Phân tích thông điệp năm mới của ông Tập, quyền lực bị thu hẹp?

Ninh Hải Chung
•
Thứ Sáu, 02/01/2026

Lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình ngày hôm 31/12/2025 theo thông lệ đã công bố Thông điệp Năm mới. So với các năm trước, bài phát biểu lần này thiếu vắng phần đề cập đến “thách thức”, chủ yếu tô vẽ tình hình kinh tế, trong khi nhiều nội dung khác cũng bộc lộ dấu hiệu bất thường. Giới quan sát cho rằng điều này phản ánh việc ông Tập đang chịu áp lực cả trong lẫn ngoài nước, quyền lực bị thu hẹp và sự tự tin suy giảm.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã cam kết “thống nhất” Trung Quốc và Đài Loan trong bài phát biểu đêm Giao thừa thường niên tại Bắc Kinh. (Ảnh chụp màn hình video)

Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, trong Thông điệp Năm mới 2026, ông Tập Cận Bình tuyên bố quy mô nền kinh tế Trung Quốc “liên tục vượt qua các ngưỡng mới, dự kiến năm nay đạt 140 nghìn tỷ nhân dân tệ”, đồng thời khẳng định “sức mạnh kinh tế, khoa học – công nghệ, quốc phòng và tổng hợp quốc gia đã bước lên một nấc thang mới”. Về khó khăn, ông chỉ đề cập chung chung rằng “đã vượt qua nhiều khó khăn và thách thức”.

Trong Thông điệp Năm mới 2025, ông Tập từng nói: “Hoạt động kinh tế hiện nay đang đối mặt với một số tình hình mới, có thách thức từ môi trường bên ngoài đầy bất định, có áp lực từ quá trình chuyển đổi giữa động lực cũ và mới, nhưng những điều này có thể vượt qua thông qua nỗ lực”. Thông điệp Năm mới 2024 cũng có những phát biểu tương tự.

Nhà bình luận thời sự kỳ cựu Vương Kiếm, trong chương trình tự truyền thông “Quan sát hằng ngày của Vương Kiếm” phát sóng hôm 31/12, nhận định rằng năm 2025, kinh tế Trung Quốc lao dốc nhanh chóng, trong khi môi trường ngoại giao cũng xấu đi, vị thế của ông Tập trong nội bộ Đảng bị thách thức và quyền lực bị suy giảm. Trong bối cảnh đó, dù Thông điệp Năm mới vẫn giữ nguyên cấu trúc, nhưng cách dùng từ, phương thức biểu đạt và định hướng nội dung đã có những khác biệt rõ rệt.

Theo phân tích của ông Vương Kiếm, sự khác biệt về định hướng nội dung giữa phiên bản 2026 và 2025 là rất nổi bật. Trong Thông điệp Năm mới 2025, ông Tập vẫn thừa nhận kinh tế vận hành đang đối mặt với tình hình mới, môi trường bên ngoài bất định, thách thức từ chuyển đổi động lực cũ – mới, và nhấn mạnh cần ứng phó bằng các gói chính sách tổng hợp. Những phát biểu này dù thận trọng nhưng vẫn thừa nhận sự tồn tại của vấn đề, thể hiện thái độ đối diện thực tế. Tuy nhiên, sang Thông điệp Năm mới 2026, các khái niệm như rủi ro, áp lực hay thách thức hoàn toàn biến mất. Đây là sự thay đổi trong chiến lược diễn ngôn, phản ánh trạng thái phòng thủ dưới áp lực.

Ông cho rằng Thông điệp Năm mới 2025 của ông Tập nhấn mạnh “ấm lên và cải thiện”, “ổn định nhưng tiến lên”, nhằm ổn định kỳ vọng. Trong khi đó, bài phát biểu năm 2026 tập trung vào việc liệt kê các số liệu tổng thể và thành quả theo giai đoạn, không còn chạm đến các mâu thuẫn mang tính cấu trúc và áp lực nội tại, qua đó cho thấy sự thiếu tự tin.

