Các dấu hiệu cảnh báo sớm của bệnh ở trên khuôn mặt

Shan Lam và JoJo Novaes
•
Thứ Bảy, 13/06/2026

Nhiều người nhận thấy nếp nhăn, quầng thâm dưới mắt hoặc vẻ mặt mệt mỏi rồi cho rằng đó đơn giản chỉ là hệ quả của căng thẳng, thiếu ngủ hoặc quá trình lão hóa. Tuy nhiên, theo Trung y, những thay đổi tinh tế trên khuôn mặt đôi khi có thể hé lộ những manh mối sớm về tình trạng bên trong cơ thể, từ các vấn đề tim mạch, rối loạn nội tiết đến rối loạn chức năng chuyển hóa.

Hầu hết các dấu hiệu lão hóa da có thể được trì hoãn

Mặc dù chỉ dựa vào các biểu hiện trên khuôn mặt thì không thể chẩn đoán bệnh nhưng các thầy thuốc cho rằng chúng có thể đóng vai trò như những tín hiệu cảnh báo hữu ích, giúp mọi người quan tâm hơn đến sức khỏe của bản thân trước khi các triệu chứng nghiêm trọng hơn xuất hiện.

Trong chương trình “Health 1+1” của NTD, cơ quan truyền thông cùng hệ thống với The Epoch Times, bác sĩ Chou Tông Hàn tại Phòng khám Hàn Minh Đường ở Đài Loan, cho biết: “Nhiều thay đổi trên khuôn mặt xuất hiện từ rất lâu trước khi mọi người nhận ra có điều gì đó không ổn với cơ thể”.

1. Dấu hiệu của bệnh tim mạch

Theo bác sĩ Chou, một số đặc điểm trên khuôn mặt có thể hé lộ những manh mối về chức năng tim mạch. Ông nói:

“Một số người, ngay trước khi đột quy xảy ra, có thể đột nhiên xuất hiện tình trạng khuôn mặt đờ đẫn hoặc sắc mặt sẫm màu bất thường. Đây là một dấu hiệu cảnh báo không nên xem nhẹ”.

Khi thăm khám người bệnh, bác sĩ Chou thường bắt đầu bằng việc quan sát vùng trán, tai và khu vực giữa hai đầu lông mày, thậm chí trước cả khi người bệnh nhân nói.

Dái tai

Một đặc điểm đã thu hút sự chú ý của cả các thầy thuốc Trung y lẫn các nhà nghiên cứu hiện đại là nếp nhăn chạy chéo trên dái tai, thường được gọi là dấu hiệu Frank (Frank’s sign).

Trong Trung y, nếp nhăn này đôi khi được gọi là “rãnh bệnh mạch vành”, vì từ lâu nó đã được cho là có liên quan đến tình trạng sức khỏe tim mạch kém.

Theo bác sĩ Chou, sự hiện diện rõ rệt của nếp nhăn ở dái tai có thể khiến bác sĩ chú ý đánh giá kỹ hơn sức khỏe tim mạch của một người, đặc biệt khi đi kèm với các triệu chứng như tức ngực, hồi hộp đánh trống ngực, khó thở hoặc giảm khả năng gắng sức.

Các nghiên cứu hiện đại cũng ghi nhận mối liên hệ này. Một nghiên cứu công bố năm 2014 cho thấy những người có nếp nhăn chéo ở dái tai có nguy cơ mắc bệnh động mạch vành cao hơn, ngay cả sau khi đã điều chỉnh theo tuổi tác, giới tính và các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

Mặc dù nếp nhăn ở dái tai không phải là bằng chứng khẳng định bệnh tim, nhưng đây có thể là một dấu hiệu cho thấy cần quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe tim mạch.

Vùng giữa hai đầu lông mày

Vùng giữa hai đầu lông mày, trong giải phẫu học được gọi là vùng gian mày (glabella), cũng có thể cung cấp thêm những manh mối về sức khỏe.

Theo Trung y, sự xuất hiện của một nếp nhăn dọc giữa hai đầu lông mày, đôi khi được gọi là “đường nhăn ưu tư”, có thể cho thấy tim không được cung cấp đủ oxy.

Màu sắc của vùng gian mày, khu vực da nằm giữa hai đầu lông mày và phía trên sống mũi, cũng có thể là một chỉ báo về sức khỏe. Theo quan điểm của Trung y, vùng da này có màu sắc xỉn tối hoặc sẫm màu thường liên quan đến căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và tuần hoàn tim mạch kém.

Tình trạng đỏ vùng gian mày thường cho thấy áp lực ở vùng đầu gia tăng. Vào mùa hè, biểu hiện này cũng có thể liên quan đến say nắng. Trong khi đó, màu xanh tím thường được cho là có liên quan đến các vấn đề ở đường tiêu hóa.

