Tránh xa trò chơi điện tử: 3 cách thoát khỏi sự hưởng lạc tức thời
- Mike Donghia
- •
Gần đây, con trai 9 tuổi của chúng tôi có nhiều thay đổi về cảm xúc hơn bình thường. Thường ngày cháu không hay phàn nàn về việc buồn chán, cũng không chống đối những việc thường ngày như làm việc nhà và bài tập ở trường—nhưng cả tôi và vợ đều nhận thấy sự thay đổi này.
Vì cháu không thể nói ra nguyên nhân cụ thể, ban đầu chúng tôi cho rằng đó là do cháu lớn lên và bắt đầu trải nghiệm những cảm xúc mới. Tuy nhiên, sau đó vợ tôi phát hiện cháu dành nhiều thời gian chơi trò chơi điện tử hơn trước.
Tôi ngồi xuống trò chuyện với cháu, nói với cháu rằng những thứ tuyệt vời như trò chơi điện tử đôi khi có thể hấp dẫn đến mức khiến những phần bình thường của cuộc sống trở nên vô vị. Vì hầu như ai cũng ghét sự buồn chán, hành vi của họ sẽ thay đổi và niềm vui cũng giảm đi.
Mọi chuyện sau đó vượt ngoài dự đoán của tôi.
Cháu lập tức chấp nhận quan điểm này và thừa nhận rằng đây có thể chính là vấn đề. Cháu nói mình rất thích chơi trò chơi điện tử, nhưng ghét những lúc buộc phải dừng lại. Sau đó, cháu sẽ cứ nghĩ mãi xem khi nào mình mới lại được phép chơi. Chúng tôi cùng nghĩ ra một cách: tự nguyện nghỉ chơi một thời gian để xem cháu sẽ cảm thấy thế nào—coi như một cuộc thử nghiệm.
Điều khiến cháu ngạc nhiên và cũng khiến tôi vui là vài ngày sau, cháu chủ động nói với tôi rằng mình đã cảm thấy vui vẻ hơn. Hôm nay, tôi thấy cháu chơi Lego, thứ mà cháu đã không chơi một thời gian. Tôi rất vui khi thấy cháu lại tận hưởng những niềm vui giản dị khác, vốn dễ bị lấn át bởi những niềm vui đơn giản hơn và tức thời.
Niềm vui không bao giờ có thể thỏa mãn
Tôi từng nghe người ta nói rằng có 2 loại niềm vui: một loại là niềm vui bạn trực tiếp trải nghiệm, chẳng hạn như khi cắn một miếng bánh sô-cô-la; loại còn lại là niềm vui được trải nghiệm như một sản phẩm phụ, chẳng hạn như cảm giác thỏa mãn do làm việc chăm chỉ mang lại.
Theo lý thuyết của tôi, trong phần lớn lịch sử, niềm vui của chúng ta đều thuộc loại thứ 2. Chúng ta phải bỏ công sức để có được nó. Muốn đạt được sự hưởng thụ phải trả một cái giá, và điều này tự nhiên giới hạn lượng niềm vui mà chúng ta có thể có được.
Những niềm vui này cũng có những đặc điểm khác nhau—chúng không mãnh liệt như niềm vui bất chợt khi cắn một miếng bánh. Chúng hình thành chậm hơn và kéo dài lâu hơn, mang lại cảm giác thỏa mãn, từ đó tự nhiên giới hạn mức độ mà bạn cảm thấy mình cần.
Trong thế giới hiện đại, loại niềm vui thứ nhất dễ có được hơn bất kỳ thời điểm nào trước đây. Sự giàu có và tiện lợi khiến con người gần như có thể dễ dàng có được niềm vui tức thời bất cứ lúc nào. Phần lớn chúng ta chưa chuẩn bị sẵn sàng về mặt tinh thần hoặc cảm xúc cho điều này, vì vậy chúng ta rơi vào tình trạng tương tự như ăn quá nhiều thức ăn dẫn đến thừa cân.
Loại niềm vui thứ nhất—niềm vui tức thời—thường bị tiêu thụ quá mức, chủ yếu vì đó là một dạng hạnh phúc đã bị tách khỏi bối cảnh vốn có của nó và được tiếp nhận với một lượng thiếu tự nhiên đến mức không thể nào có lợi cho chúng ta.
Cách thoát khỏi niềm vui tức thời (Instant Pleasures)
Mặc dù tôi thường viết về quá khứ, nhưng tôi rất yêu cuộc sống hiện đại. Tôi muốn ghi nhớ những kinh nghiệm và bài học từ quá khứ để có thể phát triển tốt trong thế giới ngày nay. Nhiều người trong chúng ta nên chống lại việc có quá nhiều niềm vui dễ dàng và tức thời, để niềm vui có thể đến với chúng ta một cách tự nhiên hơn như một sản phẩm phụ của một cuộc sống tốt đẹp.
Dưới đây là một số gợi ý:
- Lựa chọn niềm vui tức thời một cách sáng suốt: Khi thỉnh thoảng bạn tận hưởng những niềm vui dễ dàng mà cuộc sống mang lại—và bạn cũng hoàn toàn nên làm như vậy—hãy giữ sự chánh niệm. Đừng mong đợi ngày nào cũng có những niềm vui như thế, cũng đừng dùng chúng để trốn tránh những cảm xúc khó khăn.
- Chống lại sự xao nhãng khỏi khoảnh khắc hiện tại: Một trong những mặt tai hại lớn của công nghệ là con người quá dễ dàng lập tức trốn tránh bất kỳ sự khó chịu nào về cảm xúc, thay vì đối mặt với khó khăn. Tôi tin rằng điều này sẽ cản trở sự trưởng thành của chúng ta và khiến chúng ta phụ thuộc vào niềm vui tức thời để cải thiện tâm trạng. Thay vào đó, hãy ở lại với hiện tại, thuận theo bất kỳ cảm xúc nào bạn đang cảm nhận và vượt qua nó.
- Thử thách bản thân: Thành công phải đạt được thông qua sự lao động và nỗ lực thực sự. Khi bạn trực diện với những việc khiến mình cảm thấy khó khăn hoặc không thoải mái và kiên trì hoàn thành chúng, bạn sẽ cảm thấy vô cùng tuyệt vời.
Khác với trẻ em, tôi cho rằng phần lớn người trưởng thành đều quen thuộc với những quan niệm này. Chúng ta nhận thức được rằng một điều tốt nếu đi quá mức có thể biến thành điều xấu, hoặc ít nhất không phải là lựa chọn tối ưu. Tôi cho rằng nhiều người đã trở nên tự mãn, hài lòng với việc sống qua ngày trong trạng thái tê liệt dễ chịu. Ngay cả khi họ muốn, họ cũng không còn có thể tưởng tượng được niềm vui lớn hơn, phong phú hơn đang chờ đợi họ ở phía bên kia của sự làm việc chăm chỉ, kỷ luật, cam kết và hy sinh.
Giống như con trai tôi, bạn cũng có thể cân nhắc thực hiện một cuộc thử nghiệm nhỏ của riêng mình.
Xem thêm
Từ khóa Trò chơi điện tử niềm vui cảm xúc Tác hại của trò chơi điện tử
