Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko cho rằng những nỗ lực can thiệp của Tổng thống Mỹ Donald Trump đã giúp ngăn xung đột Nga-Ukraine leo thang thành chiến tranh toàn cầu, trong bối cảnh Kiev và Moscow chuẩn bị tiến hành đàm phán dưới sự trung gian của Washington.

Tổng thống Nga Vladimir Putin (bên trai) bắt tay Tổng thống Belarus Alexander Lukashenko. (Ảnh: Cơ quan Báo chí của Tổng thống Nga/  Wikimedia)

“Về cơ bản, ông Trump đang tạm thời giữ cho thế giới tránh khỏi Thế chiến thứ ba, một cuộc chiến có thể bùng phát thành xung đột hạt nhân,” ông Lukashenko nói. Ông phát biểu tại Hội nghị Quốc tế Minsk lần thứ 4 về An ninh Á-Âu hôm thứ Ba (3/11), theo hãng thông tấn nhà nước Belarus BelTA.

Ông nói thêm rằng một cuộc xung đột như vậy sẽ không chừa quốc gia nào, kể cả những nước bên kia đại dương, hàm ý giảm căng thẳng ở khu vực của ông là lợi ích chung của cả thế giới.

Ông Lukashenko cũng cho rằng ông Trump nên được trao giải Nobel Hòa bình, “ít nhất cũng vì đã ngăn người châu Âu châm ngòi một cuộc xung đột hạt nhân”.

“Ngay cả khi không nhận ra, ông ấy thực sự đang giữ cho ‘mẹ châu Âu’ khỏi lao vào Thế chiến thứ ba, cuộc chiến mà rốt cuộc có thể kết thúc bằng một cuộc xung đột hạt nhân,” ông nói.

Tổng thống Belarus đưa ra phát biểu trên sau khi Đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff công bố Mỹ sẽ làm trung gian cho vòng đàm phán cấp chuyên viên giữa Nga và Ukraine tại Abu Dhabi trong hai ngày 10–11/11.

Minsk là đồng minh thân cận của Moscow. Năm 2022, ông Lukashenko cho phép Tổng thống Nga Vladimir Putin sử dụng lãnh thổ Belarus làm bàn đạp tấn công Ukraine, sau đó đồng ý để Nga bố trí tên lửa hạt nhân chiến thuật trên đất nước mình.

Dù quan hệ Nga-Belarus khăng khít, ông Lukashenko từng tuyên bố Belarus không tìm cách tham chiến và kêu gọi giải quyết xung đột bằng biện pháp hòa bình.

Hôm thứ Ba, nhà lãnh đạo Belarus nói việc kéo nước này vào cuộc xung đột sẽ là “một bước leo thang khủng khiếp, rất nguy hiểm và rất bất lợi cho chúng tôi”.

Theo ông, Minsk sẵn sàng góp sức chấm dứt chiến tranh. Ông đề nghị đứng ra tổ chức đàm phán nhằm tìm một giải pháp hòa bình.

Đàm phán tại Abu Dhabi

Hôm thứ Hai (2/11), ông Witkoff cho biết cuộc đàm phán ba bên giữa Ukraine, Nga và Mỹ tại Abu Dhabi tuần tới sẽ tập trung vào giảm leo thang, các bước tiếp theo hướng tới hòa bình, các nỗ lực nhân đạo và những thỏa thuận an ninh sau chiến tranh.

Đặc phái viên Mỹ viết trên mạng xã hội X rằng phía Mỹ mong “tiếp nối những tiến triển đã đạt được ở Kiev, Oslo và St. Petersburg” để tiến tới một thỏa thuận hòa bình toàn diện, bền vững, “mang lại an ninh lâu dài cho nhiều thế hệ mai sau”.

Ông Witkoff nói thêm, trong tuần này, các nhà đàm phán Mỹ sẽ gặp đại diện Pháp, Đức, Anh, Liên minh châu Âu và NATO tại Brussels. Các bên sẽ bàn về những bảo đảm an ninh cho Ukraine, các cơ hội kinh tế để hỗ trợ nước này tái thiết sau chiến tranh, cũng như cấu trúc an ninh của châu Âu.

Bình luận về thông báo của ông Witkoff rằng Mỹ sẽ làm trung gian cho các cuộc đàm phán này, ông Kirill Dmitriev, trợ lý của ông Putin, hôm thứ Ba viết trên X: “Thế giới đánh giá cao những nỗ lực kiến tạo hòa bình của Tổng thống Trump và đội ngũ của ông”.

Cùng ngày, Nhà Trắng ra thông cáo cho biết Đệ nhất Phu nhân Melania Trump sẽ tiếp đại diện của Nga và Ukraine vào thứ Năm (5/11).

Trước đó, bà đã đạt được một thỏa thuận ngừng bắn hạn chế tại Oleshky và khu vực lân cận thuộc vùng Kherson.

“Thành tựu này đánh dấu một sáng kiến ngoại giao chưa từng có của một đệ nhất phu nhân Mỹ,” thông cáo viết.

Cũng trong ngày thứ Năm, bà sẽ phát biểu tại Nhà Trắng về lệnh ngừng bắn.