Đề xuất nâng tiền đặt trước đấu giá đất lên 50%, bổ sung quy định với người bỏ cọc 

Chính phủ đề xuất sửa đổi nhiều quy định của Luật Đấu giá tài sản nhằm khắc phục các bất cập trong hoạt động đấu giá, tăng tính minh bạch, hạn chế tình trạng trả giá cao rồi bỏ cọc, đồng thời mở rộng phạm vi áp dụng đấu giá trực tuyến đối với nhiều loại tài sản. 

Ngày 28/7/2026, tại phiên họp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi).

Theo tờ trình của Chính phủ, việc sửa đổi luật được đề xuất sau khi rà soát cho thấy nhiều quy định hiện hành chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn, trong đó xuất hiện tình trạng thông đồng, dìm giá, lợi dụng hoạt động đấu giá để trục lợi và việc trả giá cao rồi bỏ cọc trong đấu giá quyền sử dụng đất nhưng chế tài xử lý chưa đủ sức răn đe.

Qua rà soát, dự thảo luật giữ nguyên 18 điều của luật hiện hành, sửa đổi, bổ sung 46 điều, bổ sung thêm 7 điều và bãi bỏ 10 điều. Một trong những mục tiêu của lần sửa đổi này là hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với hoạt động đấu giá tài sản, đồng thời bảo đảm sự thống nhất với các quy định pháp luật liên quan.

Đối với điều kiện hành nghề đấu giá, dự thảo luật đề xuất mở rộng đối tượng có thể trở thành đấu giá viên. Theo đó, người có trình độ đại học thuộc mọi ngành, lĩnh vực đều có thể tham gia, thay vì chỉ giới hạn ở một số chuyên ngành như luật, kinh tế, tài chính, ngân hàng hoặc quản trị kinh doanh như quy định hiện hành.

Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép các tổ chức hành nghề đấu giá hợp tác với các tổ chức đấu giá trong và ngoài nước khi thực hiện đấu giá tài sản tự nguyện. Nội dung này được kỳ vọng tạo điều kiện để các tổ chức, cá nhân trong và ngoài Việt Nam tham gia hoạt động đấu giá thông qua các đơn vị hành nghề trong nước.

Một điểm mới khác là quy định lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá đối với tài sản có giá khởi điểm dưới 200 triệu đồng theo hướng đơn giản hơn, giúp việc lựa chọn đơn vị tổ chức đấu giá được thực hiện thuận lợi, tiết kiệm thời gian và chi phí.

Bên cạnh đó, dự thảo luật bổ sung nguyên tắc xác định trách nhiệm của người tham gia đấu giá. Theo quy định được đề xuất, người đã nộp hồ sơ hợp lệ, hoàn thành tiền đặt trước và tham dự phiên đấu giá sẽ được xem là đồng ý mua tài sản ở mức giá khởi điểm. Quy định này được đưa ra nhằm hạn chế tình trạng người tham gia không có nhu cầu mua thực tế nhưng vẫn đăng ký để tác động đến kết quả đấu giá hoặc trục lợi.

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là đề xuất điều chỉnh mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân. Dự thảo luật đề xuất nâng tỷ lệ tiền đặt trước từ mức 20% đến 50%, thay cho quy định hiện hành từ 5% đến 20%. Theo tờ trình, nội dung này được xây dựng trên cơ sở luật hóa quy định tại Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ về xử lý các khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất.

Tiếp nối dự thảo về tiền đặt trước, Chính phủ cũng đề xuất bổ sung quy định không cho cá nhân trúng đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở nhưng bỏ cọc tiếp tục tham gia đấu giá. Nội dung này cũng được xây dựng trên cơ sở luật hóa Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP nhằm xử lý các khó khăn, vướng mắc phát sinh trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai. Theo cơ quan soạn thảo, quy định mới hướng tới việc hạn chế tình trạng trả giá rất cao để trúng đấu giá rồi từ chối thực hiện nghĩa vụ tài chính, gây ảnh hưởng đến quá trình tổ chức đấu giá và việc khai thác quỹ đất.

