Người phụ nữ có chân dung được in trên tờ tiền mệnh giá cao nhất Hàn Quốc

Nếu người Hàn Quốc xem Lật Cốc Lý Nhị (Yulgok Yi I) là “vầng thái dương” soi sáng trí tuệ thời Joseon, thì mẹ của ông là Thân Sư Nhâm Đường (Shin Saimdang) chính là “vầng trăng thanh khiết”, đại diện cho tài năng nghệ thuật, vẻ đẹp tâm hồn và đức hạnh của người phụ nữ Á Đông.

Xuất thân

Thân Sư Nhâm Đường sinh năm 1504 tại quê ngoại Ô Trúc Hiên (Ojukheon), thuộc Gangneung, trong một gia đình danh giá và có truyền thống học vấn.

Cha bà là Thân Mệnh Hòa (Shin Myeong-hwa), một học giả có học vấn uyên thâm. Ông đỗ kỳ thi Jinsa năm 1516 nhưng không lựa chọn con đường làm quan, mà tiếp tục trau dồi học vấn. Ông cũng rất quan tâm đến việc giáo dục trong gia đình. Tuy nhiên ông dành nhiều thời gian tại Seoul, trong khi vợ và các con ở Gangneung.

Thân Mệnh Hòa cùng vợ sinh được năm người con gái, Sư Nhâm Đường là người con thứ hai. Các chị em bà được tiếp xúc với kinh sử, văn thơ, thư pháp và hội họa ngay từ khi còn nhỏ. Trong bối cảnh xã hội Joseon chịu ảnh hưởng sâu sắc của Nho giáo, việc các con gái trong gia đình được học hành đầy đủ là điều đáng chú ý.

Sư Nhâm Đường trưởng thành chủ yếu bên mẹ và gia đình bên ngoại. Ông ngoại của bà là Lý Tư Ôn (Yi Sa-on), một học giả có học vấn, sống thanh đạm, yêu thích văn chương. Truyền thống học tập của gia đình bên ngoại, đặc biệt là sự giáo dưỡng của mẹ đã có ảnh hưởng sâu sắc đến quá trình trưởng thành của Sư Nhâm Đường.

Tên hiệu “Sư Nhâm Đường” mang ý nghĩa đặc biệt. “Sư Nhâm” thể hiện ý nghĩa noi theo Thái Nhâm – người mẹ của Chu Văn Vương, một hình mẫu phụ nữ đức hạnh trong truyền thống Nho giáo. “Đường” (堂) vốn được dùng trong các tên gọi liên quan đến gian nhà, thư phòng hoặc không gian sinh hoạt và học tập. Vì thế, hiệu Sư Nhâm Đường thể hiện lý tưởng tu dưỡng của một người phụ nữ lấy Thái Nhâm làm hình mẫu về đức hạnh và giáo dục gia đình.

Nghệ thuật

Nhờ khả năng quan sát tinh tế cùng sự rèn luyện từ nhỏ, Sư Nhâm Đường sớm phát triển tài năng ở nhiều lĩnh vực, nổi bật nhất là hội họa.

Sau này, con trai bà là Lật Cốc Lý Nhị từng viết về tài năng của mẹ mình. Theo đó, từ khoảng năm bảy tuổi Sư Nhâm Đường đã học theo tranh của danh họa An Kiên (An Gyeon) và có thể vẽ những bức tranh sơn thủy rất tinh xảo.

Bên cạnh tranh sơn thủy, bà đặc biệt nổi tiếng với tranh nho vẽ bằng mực. Những chùm nho, lá và dây leo trong tranh được thể hiện bằng những nét bút mềm mại, tạo cảm giác tự nhiên và sinh động. Tài năng vẽ nho của bà từng được giới văn nhân và họa sĩ đương thời đánh giá rất cao.

Một thể loại khác thường gắn với tên tuổi Sư Nhâm Đường là tranh hoa cỏ và côn trùng, thường được gọi là “Thảo trùng đồ”. Trong các tác phẩm được truyền lại dưới tên bà, những hình ảnh như hoa, cỏ, bướm, chuồn chuồn, châu chấu hay các loài thực vật nhỏ bé được mô tả bằng khả năng quan sát rất tinh tế.

Một số bộ “Thảo trùng đồ” hiện nay trong các bảo tàng Hàn Quốc được cho là những tác phẩm của Sư Nhâm Đường. Dù vấn đề xác định tác giả của một số bức tranh vẫn được giới nghiên cứu tiếp tục khảo sát, thể loại tranh hoa cỏ và côn trùng đã trở thành một phần quan trọng trong hình tượng nghệ thuật của bà về sau.

Trong giới hội họa Joseon, Sư Nhâm Đường được đánh giá cao cả về tranh sơn thủy lẫn tranh nho. Một số ghi chép gần thời bà cho biết tranh của bà được người đương thời đặc biệt yêu thích, thậm chí được đặt cạnh những danh họa nổi tiếng của Joseon.

Bên cạnh hội họa, Sư Nhâm Đường còn có năng lực về thư pháp. Một số tác phẩm thư pháp truyền lại dưới tên bà cho thấy khả năng sử dụng bút mực tinh tế và nền tảng học vấn vững vàng.

