Đề xuất mở rộng tham gia BHXH bắt buộc với người bán hàng online và tài xế công nghệ

Minh Long
•
Thứ Bảy, 08/08/2026

Người bán hàng online, tài xế công nghệ, lao động xây dựng cùng nhiều nhóm lao động linh hoạt khác được đề xuất bổ sung vào diện tham gia BHXH bắt buộc trong quá trình góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đang được Bộ Tư pháp thẩm định. Trong quá trình góp ý dự thảo, Bộ Tài chính và Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM đã đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc đối với nhiều nhóm lao động có thu nhập từ nền tảng số, lao động linh hoạt và người làm việc tại các công trình xây dựng.

Theo nội dung tổng hợp ý kiến góp ý, đề xuất được đưa ra nhằm mở rộng phạm vi tham gia BHXH đối với những nhóm lao động đang ngày càng phổ biến cùng quá trình chuyển đổi số và sự phát triển của các mô hình việc làm mới. Trong đó có người bán hàng online, tài xế công nghệ, người làm dịch vụ vận chuyển, giao nhận, môi giới, kết nối giao dịch qua nền tảng số, người bán vé số, đại lý xổ số và một số hình thức lao động linh hoạt khác. Ngoài ra, các kiến nghị cũng đề cập đến lao động thử việc, học nghề, thực tập nghề và người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn dưới một tháng.

Đề xuất mức đóng và phương thức thu đối với lao động trên nền tảng số

Đối với tài xế công nghệ, Bộ Tài chính và Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM kiến nghị mức làm căn cứ đóng BHXH được xác định theo hợp đồng giữa tài xế và đơn vị quản lý nền tảng. Mức đóng thấp nhất bằng mức lương tối thiểu, cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu.

BHXH được đề xuất thu hàng tháng thông qua doanh nghiệp kinh doanh ứng dụng công nghệ, đơn vị quản lý nền tảng số hoặc các tổ chức có hoạt động kinh tế số theo quy định của Chính phủ. Một phương án khác là thu thông qua tài khoản cá nhân dùng để nhận tiền lương hoặc thu nhập phát sinh từ nền tảng số.

Đối với người bán hàng online trên các sàn thương mại điện tử, mức làm căn cứ đóng BHXH cũng được đề xuất từ mức tham chiếu đến tối đa 20 lần mức tham chiếu. Sau 12 tháng tham gia, người tham gia có thể lựa chọn lại mức đóng phù hợp với thu nhập và khả năng tài chính. Trường hợp đã đăng ký mức đóng thì khi doanh thu hoặc điều kiện kinh doanh thay đổi vẫn tiếp tục tham gia theo mức đã lựa chọn, không được giảm mức đóng.

Theo đề xuất, việc thu BHXH của nhóm này được thực hiện hàng tháng thông qua doanh nghiệp kinh doanh ứng dụng công nghệ, đơn vị quản lý sàn thương mại điện tử, nền tảng số có chức năng thanh toán hoặc các tổ chức có hoạt động kinh tế số khác theo quy định của Chính phủ. Tỷ lệ đóng được kiến nghị là 22% tiền lương hoặc thu nhập làm căn cứ đóng vào Quỹ Hưu trí và tử tuất.

Đề xuất bổ sung cơ chế đối với lao động tại công trình xây dựng

Một nội dung khác được các cơ quan góp ý đề cập là việc bổ sung lao động tại các công trình xây dựng vào diện tham gia BHXH bắt buộc.

Theo kiến nghị, doanh nghiệp sử dụng công nhân xây dựng nhưng không tham gia BHXH bắt buộc có thể không được cơ quan thuế chấp nhận quyết toán chi phí tiền lương và BHXH khi xác định thu nhập chịu thuế.

Các cơ quan góp ý cho rằng trên thực tế vẫn còn tình trạng doanh nghiệp trả lương theo ngày công, không ký hợp đồng lao động hoặc luân chuyển người lao động qua nhiều công trình nhằm rút ngắn thời gian làm việc dưới 14 ngày để tránh tham gia BHXH bắt buộc.

Ngoài ra, nhiều công trình áp dụng hình thức khoán nhân công cho đội trưởng. Tuy nhiên, đội trưởng không có tư cách pháp nhân để đứng ra tham gia BHXH cho các thành viên trong đội như doanh nghiệp. Một số trường hợp cộng thêm tiền công để người lao động tự tham gia BHXH, cách thực hiện này được cho là chưa phù hợp với quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.

Một số căn cứ và số liệu được nêu trong góp ý

Theo nội dung góp ý, Bộ luật Lao động 2019 quy định trường hợp công việc được trả công, có sự quản lý, điều hành và giám sát thì dù mang tên gọi khác vẫn có thể được xem là hợp đồng lao động.

Các ý kiến cũng cho biết hiện nay nhiều nền tảng số quản lý giá dịch vụ, phân phối cuốc xe và đánh giá hiệu quả làm việc của tài xế. Từ đó, có quan điểm cho rằng nhóm lao động này cần được xem xét để bảo đảm các quyền lợi liên quan đến BHXH, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp.

Theo số liệu được dẫn trong góp ý, năm 2024 cả nước có khoảng 600.000 tài xế công nghệ nhưng chỉ khoảng 700 người tham gia BHXH tự nguyện. Bên cạnh đó, có khoảng 900.000 người kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử. Khảo sát tại TP.HCM trong giai đoạn 2024-2025 cũng ghi nhận hơn 50.000 lao động xây dựng thuộc nhóm được đề cập trong kiến nghị.

Bộ Nội vụ đề nghị giữ nguyên quy định của dự thảo

Đối với các kiến nghị nêu trên, Bộ Nội vụ đề nghị giữ nguyên quy định trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội 2024.

Theo cơ quan này, việc mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc cần được nghiên cứu và đánh giá tác động toàn diện để tránh ảnh hưởng đến đời sống và hoạt động của người lao động. Đồng thời, nhiều nội dung trong đề xuất còn liên quan đến pháp luật về lao động, đăng ký kinh doanh, thuế, thương mại điện tử và quản lý nền tảng số nên cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trước khi báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét.

Minh Long