Ông Navarro cáo buộc Thủ tướng Canada tìm cách “dùng Trung Quốc ép Mỹ”
- Paul Rowan Brian/ The Epoch Times
- •
Cố vấn thương mại Nhà Trắng Peter Navarro chỉ trích phát biểu của Thủ tướng Canada Mark Carney về khả năng tìm đến các hãng xe Trung Quốc nếu đàm phán thương mại với Mỹ thất bại. Ông Navarro gọi đó là điều “xúc phạm tột độ”.
“Ông thực sự đang đe dọa dùng Trung Quốc ép Mỹ sao? Điều này xúc phạm tột độ”, ông Navarro viết trên X hôm thứ Hai (16/11).
“Ông nên lo hơn nhiều về chuyện Trung Quốc sẽ nuốt chửng Canada, điều họ đang làm rồi. Vancouver không phải BC, mà là PRC”, ông viết thêm, ý chỉ nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Ông Carney đang ở Thâm Quyến, Trung Quốc, để dự Hội nghị các nhà lãnh đạo kinh tế thuộc Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC). Tại đây, ông và lãnh đạo Trung Quốc Tập Cận Bình dự kiến bàn việc tăng cường quan hệ trong các lĩnh vực nông nghiệp, năng lượng, sản xuất ô tô và tài chính.
Hôm 16/11, trong chuyến thăm Phnom Penh, Campuchia, ông Carney cho biết các biện pháp thương mại của Washington đã khiến thị trường ô tô Bắc Mỹ “kém gắn kết hơn”. Theo ông, Ottawa có thể thắt chặt quan hệ với Trung Quốc nếu đàm phán với Washington không đem lại một kết quả thỏa đáng, đủ để ngành ô tô Canada tiếp tục trụ vững.
Ông Carney nói việc đàm phán một thỏa thuận thương mại mới với Washington vẫn là ưu tiên hàng đầu của Ottawa, nhưng nếu không đạt được thỏa thuận, Canada có thể tìm phương án thay thế với các hãng xe châu Âu, Nhật Bản hay Trung Quốc.
“Công nhân ô tô giỏi, thị trường quan trọng, tài sản thực… Nếu những thứ đó không được tận dụng hết trong khuôn khổ Bắc Mỹ thì sẽ mở ra những cơ hội khác. Dù thế nào, Canada cũng sẽ tiến lên”, ông Carney nói.
Ông cho biết thêm, nếu Trung Quốc đầu tư nhiều hơn vào ngành ô tô Canada thì đó không phải là con bài để gây sức ép với Washington, mà là phản ứng trước các biện pháp thương mại của Mỹ.
Năm 2025, sản lượng ô tô của Canada giảm 5,4% so với năm trước, theo báo cáo công bố hôm 19/2 của bộ phận nghiên cứu kinh tế TD Economics. Ngành này gặp hàng loạt trở ngại. Một trong số đó là quyết định của hãng Stellantis hồi tháng 10/2025 chuyển kế hoạch sản xuất mẫu Jeep Compass từ nhà máy ở Brampton, tỉnh Ontario, sang bang Illinois của Mỹ, khiến hơn 2.000 công nhân mất việc.
Hôm 9/11, Stellantis chính thức công bố kế hoạch bán nhà máy Brampton cho Roshel, một nhà sản xuất thiết bị quốc phòng của Canada. Chính phủ Canada đã gửi thông báo vi phạm hợp đồng tới Stellantis, cáo buộc hãng không thực hiện đúng thỏa thuận mà nhờ đó hãng được nhận tài trợ của chính phủ liên bang.
Quan hệ Ottawa-Bắc Kinh trong ngành ô tô
Nỗ lực thắt chặt quan hệ với ngành ô tô Trung Quốc mà ông Carney đang theo đuổi bị giới đại diện ngành công nghiệp ở Canada và các nhà lập pháp Mỹ chỉ trích.
Hồi tháng 1, ông Carney thăm Trung Quốc, chuyến thăm đầu tiên của một lãnh đạo Canada sau gần một thập niên. Trong chuyến đi này, ông đã ký nhiều bản ghi nhớ về việc tăng cường hợp tác giữa Bắc Kinh và Ottawa.
Hôm 16/1, ông còn đạt được một thỏa thuận thương mại riêng, cho phép mỗi năm tối đa 49.000 xe điện sản xuất tại Trung Quốc vào Canada với mức thuế ưu đãi 6,1%, thay cho mức phụ thu 100% trước đó. Thỏa thuận có hiệu lực từ ngày 1/3.