Thi và họa cũng gắn bó chặt chẽ trong đời sống tinh thần của Sư Nhâm Đường. Bà sáng tác thơ bằng chữ Hán, trong đó có những bài thể hiện tình cảm sâu sắc với quê hương Gangneung, nỗi nhớ mẹ và lòng hiếu thảo.

Một trong những bài thơ được biết đến nhiều của bà là bài viết khi đứng trên đèo Daegwallyeong nhìn về quê mẹ. Qua đó có thể thấy bên cạnh tài năng nghệ thuật, Sư Nhâm Đường còn là người có đời sống tình cảm sâu sắc và luôn hướng về gia đình.

Nuôi dạy con cháu thành tài

Sư Nhâm Đường rất coi trọng việc giáo dục con cái. Các con của bà được tiếp xúc với chữ nghĩa, văn chương và nghệ thuật từ nhỏ.

Trong số các con, nổi tiếng nhất là Lý Nhị (Yi I), hiệu Lật Cốc (Yulgok), người sau này trở thành một trong những học giả Tân Nho giáo quan trọng nhất thời Joseon.

Lý Nhị được mẹ trực tiếp dạy kiến thức về chữ nghĩa và học vấn. Từ nhỏ ông đã thể hiện tư chất đặc biệt, tám tuổi đã có thể sáng tác thơ và sau này trở thành một học giả có ảnh hưởng sâu rộng trong lịch sử Triều Tiên.

Con gái lớn của Sư Nhâm Đường có hiệu là Mai Xương (Maechang) cũng được biết đến là người có tài về thơ và hội họa. Bà kế thừa phần nào truyền thống nghệ thuật của mẹ và để lại dấu ấn trong đời sống văn hóa của gia đình.

Việc một gia đình có nhiều thành viên giỏi học vấn, văn chương và nghệ thuật cho thấy môi trường giáo dục mà Sư Nhâm Đường cùng gia đình xây dựng có ảnh hưởng rất lớn đến thế hệ sau.

Trong truyền thống Nho giáo, Thái Nhâm – người mẹ của Chu Văn Vương – được xem là hình mẫu của người phụ nữ đức hạnh và người mẹ biết giáo dục con cái. Sư Nhâm Đường lấy Thái Nhâm làm hình mẫu tu dưỡng, vì vậy hình tượng của bà về sau cũng thường được gắn với lý tưởng “hiền mẫu” trong văn hóa Joseon.

Các học giả và văn nhân đời sau nhiều lần ca ngợi việc giáo dục gia đình của Sư Nhâm Đường, đặc biệt khi con trai bà là Lý Nhị trở thành một trong những nhà tư tưởng lớn của đất nước.

Chân dung trên tờ tiền mệnh giá lớn nhất Hàn Quốc

Năm 2009, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc phát hành tờ tiền mệnh giá 50.000 won, trở thành tờ tiền giấy có mệnh giá cao nhất của Hàn Quốc.

Trong quá trình lựa chọn nhân vật lịch sử để đưa lên các tờ tiền mới, nhiều nhân vật nổi tiếng trong lịch sử Hàn Quốc đã được đưa ra xem xét. Sau quá trình tham khảo ý kiến chuyên gia và khảo sát xã hội, danh sách ứng viên được thu hẹp dần và cuối cùng Sư Nhâm Đường được lựa chọn làm nhân vật xuất hiện trên tờ 50.000 won.

Việc lựa chọn bà mang nhiều ý nghĩa. Sư Nhâm Đường là một trong những nữ nhân vật lịch sử nổi tiếng nhất Hàn Quốc, đồng thời đại diện cho những thành tựu về văn hóa, nghệ thuật và giáo dục của thời Joseon.

Mặt trước của tờ 50.000 won có chân dung Sư Nhâm Đường cùng các hình ảnh liên quan đến nghệ thuật của bà, trong đó nổi bật là “Mặc bồ đào đồ” – tranh nho vẽ bằng mực. Mặt sau của tờ tiền tiếp tục sử dụng tác phẩm hội họa truyền thống Joseon, tạo nên sự kết nối giữa hình tượng Sư Nhâm Đường và di sản nghệ thuật của thời đại bà.

Thân Sư Nhâm Đường được người đời sau nhớ đến không chỉ với tư cách mẹ của Lật Cốc Lý Nhị, mà còn là một nữ nghệ sĩ có tài năng đặc biệt trong xã hội Joseon. Hội họa, thư pháp và thơ ca của bà phản ánh một đời sống tinh thần phong phú. Ảnh hưởng của bà đối với việc giáo dục gia đình khiến hình tượng Sư Nhâm Đường được lưu truyền trong văn hóa Hàn Quốc suốt nhiều thế kỷ.

Ngày nay, hình ảnh Sư Nhâm Đường trên tờ 50.000 won cũng là lời nhắc nhở về một người phụ nữ đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử văn hóa và nghệ thuật Hàn Quốc.

Trần Hưng

Xem thêm:

• Người Việt đánh bại quân Mông Thát ở Cao Ly
• Họ Lý Tinh Thiện: Hậu duệ của hoàng tử Đại Việt ở Cao Ly (Phần 1)

Mời xem video: