Dự án chống ngập gần 10.000 tỷ đồng ở TP.HCM sắp hoàn thành 

Sau nhiều năm đình trệ, dự án ngăn triều gần 10.000 tỷ đồng ở TP.HCM đang được đẩy nhanh tiến độ, nhiều cống lớn dự kiến vận hành thử từ tháng 10. 

Ngày 18/9, tại cống Phú Định, phường Phú Định, các kỹ sư và công nhân đang thi công những hạng mục cuối của công trình.

Cống Phú Định hiện đạt khoảng 93% khối lượng. Các phần việc còn lại gồm hoàn thiện đê, kè ven kênh Đôi, hệ thống cơ điện và điều khiển SCADA, nhà quản lý, nạo vét và chỉnh trang cảnh quan.

Cửa van ngăn triều chính tại đây đã hoàn thành và có thể vận hành. Hệ thống cửa van âu thuyền đang được chuẩn bị lắp đặt, cùng các hạng mục phụ trợ và thiết bị để phục vụ vận hành thử.

Tại cống Tân Thuận, khối lượng thi công đạt khoảng 95%. Nhà thầu đang hoàn thiện nhà quản lý, thiết bị cơ điện, hệ thống SCADA, cửa van âu thuyền và nạo vét lòng kênh. Công trình dự kiến vận hành thử trong tháng 10 để kiểm tra hệ thống trước khi nghiệm thu.

Trong 6 cống lớn, Bến Nghé là hạng mục có khối lượng hoàn thành cao nhất, khoảng 99% và đang được vận hành thử định kỳ. Các cống còn lại cũng đang được hoàn thiện, chuẩn bị vận hành thử và nghiệm thu. Mục tiêu là hoàn thành toàn bộ dự án và bàn giao cho thành phố trong tháng 11.

Gần 1.500 người làm việc để hoàn thiện dự án

Theo nhà đầu tư, toàn công trường hiện huy động gần 1.500 cán bộ, kỹ sư, công nhân cùng nhiều phương tiện, thiết bị như sà lan, tàu kéo và máy đào. Tiến độ chung của dự án đạt khoảng 95%, các hạng mục chính cơ bản hoàn thành.

Riêng tại cống Phú Định, khoảng 200 cán bộ, kỹ sư và công nhân đang thi công, kể cả ban đêm, để hoàn thành những phần việc còn lại.

Việc thi công trong mùa mưa khiến tiến độ gặp thêm khó khăn. Nhà thầu phải triển khai các hạng mục tạm để che chắn, tranh thủ thi công khi thời tiết thuận lợi và tăng nhân lực vào những thời điểm phù hợp.

Tại cống Phú Xuân, khối lượng cũng đạt khoảng 95%. Cống Cây Khô đã hoàn thành lắp đặt cửa van âu thuyền và đang đồng bộ các hạng mục phụ trợ để vận hành thử trong tháng 10.

Cống Mương Chuối đang hoàn thiện kè bảo vệ bờ, thảm đá gia cố lòng sông và lắp đặt cửa van âu thuyền; kế hoạch vận hành thử được đặt vào tháng 11. Trong khi đó, hệ thống đê, kè ven sông Sài Gòn dài khoảng 6km cùng 43 cống nhỏ đạt khoảng 92-93% khối lượng.

Công trình từng nhiều lần đình trệ

Dự án giải quyết ngập do triều khu vực TP.HCM có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu giai đoạn 1 được khởi công năm 2016, với tổng mức đầu tư ban đầu gần 10.000 tỷ đồng và thực hiện theo hợp đồng BT.

Công trình gồm 6 cống kiểm soát triều lớn là Bến Nghé, Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô và Phú Định; 2 cống nhỏ Cầu Kinh và Bà Bướm; khoảng 6km đê bao, kè ven sông Sài Gòn cùng 43 cống kiểm soát triều nhỏ.

Theo thiết kế, khi triều dâng cao, các cống sẽ đóng để ngăn nước từ sông xâm nhập vào khu vực bên trong. Khi mực nước phía ngoài thấp hơn phía trong, cửa van mở để thoát nước, đồng thời bảo đảm giao thông thủy.

Vào mùa mưa, hệ thống có thể tạo dung tích trữ nước và hỗ trợ tiêu thoát khi điều kiện cho phép. Toàn bộ công trình được kết nối với nhà quản lý trung tâm và hệ thống quan trắc, điều khiển tự động SCADA.

Dự án ban đầu dự kiến hoàn thành năm 2018, kiểm soát ngập cho khu vực rộng khoảng 570km² ở bờ hữu sông Sài Gòn và trung tâm thành phố. Tuy nhiên, công trình nhiều lần đình trệ do các vướng mắc về pháp lý và phương án thanh toán cho nhà đầu tư.

Đến thời điểm dự án dừng thi công lần thứ ba vào tháng 11/2020, khối lượng đã hoàn thành hơn 90%. Sau khoảng 5 năm ngưng trệ, dự án được khởi động lại cuối năm 2025 khi một số vướng mắc được tháo gỡ. Do thời gian thực hiện kéo dài, tổng mức đầu tư hiện đang được xem xét điều chỉnh.

Kỳ vọng giảm ngập cho khu vực rộng lớn

Khi vận hành đồng bộ, hệ thống được thiết kế để điều tiết và hạ mực nước trên sông, kênh, rạch; tăng khả năng tiêu thoát nước mưa và hỗ trợ trữ nước trong điều kiện mưa lớn kết hợp triều cường.

Công trình cũng được thiết kế nhằm hạn chế nước mặn xâm nhập vào hệ thống kênh, rạch trong phạm vi kiểm soát, đồng thời hỗ trợ giao thông thủy nội địa và chỉnh trang khu vực xung quanh các công trình.

Tại khu vực Phú Định, người dân cho biết trước đây thường xuyên đối mặt với tình trạng ngập khi mưa lớn hoặc triều cường. Sau khi đường sá được nâng cấp và khu vực được chỉnh trang, tình trạng ngập đã giảm ở một số nơi.

Theo tiến độ hiện tại, các cống lớn sẽ tiếp tục được hoàn thiện và vận hành thử theo từng giai đoạn trước khi nghiệm thu. Mục tiêu của nhà đầu tư là hoàn thành đồng bộ và bàn giao toàn bộ dự án trong tháng 11/2026.