Paraguay: Tổng thống Peña bị bãi nhiệm, công tố viên ra lệnh bắt giữ

Thượng viện Paraguay hôm thứ Sáu (6/11) nhất trí bãi nhiệm Tổng thống Santiago Peña sau vụ ngân hàng số ueno sụp đổ. Không lâu sau, công tố viên đã ra lệnh bắt ông trong cuộc điều tra hình sự về vụ này.

Cả 44 thượng nghị sĩ có mặt đều bỏ phiếu thuận, 1 người vắng mặt, hãng thông tấn nhà nước Nga TASS đưa tin. Chủ tịch Thượng viện kiêm Chủ tịch Quốc hội Basilio Núñez tuyên bố ông Peña có tội “thực hiện không đúng chức trách” và theo luật bị bãi nhiệm khỏi chức tổng thống. Ông Núñez cũng triệu tập phiên họp bất thường của cả hai viện ngay trong giờ sau đó để Phó Tổng thống Pedro Alliana tuyên thệ nhậm chức.

Hãng tin AP cho biết, ông Alliana đã tuyên thệ nhậm chức tổng thống ngay trong ngày thứ Sáu và sẽ giữ chức đến hết nhiệm kỳ vào tháng 8/2028. Năm nay 52 tuổi, ông là chính khách kỳ cựu của Đảng Colorado, từng làm thống đốc tỉnh Ñeembucú ở miền nam và Chủ tịch Hạ viện.

Phán quyết được đưa ra chỉ 3 ngày sau khi cơ quan quản lý tiếp quản ueno, khiến gần 3 triệu khách hàng không thể sử dụng tiền gửi của mình.

Lệnh bắt ông Peña và cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương

Không lâu sau khi Thượng viện bỏ phiếu, các công tố viên Paraguay ra lệnh bắt ông Peña và cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Carlos Carvallo. Hai người đang bị điều tra hình sự về cáo buộc lạm dụng tín nhiệm và một số tội danh khác liên quan đến vụ ueno sụp đổ.

Trong thư gửi chỉ huy cảnh sát quốc gia, công tố viên đề nghị cảnh sát thi hành lệnh bắt. Lệnh này yêu cầu giữ ông Peña tại nhà cho đến khi ông được đưa đến trình diện đơn vị công tố chuyên trách tội phạm kinh tế và chống tham nhũng, còn ông Carvallo thì giữ tại một cơ sở của cảnh sát. Đây là lệnh của công tố viên, không phải của thẩm phán. Hiện chưa rõ hai người đã bị tạm giữ hay chưa.

Trước đó, công tố viên đã mở các cuộc điều tra hình sự nhắm vào ông Peña, ông Alliana và các quan chức đương nhiệm, tiền nhiệm của Ngân hàng Trung ương và quỹ hưu trí.

Các cáo buộc nhắm vào ông Peña

Các nhà lập pháp cáo buộc ông Peña dùng ảnh hưởng chính trị để đưa hàng trăm triệu USD tiền công quỹ vào ueno, trong khi cơ quan quản lý làm ngơ trước các khoản cho vay nội bộ đầy rủi ro. Ông Peña phủ nhận mọi sai phạm.

Bản cáo buộc luận tội nêu việc ông nắm cổ phần trong công ty mẹ của ueno, nơi năm ngoái ông đã phải thoái vốn vì chịu sức ép. Văn bản cũng nhắc tới việc ông đưa một cựu lãnh đạo của ueno lên điều hành Ngân hàng Trung ương, tức chính cơ quan giám sát ueno.

Ông còn bị cáo buộc để quỹ hưu trí nhà nước gửi 355 triệu USD vào ueno, vượt giới hạn luật cho phép.

Ông Peña đã nộp đơn từ chức hôm thứ Năm (5/11), nhưng Quốc hội không chấp nhận. Hai luật sư của ông, Ricardo Preda và Adolfo Ferreiro, lập luận rằng lẽ ra các nhà lập pháp phải chấp thuận đơn từ chức thay vì tiếp tục xét xử luận tội.

Các nghị sĩ đối lập kiên quyết đòi bãi nhiệm để ông không thể rời chức mà vẫn giữ quyền miễn trừ. Theo Hiến pháp Paraguay, tổng thống đắc cử sau khi mãn nhiệm sẽ có ghế thượng nghị sĩ trọn đời, kèm quyền miễn trừ của nghị sĩ. Bị bãi nhiệm, ông Peña mất ghế này.

“Ông ấy phải ra đi, nhưng không phải về nhà. Ông ấy phải vào nhà tù an ninh tối đa,” Thượng nghị sĩ đối lập Yolanda Paredes nói với các phóng viên. “Người dân đã chán ngấy cảnh sai phạm mà không bị trừng phạt.”

Trong thông điệp chia tay công bố ít lâu trước khi Thượng viện ra phán quyết, ông Peña bày tỏ hy vọng việc ông rời chức sẽ giúp Paraguay tránh thêm tổn hại.