Những biểu hiện này không mang tính chẩn đoán bệnh, nhưng chúng có thể cung cấp các manh mối đáng lưu ý, cho thấy cần xem xét kỹ hơn các thói quen và tình trạng sức khỏe tổng thể của một người.

Trán

Trong Trung y, vùng trán được cho là có mối liên hệ với tim.

Một vùng trán thường xuyên có sắc da xỉn màu, ngả vàng hoặc thiếu độ tươi sáng có thể là dấu hiệu cho thấy tuần hoàn máu kém.

Tình trạng thường xuyên xuất hiện các nốt ban nhỏ trên trán hoặc làn da lúc nhờn lúc khô cũng có thể phản ánh những vấn đề liên quan đến tuần hoàn.

Môi và lưỡi

Bên cạnh vùng trán và gian mày, môi và lưỡi cũng có thể cung cấp những manh mối về sự lưu thông của khí và huyết trong cơ thể.

Ví dụ, môi nhợt nhạt thường gặp ở những người thuộc thể khí hư theo Trung y, một tình trạng thường liên quan đến cơ thể suy nhược, dễ mệt mỏi và quá trình chuyển hóa diễn ra chậm hơn.

Nếu môi có màu đỏ sẫm hoặc xuất hiện các mảng thâm sẫm, điều này có thể phản ánh tình trạng “ứ trệ” bên trong cơ thể, tức là tuần hoàn máu không lưu thông thuận lợi. Trong những trường hợp như vậy, thầy thuốc Trung y có thể chú ý nhiều hơn đến các yếu tố nguy cơ như huyết áp cao, đường huyết cao và tăng cholesterol máu.

Mặt dưới của lưỡi cũng có thể cung cấp những manh mối hữu ích. Nếu các tĩnh mạch dưới lưỡi xuất hiện màu sắc sẫm bất thường hoặc tím tái, Trung y xem đây là một dấu hiệu có thể liên quan đến tình trạng huyết ứ.

Tuy nhiên, bác sĩ Chou nhấn mạnh rằng đây chỉ là những dấu hiệu cảnh báo. Sự xuất hiện của các nếp nhăn, mụn hoặc thay đổi màu sắc môi không nhất thiết đồng nghĩa với việc người đó mắc bệnh tim. Tình trạng sức khỏe của bệnh nhân cần được đánh giá một cách toàn diện thông qua quá trình thăm khám, bắt mạch và đánh giá tổng thể thể trạng.

2. Đôi mắt có thể tiết lộ điều gì về sức khỏe bên trong cơ thể?

Sau khi quan sát tai, vùng gian mày và trán, bác sĩ Chou cho biết ông thường tiếp tục đánh giá đôi mắt, một trong những khu vực cung cấp nhiều thông tin nhất trong phương pháp vọng chẩn của Trung y.

Các đặc điểm như bọng mắt, quầng thâm, màu sắc của lòng trắng mắt và mức độ đỏ của mắt thường có thể phản ánh tình trạng sức khỏe tổng thể của cơ thể.

Bọng mắt và quầng thâm

Tình trạng bọng mắt quanh mắt thường liên quan đến tình trạng “thấp” hoặc “hàn thấp” quá mức trong cơ thể theo lý luận Trung y. Điều này có thể biểu hiện dưới dạng giữ nước và quá trình chuyển hóa chậm hơn.

Nếu bọng mắt đi kèm với sắc da xỉn màu hoặc thâm sẫm, thầy thuốc Trung y cũng có thể cân nhắc khả năng khí thận hư.

Theo lý luận Trung y, thận được xem là “kho năng lượng” của cơ thể, có liên quan chặt chẽ đến quá trình chuyển hóa, sự lão hóa, sinh lực và khả năng tự phục hồi của cơ thể.

Quầng thâm mắt là một vấn đề rất phổ biến và có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm lo nghĩ quá mức, thiếu ngủ, mỏi mắt và dị ứng.

Bác sĩ Chou cho biết trong thực hành lâm sàng, ông nhận thấy quầng thâm ở trẻ em thường liên quan đến dị ứng. Khi tình trạng dị ứng được cải thiện, quầng thâm cũng thường mờ dần một cách tự nhiên.

Lòng trắng mắt

Ngoài tình trạng thiếu oxy do đeo kính áp tròng, hiện tượng đỏ mắt rõ rệt hoặc mắt có nhiều tia máu có thể là dấu hiệu của tình trạng “tâm hỏa vượng” theo Trung y.

Trong Trung y, tâm hỏa vượng thường liên quan đến căng thẳng kéo dài, thức khuya hoặc áp lực cảm xúc. Các biểu hiện có thể bao gồm dễ cáu gắt, ngủ kém, khô miệng và mắt đỏ.

