Dự thảo Luật: Đề xuất đấu giá khu vực biển, không chỉ dựa vào giá trả cao nhất

Theo dự thảo luật, tổ chức, cá nhân muốn tham gia đấu giá quyền sử dụng khu vực biển phải đáp ứng các yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm, công nghệ, tài chính và môi trường. Cách làm này nhằm lựa chọn bên có khả năng triển khai dự án, thay vì chỉ căn cứ vào mức giá trả.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, thừa ủy quyền Thủ tướng, trình bày tờ trình dự án Luật Tài nguyên, môi trường biển và hải đảo (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, ngày 24/10, Báo Chính phủ đưa tin. Một trong các điểm mới của dự thảo là đấu giá khu vực biển, tức đấu giá quyền sử dụng khu vực biển, nhằm giúp việc giao, cho thuê biển công khai, minh bạch và có cạnh tranh.

Dự thảo gồm 6 chương, 76 điều, thêm một chương mới về quản lý, sử dụng không gian biển.

Đấu giá không chỉ xét giá

Dân Việt cho biết theo dự thảo, nội dung đấu giá là quyền sử dụng một khu vực biển trong thời hạn nhất định. Vị trí, ranh giới, diện tích, mục đích, thời hạn và điều kiện sử dụng của khu vực đó đã được xác định từ trước.

Muốn tham gia, tổ chức hay cá nhân phải đạt các yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm, công nghệ, kỹ thuật, tài chính, môi trường và điều kiện của từng ngành.

Trước đó, khi trình Chính phủ dự thảo, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan soạn thảo, giải thích trên trang tin của bộ rằng cách đấu giá này không chỉ dựa vào giá. Người tham gia phải đạt trước các yêu cầu về năng lực, kinh nghiệm, công nghệ, tài chính, môi trường, an toàn hàng hải, quốc phòng và an ninh, sau đó mới vào đấu giá. Mục đích là chọn được người vừa có năng lực làm dự án, vừa sử dụng khu vực biển hiệu quả, đáp ứng các yêu cầu riêng về chủ quyền, quốc phòng, an ninh và môi trường.

Trúng đấu giá chỉ là căn cứ để được giao hoặc cho thuê khu vực biển. Người trúng vẫn phải làm đủ các thủ tục đầu tư, xây dựng, môi trường, quốc phòng, an ninh và thủ tục chuyên ngành khác.

Khu vực biển bị thu hồi thì giấy chứng nhận đi kèm cũng bị thu hồi theo.

Quyền sử dụng khu vực biển được chuyển nhượng, thế chấp

Ngoài đấu giá, dự thảo có quy định về giao, cho thuê, đăng ký khu vực biển; giấy chứng nhận và hồ sơ hải chính; cơ chế giải quyết chồng lấn, xung đột trong sử dụng không gian biển; quản lý đảo nhân tạo, công trình trên biển; tài chính; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng biển. Quyền sử dụng khu vực biển được chuyển nhượng, cho thuê lại, góp vốn, thế chấp; việc chuyển mục đích, thu hồi, bồi thường, hỗ trợ cũng được đưa vào luật, theo báo Quân đội nhân dân.

Khi thực hiện các quyền này, người sử dụng biển phải sử dụng khu vực biển tiết kiệm, hiệu quả, minh bạch và đáp ứng yêu cầu quốc phòng, an ninh, đối ngoại. Với khu vực chiến lược, xa bờ hay hoạt động có yếu tố nước ngoài, dự thảo đặt cơ chế kiểm soát và lấy ý kiến cơ quan quốc phòng, an ninh, ngoại giao. Dự thảo giữ nguyên quy chế pháp lý của các vùng biển Việt Nam.

Sau 10 năm thi hành, một số quy định của luật hiện hành (ban hành năm 2015) chưa theo kịp yêu cầu thực hiện Quy hoạch không gian biển quốc gia, chuyển đổi số và các ngành kinh tế biển mới. Cơ chế phân bổ, điều phối, giải quyết chồng lấn trên biển còn bất cập; quyền và nghĩa vụ của người sử dụng khu vực biển chưa được quy định đầy đủ.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nêu ví dụ: điện gió ngoài khơi phải hài hòa với hàng hải, dầu khí, nuôi trồng và khai thác thủy sản ở những khu vực quy hoạch cho nhiều ngành cùng sử dụng. Đến hết năm 2025, Trung ương đã giao hơn 376.777 ha khu vực biển, thu hơn 1.690 tỷ đồng tiền sử dụng khu vực biển. Bộ cho rằng kết quả này còn khiêm tốn so với tiềm năng của biển.

Dự thảo cũng đưa vào các chính sách ưu đãi, hỗ trợ kinh tế biển, hải đảo, dành ưu tiên cho các ngành hiện đại, xanh, thông minh, công nghệ cao, hạ tầng dùng chung, công trình lưỡng dụng, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và tài chính biển xanh. Mức hỗ trợ phải vừa với khả năng ngân sách, có giám sát và không trùng nhau.