Trong Thông điệp Năm mới, ông Tập công bố tổng quy mô kinh tế Trung Quốc năm 2025 đạt 140 nghìn tỷ nhân dân tệ; còn tại buổi trà đàm Năm mới của Chính hiệp Toàn quốc, ông tuyên bố tăng trưởng kinh tế cả năm đạt mục tiêu 5% đã đề ra. Theo ông Vương Kiếm, đây không chỉ là vấn đề “thành tích bề nổi”, mà còn liên quan trực tiếp đến tính chính danh của chế độ. Vì vậy, dù đối mặt với nghi vấn làm giả số liệu thống kê hoặc thổi phồng thành tích kinh tế, từ Thủ tướng Lý Cường cho đến các cơ quan chính quyền các cấp vẫn phải công bố thông tin kinh tế nhằm làm cơ sở cho bản tổng kết cuối năm của ông Tập, qua đó duy trì tính chính danh cầm quyền của ĐCSTQ.

Ông Vương Kiếm cũng chỉ ra rằng trong Thông điệp Năm mới 2025, ông Tập nhiều lần nhấn mạnh bản thân đã làm rất nhiều việc cụ thể, hàm ý “tất cả đều do tôi làm”. Nhưng trong Thông điệp Năm mới 2026, những cách diễn đạt mang tính cá nhân như vậy giảm đi rõ rệt, thay vào đó là các cụm từ như “chúng ta đã hoàn thành”, “chúng ta đã thúc đẩy”. Đây là kiểu ngôn ngữ mang tính tập thể, cho thấy trước áp lực chính trị, ông Tập đã lựa chọn hạ thấp cái tôi cá nhân.

Cách diễn đạt về đối ngoại cũng có sự chuyển hướng tương tự. Năm 2025, ông Tập nhấn mạnh việc tham gia hợp tác quốc tế và thúc đẩy các cơ chế đa phương. Nhưng sang năm 2026, ông lại nhấn mạnh lập trường, đưa ra luận điểm “đứng về phía đúng đắn của lịch sử, thúc đẩy một trật tự quản trị toàn cầu công bằng và hợp lý hơn”. Theo ông Vương Kiếm, điều này phản ánh tư thế “tự bảo vệ về ngoại giao” của ĐCSTQ trong bối cảnh không gian ngoại giao ngày càng bị thu hẹp.

Ông Vương Kiếm nhận định, phiên bản năm 2025 chú trọng giải thích thực tế và trấn an kỳ vọng, trong khi phiên bản 2026 giống như một văn bản mang tính phòng thủ, né tránh các mâu thuẫn hiện thực bằng cách tăng cường tự sự về thành tựu. Điều này cho thấy cấu trúc quyền lực cấp cao của ĐCSTQ đang bước vào giai đoạn điều chỉnh, quyền lực cá nhân của ông Tập Cận Bình bị ràng buộc, khiến các phát biểu công khai của ông có xu hướng thiên về an toàn. Qua hình ảnh phát sóng trên Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc, ông Tập trông già hơn, gương mặt có phần phù nề, và giọng điệu không còn tự tin như trước.

Kết luận, ông Vương Kiếm cho rằng năm qua đối với ông Tập Cận Bình không mấy suôn sẻ: các thân tín liên tục “ngã ngựa”, đồng thời ông còn mất quyền kiểm soát đối với quân đội. Dù ông Tập vẫn duy trì địa vị thể chế, nhưng quyền lực đã bị suy giảm rõ rệt. Bên cạnh đó, dù ĐCSTQ vẫn nắm trong tay bộ máy nhà nước đồ sộ và khối tài sản khổng lồ, Trung Quốc đang trải qua một cuộc suy thoái kinh tế sâu sắc, khiến tính chính danh của chế độ ngày càng xói mòn. Nếu tình hình này tiếp diễn, “tôi không cho rằng Tập Cận Bình còn có thể giành được một nhiệm kỳ tiếp theo”.

Từ khóa Tập Cận Bình