Nếu tình trạng đỏ mắt kéo dài và đi kèm với cảm giác cứng hoặc căng ở vai gáy, đặc biệt là vùng cơ phía sau cổ, điều này có thể cho thấy áp lực ở vùng đầu đang gia tăng. Trong Trung y, châm cứu đôi khi được sử dụng nhằm cải thiện tuần hoàn máu lên não.

Lòng trắng mắt có màu vàng nhạt có thể là dấu hiệu của chức năng gan kém hoặc sự lưu thông dịch mật bị cản trở. Trong những trường hợp nghiêm trọng hơn, biểu hiện này thậm chí có thể liên quan đến vàng da, người bệnh nên được kiểm tra chức năng gan chuyên sâu hơn.

3. Vùng mặt dưới có thể phản ánh sức khỏe nội tiết như thế nào?

Trong phương pháp vọng chẩn của Trung y, vùng mặt phía trên thường được sử dụng để đánh giá tuần hoàn và chức năng tiêu hóa, trong khi vùng mặt phía dưới có thể cung cấp những manh mối liên quan đến hệ nội tiết.

Nhân trung, vùng nằm dưới mũi và phía trên môi trên, vốn có một rãnh lõm tự nhiên. Theo bác sĩ Chou, tình trạng sưng nề ở khu vực này, đặc biệt khi đi kèm với rong kinh hoặc kinh nguyệt không đều, có thể cho thấy nguy cơ xuất hiện u xơ tử cung.

Theo lý luận Trung y, nhân trung quá phẳng, rãnh nhân trung mờ hoặc gần như không rõ có thể liên quan đến tình trạng khó thụ thai hơn.

Ở phụ nữ trẻ, nhân trung phẳng kèm theo sự xuất hiện của lông tơ mảnh có thể liên quan đến hội chứng buồng trứng đa nang hoặc mất cân bằng nội tiết. Tình trạng này thường đi kèm với các biểu hiện như da nhờn, lỗ chân lông to và cân nặng thay đổi rõ rệt.

Mụn thường xuyên xuất hiện ở vùng cằm trước kỳ kinh nguyệt có thể phản ánh những biến động nội tiết tố rõ rệt, thay vì chỉ đơn thuần là hậu quả của thiếu ngủ hoặc chế độ ăn uống không phù hợp.

Không phải là chẩn đoán bệnh

Sau khi đọc về những dấu hiệu có thể xuất hiện ở tai, vùng gian mày, mắt, mũi và cằm, nhiều người có thể sẽ lập tức soi gương để xem liệu mình có những biểu hiện tương tự hay không.

Tuy nhiên, vọng chẩn không có nghĩa rằng mọi nếp nhăn, đường nét trên da hay nốt mụn đều là dấu hiệu của một vấn đề sức khỏe. Bác sĩ Chou cho biết những quan sát này không nhằm mục đích gây ra lo sợ không cần thiết.

Ông cho biết triết lý hành nghề của mình là bác sĩ không nên chỉ ra cho bệnh nhân mọi vấn đề tiềm ẩn có thể xảy ra, bởi điều đó có thể tạo ra những lo âu không cần thiết.

Theo ông, điều quan trọng nhất là trước tiên cần giải quyết những triệu chứng đang gây khó chịu nhiều nhất cho bệnh nhân, chẳng hạn như đau bụng kinh hoặc hồi hộp đánh trống ngực. Đồng thời, các dấu hiệu cảnh báo quan sát được qua vọng chẩn sẽ được âm thầm cân nhắc khi xây dựng kế hoạch điều trị.

Điều quan trọng nhất là những thay đổi tổng thể của sắc mặt

Thay vì tập trung vào một nếp nhăn, một đường hằn hay một nốt mụn riêng lẻ, Trung y chú trọng hơn đến những thay đổi kéo dài của toàn bộ khuôn mặt theo thời gian.

“Phần lớn mọi người đều có thể nhận ra khi nào sắc mặt của họ trông không ổn”, bác sĩ Chou nói. “Không cần phải tự đánh lừa bản thân”.

“Hãy đứng trước gương và quan sát khuôn mặt mình. Nếu nhận thấy sắc mặt ngày càng kém đi, có lẽ đã đến lúc bạn nên xem lại liệu thói quen sinh hoạt hằng ngày của mình có đang trở nên bất thường hay không, chế độ ăn uống có mất cân bằng hay bạn đang vận động quá ít hay không. Trong nhiều trường hợp, cơ thể có thể đã sớm gửi đi những tín hiệu cảnh báo qua chính khuôn mặt của bạn”.