Tòa phúc thẩm cho phép chính quyền Trump tiếp tục áp thuế quan toàn cầu 10%

Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực (Federal Circuit) hôm thứ Năm (11/6) phán quyết rằng trong thời gian vụ kiện vẫn đang được xét xử, chính phủ Mỹ có thể tiếp tục thu khoản thuế toàn cầu 10% được áp dụng từ tháng 2 năm nay. Quyết định này mang lại cho chính quyền Trump một thắng lợi về mặt thủ tục, khi tòa cho rằng phía chính phủ “có khả năng cao giành thắng lợi về nội dung” trong vụ kiện.

Phán quyết đã tạm thời đình chỉ lệnh cấm thu thuế trước đó của tòa cấp dưới. Trong văn bản nêu lý do, tòa phúc thẩm viết: “Chúng tôi cho rằng chính phủ liên bang đã đưa ra lập luận đủ mạnh để chứng minh họ rất có khả năng sẽ thắng kiện về mặt nội dung.”

Tòa đồng thời cảnh báo rằng nếu tiếp tục phong tỏa việc thu thuế, “có thể gây tổn hại không thể khắc phục đối với chính sách thương mại của Mỹ”.

Cơ sở pháp lý và trọng tâm tranh chấp

Trọng tâm tranh chấp xoay quanh điều 122 của Đạo luật Thương mại 1974. Điều khoản này cho phép tổng thống, trong trường hợp đối mặt với “thâm hụt nghiêm trọng cán cân thanh toán quốc tế”, được tạm thời áp thuế nhập khẩu tối đa 15%, trong thời hạn dài nhất 150 ngày. Chính quyền Trump lập luận rằng khoản thuế này nhằm thúc đẩy hoạt động sản xuất quay trở lại Mỹ và tạo sức ép đối với các đối tác thương mại không hợp tác.

Thuế 10% nói trên được áp dụng sau khi Tòa Tối cao Mỹ hồi tháng 2 bác bỏ gói “thuế Ngày Giải phóng” (Liberation Day tariffs). Khi đó, Nhà Trắng đã dùng một đạo luật về tình trạng khẩn cấp để áp thuế diện rộng, nhưng bị phán quyết là vượt quá thẩm quyền.

Tháng trước, Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) ở New York với tỷ lệ 2–1 đã tuyên bố mức thuế toàn cầu 10% này là trái luật, cho rằng tổng thống đã vượt quá phạm vi ủy quyền mà Quốc hội trao cho.

Tuy nhiên, tòa phúc thẩm tỏ ra không đồng tình với cách hiểu đó, cho rằng diễn giải của tòa cấp dưới về điều luật có thể quá hẹp.

Dù thừa nhận doanh nghiệp có thể phải chịu tổn thất lợi nhuận hoặc tăng trưởng bị kìm hãm, tòa viết: “Chúng tôi tin rằng nếu về sau thuế bị tuyên trái luật, thì khoản hoàn thuế kèm lãi sẽ phần nào bù đắp tổn thất do phải nộp trước hoặc do chậm trễ hoàn trả.”

Phản ứng của nguyên đơn và bước đi tiếp theo

Vụ kiện được khởi xướng bởi một liên minh gồm Oregon, Washington, hơn 20 bang khác và một số doanh nghiệp nhập khẩu quy mô nhỏ.

Trong tuyên bố sau phán quyết, Giám đốc điều hành Liberty Justice Center, bà Sara Albrecht, luật sư đại diện cho nhóm nguyên đơn, nói: “Chúng tôi thất vọng khi lệnh cấm không được duy trì, đặc biệt trong bối cảnh Tòa Thương mại Quốc tế trước đó đã phán quyết nên giữ nguyên. Nhưng quyết định hôm nay không phải là phán quyết về nội dung, nên cũng không nằm ngoài dự liệu của chúng tôi.”

Bà khẳng định phía nguyên đơn sẽ tiếp tục theo đuổi vụ kiện tới cùng.

Khoản thuế toàn cầu 10% này dự kiến hết hiệu lực vào ngày 24/7. Dù tòa phúc thẩm hiện cho phép tiếp tục thu thuế, câu hỏi về tính hợp hiến và hợp pháp của biện pháp này vẫn chờ phán quyết cuối cùng. Giới quan sát cho rằng vụ việc nhiều khả năng sẽ được đưa lên Tòa Tối cao Mỹ để xem xét.

Xem thêm

Vụ hoàn thuế quan châm ngòi cuộc chiến pháp lý, chính quyền Trump nộp đơn kháng cáo

Các khoản tiền này hiện đang được chuyển dần tới các doanh nghiệp và bắt đầu phản ánh trong các số liệu tài chính của chính phủ liên bang.