Ngoài các nội dung liên quan đến đấu giá quyền sử dụng đất, dự thảo luật còn mở rộng phạm vi áp dụng đấu giá trực tuyến đối với một số nhóm tài sản. Trong đó có tài sản kết cấu hạ tầng; tài sản của dự án sử dụng vốn Nhà nước; tài sản công tại cơ quan, tổ chức, đơn vị, trừ trụ sở và nhà gắn liền với đất; tài sản được xác lập quyền sở hữu toàn dân có tổng giá khởi điểm từ 200 triệu đồng trở lên, ngoại trừ tài sản đặc biệt và tài sản chuyên dùng tại đơn vị lực lượng vũ trang. Bên cạnh đó, dự thảo còn bổ sung quy định áp dụng đấu giá trực tuyến đối với quyền sử dụng đất trong trường hợp giao đất, cho thuê đất để thực hiện dự án đầu tư thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư theo quy định của Luật Đất đai.

Đối với hình thức đấu giá trực tuyến, dự thảo bổ sung nguyên tắc thực hiện toàn bộ trình tự, thủ tục trên cùng một hệ thống khi tổ chức đấu giá trực tuyến. Đồng thời, phạm vi sử dụng tài khoản định danh điện tử mức độ 2 cũng được mở rộng nhằm phục vụ việc tham gia đấu giá trên môi trường số.

Một nội dung khác của dự thảo là đơn giản hóa một số thủ tục hành chính trong lĩnh vực đấu giá tài sản. Theo đó, việc thành lập doanh nghiệp đấu giá tài sản sẽ thực hiện theo Luật Doanh nghiệp, thay vì quy định riêng các điều kiện thành lập như trước đây. Chính phủ được giao quy định chi tiết hồ sơ, trình tự và thủ tục cấp Chứng chỉ hành nghề đấu giá theo hướng giảm giấy tờ, tạo thuận lợi cho người thực hiện thủ tục.

Trong báo cáo thẩm tra, ông Phan Văn Mãi, Chủ tịch Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội, cho biết Thường trực Ủy ban đề nghị tiếp tục đánh giá đầy đủ tác động của các quy định liên quan đến tiền đặt trước và bước giá nhằm bảo đảm tính khả thi khi áp dụng. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ nguyên tắc và tiêu chí xác định bước giá đối với từng nhóm tài sản để bảo đảm tính cạnh tranh, công khai, minh bạch của cuộc đấu giá, đồng thời hạn chế tình trạng bước giá quá lớn hoặc quá nhỏ làm ảnh hưởng đến hiệu quả đấu giá.

Đối với quy định về hủy kết quả đấu giá, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát căn cứ, thẩm quyền, trình tự và thủ tục thực hiện nhằm bảo đảm việc xử lý các trường hợp vi phạm được thực hiện kịp thời, đồng thời hạn chế phát sinh khiếu nại, khiếu kiện và giữ ổn định các giao dịch dân sự có liên quan.

Liên quan đến đấu giá trực tuyến, cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ vị trí, chức năng và phạm vi quản lý của Cổng Đấu giá tài sản quốc gia cũng như Hệ thống đấu giá trực tuyến. Bên cạnh đó, cần quy định rõ cơ chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống, trách nhiệm của cơ quan quản lý và đơn vị vận hành, đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và tránh đầu tư trùng lặp.

Ngoài ra, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục hoàn thiện quy định về trình tự, thủ tục đối với từng hình thức đấu giá để bảo đảm tính công khai, minh bạch, tạo thuận lợi cho người tham gia nhưng vẫn kiểm soát được quá trình tổ chức đấu giá, nhất là đối với hình thức trực tuyến.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục đánh giá kỹ tác động của các quy định về mức tiền đặt trước và bước giá đối với từng nhóm tài sản, nhằm bảo đảm tính cạnh tranh của hoạt động đấu giá, đồng thời hạn chế tình trạng bỏ cọc hoặc lợi dụng đấu giá để trục lợi.

Lan Anh