Bộ Tư lệnh Trung tâm Hoa Kỳ hôm thứ Bảy (14/3) đã công bố một đoạn video cho thấy quân đội Mỹ trong đêm thứ Sáu đã tiến hành “cuộc tấn công chính xác quy mô lớn” nhằm vào đảo Kharg — tài sản kinh tế có ý nghĩa chiến lược nhất của Iran — phá hủy hơn 90 cơ sở quân sự trên đảo.

Đảo Kharg, Iran (Ảnh: See page for author, Public domain, qua Wikimedia Commons)

Diễn biến này khiến hòn đảo ngoài khơi Iran trở thành tâm điểm mới nhất của cuộc chiến Mỹ – Iran. Mặc dù đảo Kharg chỉ chiếm một phần rất nhỏ lãnh thổ Iran, nhưng do có các cơ sở dầu mỏ và vị trí chiến lược quan trọng, vai trò của nó lại đặc biệt lớn.

“Cuộc tấn công này đã phá hủy các cơ sở lưu trữ thủy lôi của hải quân (Iran), các hầm chứa tên lửa và nhiều mục tiêu quân sự khác,” CENTCOM viết trên nền tảng mạng xã hội X hôm thứ Bảy. “Quân đội Mỹ đã tấn công thành công hơn 90 mục tiêu quân sự của Iran trên đảo Kharg, đồng thời bảo vệ cơ sở hạ tầng dầu mỏ.”

Tầm quan trọng của đảo Kharg đối với Iran

Hòn đảo san hô nhỏ này nằm cách bờ biển Iran khoảng 33 km và là trung tâm xuất khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ của Iran. Kể từ khi chiến tranh Mỹ – Iran bùng phát, Iran đã xuất khẩu khoảng 13,7 triệu thùng dầu. Hãng tin Associated Pressdẫn dữ liệu từ công ty tình báo hàng hải TankerTrackers.com cho biết, hình ảnh vệ tinh hôm thứ Tư (11/3) cho thấy nhiều tàu chở dầu đang bốc dầu tại đảo Kharg.

Công suất bốc dỡ của đảo đạt khoảng 7 triệu thùng dầu thô mỗi ngày, và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đều đi qua cảng này. Phần lớn dầu xuất khẩu được bán sang ChinaIndia, cho thấy tầm quan trọng của hòn đảo không chỉ đối với thương mại năng lượng của Iran mà còn đối với thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Nguồn thu ngân sách của Iran phần lớn đến từ dầu mỏ. Vì vậy, việc tấn công đảo Kharg không chỉ gây tổn hại cho chính quyền hiện tại của Iran mà còn có thể làm suy yếu sự ổn định của bất kỳ chính quyền nào có thể thay thế trong tương lai.

Phía nam đảo Kharg có các bồn chứa dầu và khu nhà ở có thể chứa hàng ngàn công nhân. Các cơ sở như nhà máy lọc dầu và kho dự trữ dầu khiến Kharg trở thành một trong những tài sản có giá trị nhất nhưng cũng nhạy cảm nhất của Iran.

Mặc dù Iran đang cản trở các nước xuất khẩu dầu khác vận chuyển dầu qua Strait of Hormuz, nước này vẫn tiếp tục bốc dầu từ đảo Kharg. Tổng thống Mỹ Donald Trump nhấn mạnh rằng ông ra lệnh tấn công hòn đảo nhằm buộc Iran nới lỏng kiểm soát eo biển Hormuz.

Kiểm soát đảo Kharg sẽ tăng lợi thế đàm phán cho Mỹ

Hãng AP dẫn lời nhà nghiên cứu năng lượng Petras Katinas của Royal United Services Institute cho biết đảo Kharg có vai trò sống còn đối với nguồn tài chính của chính phủ và quân đội Iran.

Ông chỉ ra rằng ngay cả khi Kharg không phải là mục tiêu quân sự hay hạt nhân trực tiếp, việc Iran mất quyền kiểm soát hòn đảo này sẽ khiến hoạt động của quốc gia gặp rất nhiều khó khăn.

Ông Katinas cho rằng nếu kiểm soát được đảo Kharg, Mỹ sẽ có lợi thế lớn trong các cuộc đàm phán với Iran, bởi hòn đảo này là “trung tâm then chốt của nền kinh tế Iran”.

Trong một báo cáo đầu tư tuần này, nhóm nghiên cứu hàng hóa toàn cầu của JPMorgan Chase cảnh báo rằng bất kỳ cuộc tấn công nào vào hòn đảo này đều có thể gây ra tác động kinh tế lớn.

Các cuộc không kích của Mỹ vào hòn đảo ở Persian Gulf chưa phá hủy cơ sở hạ tầng dầu mỏ của đảo. Tuy nhiên, Tổng thống Trump cảnh báo rằng nếu Iran hoặc bất kỳ quốc gia nào cản trở tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz, ông sẽ xem xét lại quyết định không phá hủy các cơ sở hạ tầng dầu mỏ.