Dưới sức ép thuế quan và các tính toán địa chính trị của chính quyền Trump, chính sách mua năng lượng của Ấn Độ đang đứng trước một bước ngoặt lớn, có thể đẩy nhanh tiến trình đàm phán hòa bình cho cuộc chiến Nga–Ukraine.

Tàu chở dầu Canopus Voyager gắn cờ Bahamas do Chevron thuê đã đến vùng biển Venezuela vào ụ tàu hôm thứ Ba, 12/8/2025 tại nhà máy lọc dầu Jose (Ảnh: Shutterstock)

Ngày thứ Sáu (30/1), các nguồn tin nói với Reuters rằng Mỹ đã thông báo cho Ấn Độ nước này có thể sớm nối lại việc mua dầu thô từ Venezuela, qua đó tiếp tục giảm sự phụ thuộc của Ấn Độ vào dầu mỏ Nga và cắt giảm nguồn tài chính phục vụ chiến tranh của Moscow.

Sức ép thuế quan phát huy tác dụng: nhập khẩu dầu Nga sụt giảm mạnh

Từ năm ngoái, Mỹ đã áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với những quốc gia mua dầu từ Venezuela và Nga. Do nhập khẩu lượng lớn dầu Nga, thuế đối với hàng hóa Ấn Độ xuất khẩu sang Mỹ đã bị nâng lên 50% vào tháng 8.

Dưới áp lực này, Ấn Độ đã cam kết cắt giảm mạnh nhập khẩu năng lượng từ Nga. Nguồn tin cho biết, lượng dầu Nga mà Ấn Độ nhập khẩu trong tháng 1 vào khoảng 1,2 triệu thùng/ngày, dự kiến giảm xuống 1 triệu thùng/ngày trong tháng 2, và tiếp tục hạ còn 800.000 thùng/ngày trong tháng 3.

Mục tiêu dài hạn, theo các nguồn tin, là giảm nhập khẩu dầu Nga xuống còn 500.000–600.000 thùng/ngày, tức chỉ bằng một nửa so với đầu năm, đổi lại một thỏa thuận thương mại rộng hơn với Mỹ.

Bộ trưởng Dầu mỏ Ấn Độ Hardeep Singh Puri tuần trước nhận định: “Khi lượng dầu nhập từ Nga giảm xuống, Ấn Độ đang đa dạng hóa các nguồn cung dầu thô”.

Tuy nhiên, ông Puri không đề cập việc phía Mỹ có đề xuất nới lỏng hạn chế đối với việc mua dầu từ Venezuela hay không.

Các ‘ông lớn’ lọc dầu Ấn Độ xoay trục, doanh nghiệp nhà nước đi đầu

Các nhà máy lọc dầu lớn của Ấn Độ đã điều chỉnh chiến lược mua hàng. Hai doanh nghiệp nhà nước là Hindustan Petroleum (HPCL) và Mangalore Refinery and Petrochemicals (MRPL) đã hoàn toàn ngừng mua dầu Nga.

Tập đoàn lọc dầu tư nhân lớn nhất nước này là Reliance Industries cũng dự kiến từ tháng 2 sẽ giới hạn lượng mua dầu Nga ở mức không quá 150.000 thùng/ngày.

Song song đó, các doanh nghiệp Ấn Độ đang chuyển hướng sang Trung Đông, châu Phi và Nam Mỹ. Các nhà phân tích thị trường chỉ ra rằng dầu thô nặng của Venezuela rất phù hợp về mặt kỹ thuật với hệ thống lọc dầu của Ấn Độ; một khi các lệnh trừng phạt được nới lỏng, dòng chảy thương mại sẽ nhanh chóng thay đổi.

Đầu tháng này, nhà phân tích Nikhil Dubey của Kpler nói với truyền thông Ấn Độ: “Nếu các lệnh trừng phạt được nới lỏng… dòng thương mại có thể nhanh chóng phục hồi”.

Mỹ kiểm soát dầu mỏ Venezuela, cục diện năng lượng thay đổi

Bước ngoặt then chốt của sự điều chỉnh chính sách này diễn ra vào ngày 3/1, khi quân đội Mỹ bắt giữ Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro trong một chiến dịch quân sự. Sau đó, Washington bắt đầu can thiệp trực tiếp vào chính quyền Caracas và lên kế hoạch kiểm soát lâu dài ngành dầu mỏ Venezuela.

Điều này có ý nghĩa tài chính rất lớn đối với Ấn Độ.

Công ty quốc doanh ONGC Videsh Ltd (OVL) của Ấn Độ sở hữu 40% cổ phần tại mỏ dầu San Cristobal ở Venezuela, nhưng do lệnh trừng phạt, khoảng 1 tỷ USD tiền cổ tức chưa thanh toán hiện đang bị đóng băng.

Với việc Mỹ tiếp quản ngành dầu mỏ Venezuela, Ấn Độ có thể được hưởng một cơ chế miễn trừ tương tự như Chevron, cho phép thu hồi khoản tiền này thông qua hình thức “đổi dầu lấy nợ”.

Ngoài ra, các quan chức OVL cho biết, nếu được đầu tư thiết bị và công nghệ hiện đại, sản lượng của mỏ dầu này có thể tăng nhanh từ mức 5.000–10.000 thùng/ngày hiện nay lên 80.000–100.000 thùng/ngày.

OVL cũng nắm 11% cổ phần tại mỏ Carabobo-1; trong khi Indian Oil Corporation và Oil India mỗi công ty sở hữu 3,5%.

Các nhà phân tích cho rằng, dưới sự giám sát của Mỹ, các mỏ dầu này có thể được tái cơ cấu. Điều này không chỉ bù đắp khoảng trống do dầu Nga để lại, mà còn tăng cường vị thế mặc cả của Ấn Độ trên thị trường năng lượng toàn cầu.