“Tôi không muốn sự hiện diện của mình trở thành nguyên nhân gây thêm chia rẽ hay bất ổn. Trách nhiệm của tôi là đặt đất nước lên trên số phận cá nhân,” ông viết.

Mất chỗ dựa trong đảng cầm quyền

Cơ quan quản lý tiếp quản ueno trước rạng sáng thứ Ba (3/11). Đến chiều thứ Năm, ông Peña đề nghị từ chức khi Đảng Colorado, đảng bảo thủ cầm quyền, quay lưng với ông.

Người dẫn đầu là cựu Tổng thống Horacio Cartes, chủ tịch đảng và cũng là người đỡ đầu chính trị lâu năm của ông Peña. Đến thứ Sáu, bộ trưởng nội vụ, chánh văn phòng, cố vấn pháp lý và cố vấn chính trị của ông Peña đều đã từ chức.

Ông Peña từng là chuyên gia kinh tế của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Ông Cartes, một trùm thuốc lá thuộc nhóm người giàu nhất Paraguay, đã đưa ông làm bộ trưởng tài chính và hai lần ủng hộ ông tranh cử tổng thống bất chấp sự phản đối của các phe đối địch.

Hồi tháng 9, các thượng nghị sĩ thân ông Cartes yêu cầu Ngân hàng Trung ương giải trình về hoạt động cho vay của ueno. Họ dẫn các báo cáo nội bộ bị rò rỉ, trong đó cảnh báo các khoản vay cho những công ty có liên quan đang đe dọa khả năng thanh toán của ngân hàng. Khi ueno sụp đổ, ông Cartes công khai kêu gọi bãi nhiệm ông Peña.

Gần 3 triệu khách hàng bị phong tỏa tiền gửi

Chỉ trong vài năm, ueno từ một cái tên ít người biết đã vươn lên thành ngân hàng có lượng tiền gửi lớn thứ năm Paraguay, nhờ hơn 800 triệu USD tiền công quỹ đổ vào. Hơn 2/3 người trưởng thành trong nước là khách hàng của ngân hàng này.

Chỉ sau một đêm, khách hàng của ueno không thể rút tiền mặt, sử dụng tiền tiết kiệm hay dùng thẻ để thanh toán. Ngân hàng số này từng lôi kéo mạnh người nghèo và người chưa có tài khoản bằng các khoản hoàn tiền hậu hĩnh khi mua sắm ở siêu thị. Theo số liệu của ueno, hơn 1 triệu người Paraguay đã mở tài khoản ngân hàng đầu tiên trong đời tại đây.

Từ thứ Năm, một số người gửi tiền bắt đầu nhận lại tiền, trước hết là những người có số dư không quá 10 triệu guaraní (khoảng 1.600 USD). Mức bảo hiểm tiền gửi là khoảng 37.000 USD.

Ngân hàng Trung ương cho biết mức này đủ cho gần như mọi khách hàng của ueno. Cơ quan này gọi vụ sụp đổ là trường hợp riêng lẻ và khẳng định hệ thống tài chính nói chung vẫn an toàn.

Trong tuần này, hàng ngàn người biểu tình đòi lại tiền và yêu cầu truy cứu trách nhiệm đã đụng độ với cảnh sát. Cảnh sát bắn đạn cao su và xịt hơi cay.

“Đây là một sự phản bội lòng tin quá lớn,” ông Yinal López, nhân viên công ty điện lực nhà nước, nói. Quỹ hưu trí của nhân viên công ty này cũng có tiền gửi tại ueno. “Tổng thống đã đem người dân ra làm trò cười. Ông ấy dùng tiền của họ, tiền của nhân dân, để làm bất cứ điều gì ông ấy muốn.”

Công đoàn giáo viên lớn nhất Paraguay, với hơn 40.000 thành viên, dự định bắt đầu cuộc đình công toàn quốc vô thời hạn từ thứ Hai (9/11) để đòi bảo vệ các quỹ hưu trí công.

Công tố viên đã buộc tội 27 người, trong đó có cổ đông kiểm soát ueno là ông Miguel Vázquez, với các tội danh gồm lạm dụng tín nhiệm và lừa đảo chưa đạt. Có 6 giám đốc của ngân hàng đang bị tạm giam.

Nhà chức trách đã thu giữ 9 xe hơi hạng sang tại nhà ông Vázquez, cùng một du thuyền và một số máy bay cỡ nhỏ có liên quan đến ông.

Xem thêm:

Xem thêm

Ngân hàng Pháp Crédit Mutuel Arkéa bị tin tặc đánh cắp khoảng 100 triệu euro

Ngân hàng Crédit Mutuel Arkéa của Pháp xác nhận bị tấn công mạng, khiến khoảng 100 triệu euro bị đánh cắp qua các giao dịch gian lận.