Mỹ loại hàng Canada khỏi chương trình hợp đồng liên bang để đáp trả thuế quan

Hạ Vũ
•
Thứ Tư, 09/09/2026

Ngày 8/9, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã chỉ thị Cơ quan Quản lý Dịch vụ Công (GSA) phối hợp với Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) thực hiện mọi biện pháp cần thiết để loại bỏ các sản phẩm có xuất xứ Canada khỏi chương trình hợp đồng liên bang “Multiple Award Schedules”. Đây là phản ứng trước các mức thuế trả đũa của Canada bắt đầu có hiệu lực cùng ngày.

Ảnh minh họa. (Nguồn: Dennis MacDonald / Shutterstock)

Ông Trump nói việc loại trừ này sẽ tiếp diễn trừ khi Canada khôi phục điều mà ông gọi là đối xử “đầy đủ và công bằng, có đi có lại” đối với nông dân và doanh nghiệp Mỹ. Ông cho biết các hợp đồng trong chương trình này có tổng giá trị hằng năm vượt 50 tỷ USD, đồng thời cáo buộc chính phủ liên bang và các tỉnh bang Canada hạn chế doanh nghiệp nhỏ Mỹ tiếp cận thị trường mua sắm công của Canada.

GSA là cơ quan hành chính độc lập của Mỹ, chịu trách nhiệm quản lý tài sản, mua sắm hàng hóa và dịch vụ, cũng như cơ sở làm việc cho chính phủ liên bang.

Bombardier bị gây sức ép

Trước đó một ngày, ông Trump tuyên bố Bombardier — nhà sản xuất máy bay có trụ sở tại Canada — sẽ không được phép bán sản phẩm tại Mỹ nếu không bắt đầu sản xuất tại Mỹ.

Trong phản hồi gửi CNBC, Bombardier cho biết công ty có nhân viên trực tiếp tại hơn 20 bang của Mỹ và có cơ sở hoạt động tại 10 bang, gồm California, Texas và Arizona. Công ty cũng nói máy bay của họ dùng nhiều linh kiện sản xuất tại Mỹ, như động cơ, hệ thống điện tử hàng không và các hệ thống trọng yếu khác.

Bombardier cho biết họ dự định mở rộng hoạt động quốc phòng và mạng lưới dịch vụ tại Mỹ, đồng thời sẽ khai trương một cơ sở mới ở Fort Wayne, bang Indiana, vào cuối năm nay.

Thuế trả đũa có hiệu lực

Đàm phán thương mại giữa hai nước đổ vỡ ngày 21/8. Ngày hôm sau, Mỹ áp mức thuế 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada, gồm hàng dệt may, sơn, quần áo, đồ uống có cồn và mật ong.

Đáp lại, từ 0:01 ngày 8/9, Canada áp thuế trả đũa 15%, 25% hoặc 50% đối với các mặt hàng Mỹ trị giá 27,6 tỷ CAD, tương đương khoảng 20 tỷ USD. Danh mục bao gồm hơn 700 sản phẩm, trong đó có thép, sữa, hải sản, đồ gia dụng, thiết bị nông nghiệp, sản phẩm gỗ, giấy và quần áo.

Trước đó, nhiều nhà sản xuất nhỏ của Canada được giảm tác động từ thuế Mỹ nhờ các điều khoản miễn trừ trong Hiệp định Mỹ–Mexico–Canada (USMCA). Tuy nhiên, các biện pháp thuế quan mới do Mỹ áp dụng trong tháng 8 không có các miễn trừ theo hiệp định này.

Tác động đến doanh nghiệp nhỏ

Dù 20 tỷ USD chỉ chiếm khoảng 5% tổng kim ngạch hàng hóa Canada xuất sang Mỹ mỗi năm, các mức thuế mới được cho là tác động không cân xứng đến doanh nghiệp nhỏ và vừa — nhóm đóng góp gần một nửa GDP Canada.

Chính phủ Canada đã mở rộng các khoản vay và hỗ trợ tài chính khác trong gói trị giá 7,5 tỷ CAD, tương đương khoảng 5,4 tỷ USD, để hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động chịu ảnh hưởng bởi đợt thuế quan mới.

Tại nhiều địa phương ở Canada, các doanh nghiệp đang đối mặt với việc mất đơn hàng, chi phí tăng và khả năng phải cắt giảm nhân sự. Một số công ty còn đứng trước rủi ro sống còn.

Theo Bloomberg, Fine Cotton Factory Inc. tại Toronto xuất khẩu khoảng 30%–50% sản phẩm sang Mỹ. Phó chủ tịch điều hành Kip Kann cho biết kể từ khi thuế quan có hiệu lực, một số đơn đặt hàng từ Mỹ đã bị hủy hoặc trì hoãn, đồng thời đơn hàng mới từ cả hai phía biên giới đều giảm. Ông lo ngại công ty có thể phải cho nghỉ việc một phần trong tổng số 250 nhân viên ngay trong tháng này.

“Chúng tôi đang đấu tranh để sinh tồn vào lúc này,” ông Kann nói.