Mỗi ngày trẻ nên uống bao nhiêu sữa tươi?

Thanh Long
•
Thứ Sáu, 31/07/2026

Thông tin bé trai 4 tuổi nhập viện trong tình trạng thiếu máu nặng sau nhiều năm gần như chỉ uống sữa tươi đã khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng. Các chuyên gia nhấn mạnh rằng nguyên nhân không phải do sữa tươi, mà do chế độ dinh dưỡng mất cân đối kéo dài. Khi sữa tươi thay thế các bữa ăn chính, trẻ có thể rơi vào tình trạng thiếu máu thiếu sắt, suy dinh dưỡng và đối mặt với nhiều biến chứng nguy hiểm. Vậy mỗi ngày trẻ nên uống bao nhiêu sữa tươi và sữa có vai trò gì đối với sự phát triển của trẻ ở từng độ tuổi khác nhau?

sữa trẻ em — (Ảnh: Onjira Leibe/ Shutterstock)

Trường hợp bé trai 4 tuổi bị thiếu máu nặng do uống nhiều sữa tươi

Mới đây, Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai đã điều trị thành công cho một bé trai 4 tuổi nhập viện trong tình trạng nguy kịch. Theo thông tin từ bệnh viện, trẻ được đưa đến cấp cứu với biểu hiện lơ mơ, suy hô hấp nặng, sau đó hôn mê. Kết quả thăm khám cho thấy bệnh nhi bị suy tim, toan chuyển hóa, suy gan, suy thận cấp và phải thở máy, lọc máu liên tục để duy trì sự sống.

Khai thác tiền sử cho thấy từ nhỏ, bé có thói quen uống hơn 1 lít sữa tươi mỗi ngày nhưng gần như không ăn cơm và các thực phẩm khác. Xét nghiệm phát hiện trẻ bị thiếu máu thiếu sắt đặc biệt nghiêm trọng, với nồng độ huyết sắc tố (Hb) dưới 2 g/dL, chỉ bằng khoảng 1/6 so với mức bình thường.

Theo ThS.BS Nguyễn Thị Phương Linh, bác sĩ điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai, việc uống quá nhiều sữa mà không ăn đủ các bữa ăn chính là nguyên nhân gây ra tình trạng thiếu máu thiếu sắt kéo dài, khiến tim phải hoạt động quá sức để bù đắp tình trạng thiếu oxy, lâu dần dẫn đến suy tim và làm cơ thể suy kiệt.

Đợt nhiễm trùng nặng kèm theo đã khiến trẻ rơi vào trạng thái mất bù, dẫn đến toan chuyển hóa, suy gan, suy thận cấp và suy đa cơ quan. Sau khi được truyền máu, thở máy, lọc máu liên tục cùng các biện pháp hồi sức tích cực, trẻ đã qua cơn nguy kịch.

Trường hợp này chính là lời cảnh báo rằng sữa chỉ nên là một phần của chế độ dinh dưỡng cân đối của trẻ, không thể thay thế các bữa ăn chính trong thời gian dài.

Vậy, vai trò của sữa đối với trẻ là gì? Tại sao uống nhiều sữa lại dễ gây thiếu máu và lượng sữa trẻ thực sự cần uống mỗi ngày là bao nhiêu?

Vai trò của sữa đối với trẻ em

Sữa là nguồn cung cấp protein chất lượng cao, canxi cùng nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng cho sự tăng trưởng của trẻ. Tuy nhiên, vai trò của sữa sẽ thay đổi theo từng giai đoạn phát triển. Cụ thể, theo các chuyên gia dinh dưỡng:

Dưới 6 tháng tuổi: Sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tối ưu và đáp ứng gần như toàn bộ nhu cầu của trẻ. Nếu không thể bú mẹ, trẻ nên dùng sữa công thức phù hợp.
6–12 tháng tuổi: Sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn dinh dưỡng chính, còn ăn dặm giúp bổ sung thêm sắt và các vi chất cần thiết. Trẻ dưới 1 tuổi không nên dùng sữa bò tươi làm nguồn sữa chính.
Từ 1 tuổi trở lên: Sữa tươi trở thành thực phẩm bổ sung, chủ yếu giúp cung cấp canxi và vitamin cho sự phát triển xương, răng. Vì vậy, sữa không thể thay thế các bữa ăn với thịt, cá, trứng, rau và trái cây.
Tuổi học đường và dậy thì: Sữa tiếp tục hỗ trợ phát triển chiều cao và khối lượng xương, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi kết hợp với chế độ ăn cân đối, vận động thường xuyên và đủ vitamin D.

Nói cách khác, càng lớn, trẻ càng cần ăn đa dạng thực phẩm và sữa không phải là nguồn cung cấp dinh dưỡng chính.

Vì sao uống nhiều sữa lại gây thiếu máu thiếu sắt?

Sữa tươi vốn được xem là thực phẩm bổ dưỡng, giàu protein, canxi, vitamin D và các khoáng chất khác. Tuy nhiên, nếu quá lạm dụng và không có chế độ ăn uống hợp lý thì có thể dẫn đến mất cân bằng dinh dưỡng, thậm chí gây ra những hậu quả nghiêm trọng.

Thiếu máu thiếu sắt do uống quá nhiều sữa bò tươi là tình trạng đã được ghi nhận từ nhiều năm trong nhi khoa và thường được gọi là “milk anemia”.

Có ba cơ chế chính gây ra điều này:

Sữa bò rất nghèo sắt, không đủ đáp ứng nhu cầu tăng trưởng của trẻ.
Trẻ uống nhiều sữa sẽ no bụng, dẫn đến giảm ăn các thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, cá, gan, trứng hay các loại đậu.
Canxi và protein trong sữa làm giảm hấp thu sắt, khiến nguy cơ thiếu sắt càng tăng nếu khẩu phần vốn đã thiếu thực phẩm giàu sắt.

Nhu cầu sữa theo từng lứa tuổi ở trẻ

Theo khuyến cáo của Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), sau 1 tuổi, trẻ có thể uống sữa bò nguyên chất nếu đã ăn đa dạng thực phẩm. Tuy nhiên, lượng sữa nên được giới hạn ở khoảng 2 cốc (khoảng 480 ml) mỗi ngày, và không nên vượt quá 24 ounce (khoảng 710 ml) vì sẽ làm tăng nguy cơ thiếu sắt.

CDC Hoa Kỳ cũng đưa ra khuyến cáo tương tự, trẻ từ 1–5 tuổi không nên uống quá 710 ml sữa mỗi ngày để hạn chế nguy cơ thiếu máu thiếu sắt.

Theo Ths.BSNT Lê Huyền Nhi tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Times City, thông thường lượng sữa và các chế phẩm từ sữa (sữa chua, phô mai,…) trẻ cần mỗi ngày thay đổi theo độ tuổi, cụ thể như sau:

1–2 tuổi: khoảng 500-600 ml/ngày.
3–5 tuổi: khoảng 400-450 ml/ngày, tối đa không nên vượt quá 700 ml/ngày nếu trẻ vẫn ăn uống bình thường.
6-8 tuổi: khoảng 400 ml/ngày.
9-12 tuổi: khoảng 600-700ml/ngày do nhu cầu canxi cao để phát triển xương trong giai đoạn dậy thì.

Nếu trẻ ăn được sữa chua, phô mai hoặc các sản phẩm từ sữa khác thì lượng sữa tươi nên giảm tương ứng để tổng lượng thực phẩm từ sữa không quá cao. Có thể thay 500ml sữa tươi bằng 300ml sữa tươi + 1 hộp sữa chua 100g + 1 miếng phô mai 15g.

Ngoài ra, để phòng ngừa tình trạng thiếu máu thiếu sắt, cha mẹ nên cho trẻ uống sữa cách xa các bữa ăn chính ít nhất 2 tiếng, bổ sung thực phẩm giàu sắt từ thịt đỏ, gan, trứng, rau xanh và các thực phẩm giàu vitamin C từ trái cây như ổi, bưởi, kiwi, rau xanh, ớt chuông, cà chua… để tăng cường hấp thu sắt.

Từ khóa sữa tươi