Đổi lại, Trung Quốc hạ tổng mức thuế đối với hạt cải dầu (canola) của Canada từ khoảng 85% xuống 14,9%. Bắc Kinh cũng hoãn tới cuối năm 2026 các mức thuế bổ sung đã dự kiến áp lên bột hạt cải dầu, tôm hùm, cua và đậu Hà Lan của Canada. Ottawa cho biết những thay đổi này giúp mở rộng thị trường cho lượng hạt cải dầu xuất khẩu trị giá khoảng 4 tỷ đô la mỗi năm và các mặt hàng nông sản, thủy sản khác trị giá 2,6 tỷ đô la mỗi năm.
Thủ hiến tỉnh Ontario Doug Ford cho rằng thỏa thuận cho phép xe điện Trung Quốc vào Canada làm tổn hại ngành ô tô của tỉnh. Lãnh đạo Đảng Bảo thủ Pierre Poilievre thì nói thỏa thuận gây ra rủi ro về an ninh quốc gia và kinh tế cho Canada.
Hôm 9/6, ông Brian Kingston, chủ tịch kiêm giám đốc điều hành Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Canada, điều trần trước các nghị sĩ và gọi thỏa thuận này là một sai lầm. Ông nói “không có ngành ô tô Canada nếu không có Mỹ”.
Ông Carney cho biết các hãng xe Trung Quốc sẽ được chào đón kinh doanh tại Canada nếu tạo ra việc làm lương cao. Tuy nhiên, ông tỏ ra thận trọng với những nhà máy nơi công nhân chủ yếu chỉ lắp ráp xe từ linh kiện sản xuất tại Trung Quốc.
“Vấn đề không chỉ là xe lắp ráp từ bộ linh kiện. Phải có cả khâu sản xuất”, ông nói với các phóng viên hôm 16/11.
Sau phát biểu của ông Carney, ông Ford nhắc lại một số lo ngại ông từng nêu.
“Chính phủ liên bang cần tập trung bảo vệ công nhân ô tô Canada, chứ không phải làm hại họ bằng cách nhập thêm xe Trung Quốc giá rẻ do nhà nước trợ cấp”, ông Ford nói hôm 16/11.
Đàm phán Canada-Mỹ
Ngày 3/4/2025, chính quyền Trump áp thuế 25% lên ô tô sản xuất tại Canada, và đến ngày 3/5 tiếp tục áp mức thuế tương tự lên một số loại linh kiện ô tô. Mọi phần giá trị có xuất xứ Mỹ đáp ứng điều kiện của Hiệp định Canada-Mỹ-Mexico (CUSMA) được miễn thuế.
Các biện pháp này nằm trong đợt áp thuế rộng hơn của Mỹ đối với xe và linh kiện ô tô nhập khẩu, được đưa ra với lý do an ninh quốc gia.
Hôm thứ Bảy (14/11), ông Carney cho biết Ottawa và Washington đang đạt tiến triển hướng tới một thỏa thuận thương mại mới, sau các cuộc thảo luận kéo dài với Tổng thống Mỹ Donald Trump và các quan chức cấp cao Nhà Trắng. Dù vậy, ông nói điểm vướng mắc chính trong đàm phán là làm sao bảo đảm ngành ô tô đang gặp khó của Canada tiếp tục trụ vững.
Vòng đàm phán thương mại chính thức gần nhất đổ vỡ vào tối 21/8. Hai bên cáo buộc nhau đưa ra yêu cầu vào phút chót và rút lại những điều khoản đã thống nhất trước đó.
Đàm phán đổ vỡ dẫn tới việc Washington hôm 22/8 áp mức thuế 50% đã công bố từ trước lên lượng hàng hóa Canada trị giá khoảng 27,6 tỷ đô la Canada. Đến ngày 8/9, Ottawa đáp trả bằng thuế trả đũa áp lên lượng hàng hóa Mỹ có giá trị tương đương.
Để đáp lại thuế trả đũa của Ottawa, chính quyền Trump cấm nhập khẩu nhiều loại đồ uống có cồn và bia không cồn, sản phẩm sữa và xe mô tô của Canada từ ngày 29/9. Ông Trump cũng đe dọa nâng thuế Mỹ áp lên xe con, xe tải và linh kiện ô tô của Canada từ mức 25% hiện nay lên 50% vào ngày 1/1/2027.
Từ khóa APEC 2026 thương mại Mỹ-Canada Peter Navarro xe điện Trung Quốc quan hệ Mỹ - Canada Thuế quan Mỹ Mark Carney
