Thêm 8 thủ tục, dân địa phương nuôi thủy sản dưới 5 ha không phải làm thêm

Dự thảo giữ 4 thủ tục hành chính hiện hành và dự kiến thêm 8 thủ tục gắn với các quy định mới và nghĩa vụ quốc tế, nhưng không tạo thêm giấy phép tổng hợp, Thông tấn xã Việt Nam cho biết.

Tổ chức, cá nhân nước ngoài đã được cấp phép nghiên cứu khoa học biển hay nhận chìm ở biển thì không phải làm thêm thủ tục xin giao khu vực biển. Cá nhân Việt Nam thường trú tại địa phương được giao dưới 5 ha để nuôi trồng thủy sản cũng vậy. Các thủ tục được số hóa, dùng lại dữ liệu để hạn chế việc yêu cầu người dân nộp lại thông tin.

Địa phương được phân quyền tối đa với những việc địa phương làm hiệu quả. Trung ương giữ các vấn đề chiến lược, liên ngành, liên vùng, khu vực ngoài ranh giới quản lý hành chính trên biển của cấp tỉnh, hoạt động có yếu tố nước ngoài và những việc liên quan đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, chủ quyền.

Ủy ban thẩm tra đề nghị làm rõ thẩm quyền

Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Ủy ban đồng ý rằng cần sửa đổi toàn diện luật. Tuy nhiên, một số nội dung cần rà soát lại cho thống nhất, vì dự thảo liên quan trực tiếp tới nhiều luật chuyên ngành như Luật Biển Việt Nam, Luật Đầu tư, Luật Xây dựng, Bộ luật Hàng hải, Luật Thủy sản, Luật Dầu khí, Luật Điện lực, Luật Đất đai, Luật Quy hoạch, Luật Bảo vệ môi trường.

Về nguyên tắc quản lý tại Điều 4 và Điều 5 của dự thảo, Ủy ban đề nghị nói rõ quản lý tổng hợp là điều phối liên ngành, giải quyết xung đột, không thay thẩm quyền của luật chuyên ngành. Phân bổ không gian biển phải tôn trọng quyền hợp pháp đã xác lập, quyền tiếp cận biển của cộng đồng và quyền hợp pháp của quốc gia khác theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS).

Ủy ban cho rằng Quy hoạch không gian biển quốc gia phải ở mức ưu tiên cao nhất. Với Chương III về quản lý, sử dụng không gian biển, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ khái niệm “phân vùng sử dụng biển” để tránh sinh thêm một cấp quy hoạch. Cơ quan này cũng đề nghị nêu rõ thẩm quyền quyết định khi không xác định được thứ tự ưu tiên, nhất là khi có xung đột liên ngành, liên vùng, liên tỉnh.

Ở khâu quan trắc, giám sát tổng hợp, Ủy ban lưu ý cần nối với các hệ thống chuyên ngành đang có để không phải đầu tư trùng. Hoạt động nghiên cứu khoa học biển cũng phải được phân biệt với khảo sát phục vụ đầu tư, kinh doanh.

Giảm khoảng 90% đối tượng phải đánh giá tác động môi trường

Cùng buổi sáng, Quốc hội nghe tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Theo Tờ trình số 702/TTr-CP ngày 17/9/2026, số nhóm tiêu chí môi trường dự kiến giảm từ 3 xuống 2, số nhóm phân loại dự án từ 4 xuống 3. Một số đối tượng được miễn đánh giá tác động môi trường hoặc chuyển sang đăng ký môi trường.

Dự thảo này cắt thêm 5 thủ tục và sửa đổi, bổ sung 3 thủ tục; 2 thủ tục khác dự kiến được cắt ở nghị định. Cơ quan thẩm tra đánh giá cao đề xuất giảm khoảng 90% đối tượng phải đánh giá tác động môi trường, phải có giấy phép môi trường. Ủy ban đề nghị Trung ương giám sát chặt hơn và làm rõ trách nhiệm người đứng đầu địa phương khi để xảy ra ô nhiễm.

Dự thảo còn bổ sung quy định về dữ liệu chất thải, chứng từ giao nhận điện tử, dự báo ô nhiễm không khí, kiểm kê khí thải và vùng phát thải thấp. Thông tấn xã Việt Nam cho biết dự thảo cũng thêm quy định quản lý đất, đá thải mỏ, quặng đuôi, chất ô nhiễm khó phân hủy và nhập khẩu phế liệu.

Ủy ban cũng kiến nghị thể chế hóa cơ chế thử nghiệm có kiểm soát với công nghệ, dịch vụ, mô hình kinh doanh xanh, tuần hoàn mới, và cụ thể hóa yêu cầu dành tối thiểu 2% tổng chi ngân sách nhà nước hàng năm cho việc bảo vệ môi trường.

Sáng 24/10, Quốc hội còn nghe tờ trình dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), gồm 9 chương, 74 điều, theo Thông tấn xã Việt Nam. Dự thảo này bổ sung nghĩa vụ của doanh nghiệp kinh doanh qua thương mại điện tử và quy định về hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm.