Cơ quan y tế CHDC Congo ghi nhận hơn 4.800 người chết vì Ebola và 9.876 người nhiễm, hãng thông tấn nhà nước Nga TASS đưa tin hôm thứ Hai (26/10).

Một nhân viên vệ sinh đang khử trùng chân cho một người tại lối vào Trung tâm Điều trị Ebola (ETC) Rwampara ở Bunia, tỉnh Ituri, miền đông Cộng hòa Dân chủ Congo vào ngày 13/7/2026. (Ảnh: BENEDICTION MURHABAZI / AFP qua Getty Images)

Theo TASS, Viện Y tế Công cộng Quốc gia, cơ quan trực thuộc Bộ Y tế Cộng hòa Dân chủ Congo, cho biết trong thông cáo: “Số ca tử vong do Ebola đã lên 4.803. Số người nhiễm bệnh là 9.876. Tỷ lệ tử vong là 48,6%”. Hãng tin này mô tả đây là 4.803 ca tử vong đã được phòng thí nghiệm xác nhận.

Đợt dịch ở CHDC Congo và Uganda được tính từ ngày 15/5, khi dịch được công bố. Tính trên toàn đợt dịch, 9.907 người đã nhiễm bệnh và 4.807 người tử vong. Tại CHDC Congo, ca bệnh và ca tử vong đã xuất hiện ở 8 tỉnh. Hãng tin Nga gọi đây là đợt dịch Ebola gây tử vong nhiều thứ hai từng được ghi nhận ở châu Phi.

Trước đó, số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh châu Phi (Africa CDC) mà Epoch Times dẫn hôm thứ Sáu (23/10) cho thấy đợt dịch đã làm khoảng 4.700 người chết ở châu Phi.

Tác nhân gây dịch là chủng virus Bundibugyo, vốn đã lây lan nhiều tháng trước khi dịch được công bố chính thức hồi tháng 5. Khoảng một nửa số người nhiễm tử vong, và hiện chưa có vắc-xin hay thuốc điều trị nào được phê duyệt cho chủng này.

Uganda cách ly 21 ngày đối với người trở về từ CHDC Congo

Bộ trưởng Y tế Uganda Chris Baryomunsi hôm Chủ nhật (25/10) thông báo công dân Uganda từng đến CHDC Congo khi về nước sẽ phải cách ly 21 ngày, Reuters đưa tin.

Uganda tuyên bố hết dịch hôm 28/7, và Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xác nhận điều này hôm 25/8. Tuy nhiên, giới chuyên gia y tế lo ngại sau khi hai người từng đi qua Uganda lần lượt có kết quả dương tính ở Kenya và Nigeria.

Kenya ghi nhận ca Ebola đầu tiên hôm 6/10, còn Nigeria hôm thứ Ba (20/10). Bệnh nhân ở Kenya đã đi từ CHDC Congo sang Uganda, rồi bay từ sân bay Entebbe đến Nairobi hôm 3/10. Người này qua đời 2 ngày sau đó.

Các nhân viên Hội Chữ thập đỏ Kenya trong trang phục bảo hộ cá nhân (PPE) thực hiện diễn tập di dời thi thể một nạn nhân nhiễm virus Ebola tại Nairobi, thủ đô của Kenya, vào ngày 22/10/2026. (Ảnh: Tony KARUMBA / AFP qua Getty Images)

Ca bệnh ở Nigeria là vợ của một nhà ngoại giao Thụy Sĩ, từng đến Uganda hồi tháng 9. Giới chức Thụy Sĩ trước đó cho biết bà nhiễm virus tại Uganda.

Ông Baryomunsi bác bỏ, cho rằng Thụy Sĩ đã “lên tiếng quá sớm”. Theo ông, họ hàng của người phụ nữ này từ vùng West Nile đã đến thăm bà ở Kansanga, ngoại ô thủ đô Kampala, và những người này từng sang CHDC Congo.

“Họ có bằng chứng gì cho thấy bà ấy chưa từng đến đó? Chúng ta nên nói chuyện bằng khoa học, không phải bằng chính trị,” ông nói.

Bà Diana Atwine, thư ký thường trực Bộ Y tế Uganda, cho biết 2 bệnh nhân Kenya và Nigeria đi qua sân bay Entebbe trong cùng một ngày. Dữ liệu camera giám sát của sân bay cho thấy họ không tiếp xúc trực tiếp với nhau.

Kết quả giải mã gen chỉ ra virus của ca bệnh ở Nigeria có quan hệ gần với chủng phát hiện ở bệnh nhân đầu tiên của Kenya. Dù vậy, nhà chức trách Nigeria cho biết không có bằng chứng ca bệnh Kenya từng đến Nigeria hay liên hệ trực tiếp với ca bệnh của họ.

Cả 60 người tiếp xúc với ca bệnh Kenya đều đã hết 21 ngày theo dõi, ông Baryomunsi cho biết. Uganda cũng tăng cường kiểm tra hành khách tại sân bay Entebbe và mọi cửa khẩu đường bộ. Người nhập cảnh bằng đường hàng không, đường bộ hay đường thủy đều phải điền tờ khai thông tin hành khách.

Mỹ buộc mọi hành khách quốc tế khai lịch sử đi lại

Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) hôm thứ Năm (22/10) thông báo từ ngày 3/11, mọi hành khách bay quốc tế vào Mỹ, bất kể quốc tịch, phải khai rõ trong 21 ngày qua có đến CHDC Congo hay không.

Hành khách nộp tờ khai điện tử hoặc bản giấy trước khi lên máy bay. Hãng hàng không chỉ cho hành khách lên máy bay sau khi xác nhận họ đã khai, và phải lưu tờ khai ít nhất 42 ngày.

Từ tháng 5, Mỹ đã cấm nhập cảnh đối với một số hành khách từng đến CHDC Congo trong 21 ngày trước đó. Đến tháng 7, lệnh hạn chế được mở rộng sang cả công dân Mỹ. Một số người nước ngoài từng đến Uganda và Nam Sudan cũng bị hạn chế. CDC cho biết Mỹ chưa ghi nhận ca bệnh nào liên quan đến đợt dịch này.

Canada cũng đã siết kiểm soát. Lệnh tạm thời do Bộ Giao thông Canada ban hành hôm 28/9 quy định người nước ngoài từng ở CHDC Congo về nguyên tắc phải rời nơi này ít nhất 21 ngày mới được bay sang Canada, trừ một số trường hợp được phép.

Ebola: Nhận biết sớm, điều trị và dự phòng

Nhận biết sớm. Thời gian ủ bệnh, tức khoảng thời gian từ lúc nhiễm virus đến khi có triệu chứng, kéo dài từ 2 đến 21 ngày, theo WHO. Bệnh có thể khởi phát đột ngột với sốt, mệt mỏi, đau cơ, đau đầu và đau họng. Sau đó, người bệnh bị nôn, tiêu chảy, đau bụng, nổi ban, có dấu hiệu suy giảm chức năng thận và gan. Chảy máu ít gặp hơn và có thể xuất hiện ở giai đoạn muộn.

CDC Mỹ cho biết sau 4–5 ngày bệnh, người bệnh có thể chảy máu không rõ nguyên nhân, buồn nôn, nôn, tiêu chảy; một số người đau ngực, khó thở, lú lẫn, đỏ mắt, co giật. Người có thể đã tiếp xúc với người bệnh Ebola mà xuất hiện triệu chứng thì phải liên hệ ngay bác sĩ hoặc cơ quan y tế.

Virus lây qua tiếp xúc trực tiếp (qua vết trầy da hay niêm mạc) với máu, dịch cơ thể của người bệnh hay người đã chết vì Ebola, hoặc với đồ vật, bề mặt dính các dịch này. WHO lưu ý người nhiễm chưa có triệu chứng thì chưa lây cho người khác.

Điều trị. Người bệnh cần được cách ly tại cơ sở điều trị chuyên biệt để được chăm sóc sớm và tránh lây cho người nhà. WHO cho biết điều trị hỗ trợ (bù nước, xử lý từng triệu chứng) tích cực từ sớm giúp tăng khả năng sống sót. Với chủng Bundibugyo, hiện chưa có thuốc đặc trị được phê duyệt.

Dự phòng. WHO khuyến cáo tránh tiếp xúc gần với người bệnh Ebola, giữ vệ sinh tay và môi trường sạch sẽ. Tổ chức này cũng khuyên tránh tiếp xúc với dơi ăn quả, khỉ, vượn có thể nhiễm bệnh và không ăn thịt sống của chúng. Nếu trong lễ tang có tiếp xúc trực tiếp với thi thể người chết vì Ebola có thể làm bệnh lây lan, vì vậy cần mai táng an toàn. Hai vắc-xin đã được phê duyệt là Ervebo và Zabdeno–Mvabea, chỉ dùng cho bệnh do virus Ebola (chủng Zaire). Chủng Bundibugyo chưa có vắc-xin.

Xem thêm: