến từ 8 trường đại học của Đức được xác định đã rơi vào bẫy của cặp vợ chồng bị cáo buộc làm gián điệp này. Những người này hiện được triệu tập với tư cách nhân chứng trong quá trình xét xử.

Theo kết quả điều tra, phía sau cặp vợ chồng này là một mạng lưới lớn gồm các hiệp hội bình phong và công ty vỏ bọc, chuyên tuyển mộ “nhân tài” tại Đức. Những lời mời đưa ra rất hấp dẫn, bao gồm nguồn tài trợ lớn, xe sang, căn hộ tại Trung Quốc được trang trí theo sở thích cá nhân, dịch vụ phiên dịch riêng và quyền ưu tiên cho con cái nhập học tại các trường địa phương.

Một người am hiểu về công tác an ninh tại các trường đại học Đức cho biết: “Những giáo sư xuất sắc gần như mỗi ngày đều nhận được các lời mời kiểu này. Đây không phải là một hình thức tuyển mộ mới.”

Hiệp hội liên quan “giải thể trên danh nghĩa nhưng vẫn hoạt động”

Tổ chức bình phong mà Hua S. sử dụng dưới tên “Anja” mang tên Hiệp hội Kỹ sư Ô tô Trung Quốc tại Đức (VECA). Hiệp hội này được đăng ký tại Berlin vào năm 2011 và tuyên bố giải thể vào năm 2021.

Tuy nhiên, dù đã giải thể về mặt pháp lý, tổ chức này vẫn tiếp tục hoạt động. Năm 2024, các thành viên ban điều hành của hiệp hội vẫn tham dự các hội nghị tại Trung Quốc dưới danh nghĩa VECA. Đến năm 2025, mạng lưới này còn phối hợp với nhiều tổ chức ở nước ngoài để tổ chức các sự kiện trực tuyến.

Hiện nay, các giáo sư đại học tại Đức vẫn được hưởng mức độ “tự do học thuật” rất cao trong việc tuyển dụng nhân sự, lựa chọn đối tác hợp tác cũng như quyết định tham gia diễn thuyết ở đâu.

Để ứng phó với những rủi ro ngày càng gia tăng, Bộ Giáo dục và Nghiên cứu Liên bang Đức (BMBF) dự kiến từ năm 2027 sẽ tăng cường đáng kể công tác tư vấn và tuyên truyền cho giới nghiên cứu về các nguy cơ an ninh và mối đe dọa từ hoạt động gián điệp.