Đảng Cộng hòa và Dân chủ tại Thượng viện Mỹ đã đạt được thỏa thuận vào tối thứ Năm (29/1), tách riêng dự luật chi tiêu cho Bộ An ninh Nội địa (DHS) khỏi 5 dự luật chi tiêu khác, đồng thời đẩy nhanh việc thông qua gói chi tiêu còn lại nhằm tiếp tục cung cấp tài chính cho chính phủ và tránh nguy cơ đóng cửa.

Tòa nhà Quốc hội Mỹ. (Nguồn: Volodymyr TVERDOKHLIB / Shutterstock)

Tổng thống Donald Trump thông báo về thỏa thuận này trên nền tảng Truth Social, ông nói rằng “Tôi đang hợp tác chặt chẽ với Quốc hội để bảo đảm nguồn tài chính cho chính phủ được thông qua đúng hạn, không xảy ra bất kỳ sự chậm trễ nào”. Theo thỏa thuận, thời hạn cấp ngân sách cho DHS sẽ được gia hạn tạm thời, trong khi các nhà lập pháp tiếp tục thương lượng những điều chỉnh đối với cách thức thực thi luật nhập cư của bộ này.

Đàm phán riêng về ngân sách Bộ An ninh Nội địa

Theo tường thuật của USA Today và các hãng tin khác, văn phòng lãnh đạo phe thiểu số tại Thượng viện xác nhận hai đảng đã đồng ý cấp thêm hai tuần ngân sách cho DHS, đồng thời thông qua các dự luật chi tiêu cho phần còn lại của chính phủ liên bang.

Theo kế hoạch, 5 dự luật chi tiêu còn lại sẽ đảm bảo ngân sách đến hết tháng Chín cho nhiều bộ, ngành và chương trình liên bang, trong đó có Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh, Bộ Lao động, Bộ Phát triển Nhà ở và Đô thị, Bộ Giao thông Vận tải và Bộ Giáo dục.

Riêng DHS sẽ được tài trợ bằng một nghị quyết chi tiêu tạm thời (continuing resolution) trong thời hạn hai tuần, nhằm tạo thêm thời gian để các nghị sĩ tiếp tục thương lượng gói cải cách liên quan đến hoạt động thực thi nhập cư của bộ này, đặc biệt đối với ICE.

“Gói tổng hợp” ban đầu bị chặn lại

Trước đó trong ngày, tại một cuộc bỏ phiếu thủ tục quan trọng, gói “minibus” gồm sáu dự luật chi tiêu đã không vượt qua được rào cản thủ tục ở Thượng viện, với kết quả 45 phiếu thuận – 55 phiếu chống, thấp hơn mức 60 phiếu cần thiết để tiếp tục tiến trình.

Bảy thượng nghị sĩ Cộng hòa đã bỏ phiếu cùng phe Dân chủ để phản đối, còn Lãnh đạo đa số John Thune bỏ phiếu chống nhằm giữ quyền đệ trình kiến nghị xem xét lại sau này. Diễn biến này khiến nguy cơ chính phủ đóng cửa tăng cao, do hạn chót phân bổ tài chính mới là 00:01 sáng thứ Bảy (ngày 31/1, theo giờ miền Đông).

Trong những ngày gần đây, phe Dân chủ kiên quyết yêu cầu tách dự luật chi tiêu cho DHS khỏi gói tổng thể, một phần vì những tranh cãi xoay quanh hai trường hợp đặc vụ liên bang tại Minneapolis nổ súng gây chết người trong tháng này, và mong muốn bổ sung thêm các hạn chế đối với lực lượng thực thi của bộ này vào dự luật.

Hai đảng “tìm điểm đồng trong bất đồng”

Nhiều thượng nghị sĩ Cộng hòa cho biết họ sẵn sàng ủng hộ một nghị quyết chi tiêu ngắn hạn để duy trì hoạt động của DHS, đồng thời thông qua ngay 5 dự luật chi tiêu còn lại. Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Kennedy (bang Louisiana) phát biểu sau cuộc họp kín của đảng: “Chúng ta sẽ thông qua rất nhanh năm dự luật kia, có thể ngay trong ngày hôm nay. Chúng tôi đồng ý với một nghị quyết chi tiêu ‘sạch’ cho Bộ An ninh Nội địa, vấn đề duy nhất là kéo dài trong bao lâu.” Ông bổ sung rằng phe Dân chủ vẫn đang thương lượng với Nhà Trắng về thời hạn của giai đoạn gia hạn này.

Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện, Thượng nghị sĩ Chuck Schumer (Đảng Dân chủ, bang New York), phát biểu tại nghị trường: “Phe Dân chủ đã sẵn sàng thông qua 5 dự luật chi tiêu lưỡng đảng tại Thượng viện. Hôm nay, chúng ta sẵn sàng cấp vốn cho 96% bộ ngành liên bang, nhưng vẫn còn rất nhiều việc phải làm đối với dự luật chi tiêu cho Bộ An ninh Nội địa.”

Tổng thống ủng hộ thỏa thuận tránh đóng cửa chính phủ

Ngay sau khi tin tức về thỏa thuận lan ra, Tổng thống Trump đăng thông điệp trên Truth Social bày tỏ ủng hộ. Ông viết rằng các nghị sĩ Cộng hòa và Dân chủ đã “cùng nhau bảo đảm nguồn vốn cho đại đa số các cơ quan chính phủ đến tháng Chín, đồng thời gia hạn nguồn lực cho Bộ An ninh Nội địa – bao gồm lực lượng Tuần duyên, mà chúng ta đang mở rộng và tái thiết với quy mô chưa từng có, hết sức quan trọng.” Ông kêu gọi một cuộc bỏ phiếu lưỡng đảng với nhiều lá phiếu “YES” hơn nữa để nhanh chóng thông qua các dự luật.

Dự luật quay lại Hạ viện chờ xem xét

Triển vọng của gói thỏa thuận tại Hạ viện hiện vẫn chưa rõ ràng. Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson cho biết ông đang “chờ động thái từ Thượng viện” trước khi triệu tập các hạ nghị sĩ quay lại để bỏ phiếu đối với bản dự luật do Thượng viện gửi sang.

Ông nói: “Chúng tôi rất khó mà triệu tập được toàn bộ mọi người trở lại trong cuối tuần này. Thông thường chúng tôi cần 72 giờ thông báo trước.” Mọi sửa đổi mà Thượng viện thực hiện đối với gói chi tiêu đều phải được Hạ viện phê chuẩn lại, rồi mới trình Tổng thống ký ban hành. Do Hạ viện hiện đang trong kỳ nghỉ và dự kiến tuần tới mới quay lại làm việc, không loại trừ khả năng sẽ xảy ra một đợt đóng cửa chính phủ ngắn ngày trước khi dự luật cuối cùng được thông qua.

Trí Đạt (theo Epoch Times)