Hungary tăng giám sát doanh nghiệp Trung Quốc, BYD và CATL gặp khó
- Trương Đình
- •
Sau khi chính phủ mới của Hungary lên nắm quyền vào tháng 5 năm nay, nước này bắt đầu rà soát các thỏa thuận tài chính và đầu tư thiếu minh bạch mà chính phủ tiền nhiệm đã phê duyệt cho các doanh nghiệp Trung Quốc, đồng thời siết chặt các quy định về môi trường đối với các nhà máy, gia tăng sức ép lên doanh nghiệp Trung Quốc. Điều này khiến BYD và CATL liên tiếp đối mặt với những cú sốc.
Theo Nikkei Asia, sau khi ông Peter Magyar nhậm chức Thủ tướng Hungary vào tháng 5 năm nay, ông đã xác định khôi phục quan hệ với Liên minh châu Âu (EU) là ưu tiên hàng đầu. Điều này đánh dấu sự thay đổi rõ rệt trong chính sách của chính phủ Hungary so với chính sách thân Trung Quốc mà cựu Thủ tướng Viktor Orban theo đuổi.
BYD gặp những khó khăn gì?
Chính phủ mới cam kết tăng cường các tiêu chuẩn về môi trường và lao động, đồng thời nâng cao tính minh bạch trong việc trợ cấp của chính phủ. Thủ tướng Magyar cho biết sẽ rà soát từng dự án đầu tư cụ thể đã được ký kết với Trung Quốc và các quốc gia khác.
Một trong những doanh nghiệp bị đưa vào diện rà soát là tập đoàn xe điện Trung Quốc BYD. Công ty này đã đặt trụ sở châu Âu tại Hungary và dự kiến đưa nhà máy sản xuất xe điện ở thành phố Szeged, miền Nam nước này, vào hoạt động trong năm nay.
Cuối tháng 7, một quan chức Bộ Ngoại giao Hungary tiết lộ chính phủ tiền nhiệm từng bí mật cam kết dành cho BYD khoản trợ cấp khổng lồ, đồng thời đồng ý tiếp nhận khoảng 10.000 lao động Trung Quốc.
Các vấn đề về lao động trong quá trình xây dựng nhà máy BYD cũng bị đặt dấu hỏi, trong đó có những cáo buộc về thời gian làm việc quá dài và không được trả tiền làm thêm giờ. Theo một báo cáo điều tra do tổ chức bảo vệ quyền lợi người lao động China Labor Watch công bố, BYD đã sử dụng một mạng lưới nhà thầu phụ phức tạp để đưa một lượng lớn lao động Trung Quốc sang Hungary bằng đường hàng không nhằm xây dựng nhà máy. Những công nhân này phải đối mặt với thời gian làm việc kéo dài, làm việc 7 ngày mỗi tuần, bị giữ lương và lo sợ bị trả đũa.
Những cáo buộc trên nhanh chóng dẫn đến hàng loạt động thái từ chính quyền Hungary. Văn phòng chính quyền tỉnh Csongrád-Csanád, nơi đặt nhà máy BYD, xác nhận với The World, một nền tảng phát thanh phi lợi nhuận của Mỹ thuộc Public Radio Exchange (PRX), rằng cơ quan chức năng đã xử phạt ba công ty thầu phụ liên quan đến việc xây dựng nhà máy, trong đó một công ty bị phạt tiền.
Cựu Ngoại trưởng Peter Szijjarto, một đồng minh thân cận của ông Orban, đã gia nhập BYD với tư cách lãnh đạo cấp cao ngay sau khi từ chức nghị sĩ vào tháng 7. Do chính ông Szijjarto từng đại diện phía Hungary đàm phán với BYD về các điều kiện đầu tư, chính phủ mới Hungary ngày 20/7 tuyên bố sẽ rà soát tất cả quyết định, cuộc đàm phán và cam kết của nhà nước liên quan đến dự án đầu tư của BYD tại Hungary mà ông Szijjarto từng đưa ra.
CATL liên tiếp gặp trở ngại
Chính phủ Hungary tiền nhiệm tích cực thu hút đầu tư từ Trung Quốc và coi đây là động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các nhà phê bình cho rằng Hungary đã dành cho các doanh nghiệp Trung Quốc những thỏa thuận trợ cấp thiếu minh bạch cùng các ưu đãi về quy định, đặc biệt trong vấn đề môi trường.
Khi chính phủ mới bắt đầu rà soát kỹ các thỏa thuận mà chính quyền tiền nhiệm đã ký kết, các doanh nghiệp Trung Quốc có thể chịu ảnh hưởng đặc biệt lớn trong lĩnh vực quản lý môi trường.
Bộ trưởng Giao thông và Đầu tư Hungary David Vitezy cho biết vào tháng 8 rằng đối với các nhà máy sản xuất pin vi phạm quy định về môi trường, chính phủ sẽ chấm dứt việc dành cho họ những ưu đãi như thủ tục phê duyệt đơn giản hóa. Tháng 6, chính phủ Hungary đã thu hồi giấy phép hoạt động của Semcorp, nhà sản xuất màng ngăn pin lớn nhất Trung Quốc. Trước đó, các mẫu nước ngầm được cơ quan kiểm tra lấy tại nhà máy của công ty ở thành phố Debrecen, miền Đông Hungary, cho thấy nồng độ nhôm vượt xa giới hạn pháp luật.
Một nhà máy pin do CATL vận hành cũng làm dấy lên những lo ngại về môi trường, khiến làn sóng phản đối tại địa phương ngày càng gia tăng. Chính quyền tỉnh Hajdú-Bihar của Hungary đã khởi động thủ tục pháp lý chống lại CATL vào ngày 5/6. Nguyên nhân là vào tối 5/5, nhà máy này đã vi phạm quy định khi xả trực tiếp “chất thải dạng lỏng màu xanh” vào hệ thống thoát nước đô thị của địa phương.
Ngày 31/8, văn phòng chính quyền tỉnh thông báo CATL phải hoàn tất các biện pháp khắc phục an toàn tại Debrecen trước khi bắt đầu sản xuất thương mại các cell pin. Cơ quan quản lý ngày 25/8 đã ra lệnh đình chỉ hoạt động tại ba phân xưởng gia công chủ chốt.
Trong tháng 8, chính phủ Hungary cũng phạt CATL vì vi phạm các quy định liên quan đến lưu trữ chất thải nguy hại và những quy định khác về môi trường.
Chính phủ Hungary dự kiến thành lập một cơ quan mới ngay trong tháng này để giám sát việc tuân thủ các quy định về môi trường của các nhà máy pin. Cơ quan này được cho là sẽ có quyền tiến hành kiểm tra tại chỗ và ra lệnh đình chỉ sản xuất. Bộ trưởng Môi trường Laszlo Gajdos cho biết những nhà máy không tuân thủ quy định sẽ bị đóng cửa.
Ông Magyar đã nhận được sự ủng hộ đáng kể từ các nhóm hoạt động vì môi trường ở miền Đông Hungary. Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã đầu tư mạnh vào khu vực này trong những năm gần đây, trong khi ông Magyar chỉ trích “chính sách công nghiệp cực đoan” của chính phủ tiền nhiệm dưới thời ông Orban.
Năm 2024, EU áp thuế đối với xe điện sản xuất tại Trung Quốc, với lý do những phương tiện này được bán với mức giá thấp không công bằng, đe dọa ngành công nghiệp ô tô châu Âu. Các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc lựa chọn Hungary làm cơ sở sản xuất trong EU hiện buộc phải điều chỉnh hoạt động.
BYD và CATL lựa chọn Hungary làm cứ điểm công nghiệp chủ chốt để thâm nhập thị trường EU, qua đó tránh các mức thuế thương mại mà EU áp dụng đối với xe nhập khẩu trực tiếp, đồng thời cung cấp sản phẩm cho các nhà sản xuất ô tô châu Âu tại địa phương.
Theo East Asia Brief, ngày 2/9, cơ quan quản lý Hungary cho biết các biện pháp đình chỉ hoạt động bắt buộc vì lý do an toàn cùng việc rà soát giấy phép môi trường đã khiến các nhà máy mà CATL và BYD đang xây dựng tại Hungary phải trì hoãn việc sản xuất thương mại.
Chuyên gia: Hungary sẽ giảm phụ thuộc vào Trung Quốc
Về quan hệ thương mại tương lai giữa Hungary và Trung Quốc, Nikkei Asia dẫn lời nhà kinh tế Hungary Bernadett Szel: “Trung Quốc vẫn sẽ là một đối tác quan trọng, nhưng sẽ không còn được hưởng vị thế đặc biệt; vai trò của Trung Quốc trong tương lai nhiều khả năng sẽ chịu sự chi phối của một khuôn khổ chính trị và quản lý rõ ràng hơn”.
Bà nói: “Đảng Tisza do ông Magyar lãnh đạo nhấn mạnh việc tái hội nhập vào các mạng lưới và chuỗi giá trị kinh tế phương Tây. Điều này cho thấy chính sách của Hungary tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương sẽ hướng tới đa dạng hóa”.
“Điều đó đồng nghĩa với việc giảm sự phụ thuộc một chiều vào Trung Quốc”.
Xem thêm
