Bầu cử Brazil: Ông Lula lội ngược dòng thắng cử, ông Flávio Bolsonaro bác bỏ kết quả
Tổng thống Lula da Silva hôm Chủ nhật (25/10) lội ngược dòng đánh bại Thượng nghị sĩ cánh hữu Flávio Bolsonaro trong vòng hai cuộc bầu cử tại Brazil. Ông Bolsonaro bác bỏ kết quả và tuyên bố sẽ tìm cách yêu cầu hủy kết quả bầu cử.
Chiến thắng giúp ông Lula giành nhiệm kỳ tổng thống thứ tư, không liên tiếp. Kể từ khi Brazil khôi phục nền dân chủ, ông cũng là ứng viên đầu tiên bị dẫn trước ở vòng một mà vẫn thắng cử.
Ông Bolsonaro phản đối kết quả vì giờ bỏ phiếu bị kéo dài thêm hai tiếng vào phút chót.
Cuộc bầu cử cũng tác động đến quan hệ Brazil-Mỹ. Ông Bolsonaro là đồng minh chính trị của Tổng thống Mỹ Donald Trump và được cho là sẽ tăng cường hợp tác với Washington nếu đắc cử, trong khi ông Lula đề cao chủ quyền và sự tự chủ trong đối ngoại của Brazil.
Những năm gần đây, nhiều ứng viên cánh hữu có lập trường gần với ông Trump liên tiếp thắng cử tại Mỹ Latinh. Sau chiến thắng của ông Lula, hai nước đông dân nhất khu vực là Brazil và Mexico vẫn do các chính phủ trung tả lãnh đạo.
Tòa án Bầu cử Tối cao Brazil công bố kết quả cho thấy ông Lula, 80 tuổi, giành khoảng 51,8% số phiếu, hơn đối thủ gần 4,4 triệu phiếu. Nhiệm kỳ mới của ông bắt đầu ngày 5/1/2027.
Phe bảo thủ củng cố vị thế tại Quốc hội sau cuộc bầu cử diễn ra cùng ngày, khiến ông Lula có thể gặp nhiều trở ngại khi điều hành đất nước.
Ông Bolsonaro không công nhận thất bại, chất vấn quyết định kéo dài giờ bỏ phiếu
Sau khi thua cuộc, ông Bolsonaro tuyên bố “không thể công nhận kết quả cuộc bầu cử này” và cho biết đội ngũ pháp lý của ông sẽ tìm cách hủy kết quả, The Guardian đưa tin.
Thẩm phán Tòa án Tối cao Liên bang Brazil Cristiano Zanin đã quyết định lùi giờ đóng cửa điểm bỏ phiếu từ 17h sang 19h (giờ Brasília). Ông Bolsonaro gọi quyết định này là “bất thường, không thể chấp nhận”, chẳng khác nào “thay đổi luật chơi khi trận đấu đang diễn ra”.
Ông còn cáo buộc quyết định đó đến từ “những người bạn của ông Lula” ở Tòa án Tối cao. Thẩm phán Zanin từng là luật sư của ông Lula, sau đó được chính ông Lula bổ nhiệm vào tòa này.
Agência Senado qua Wikimedia Commons)
Trên thực tế, cả hai ứng viên đều từng đề nghị kéo dài giờ bỏ phiếu, nhưng với lý do khác nhau. Phe ông Lula viện dẫn sự cố xe buýt đưa đón cử tri ở São Paulo và Salvador. Phe ông Bolsonaro thì cho rằng mưa lớn ở miền Nam đã cản trở cử tri đi bầu.
Tuy nhiên, nhiều điểm bỏ phiếu chỉ nhận được quyết định kéo dài khi đã quá 17h. Một số nơi đã đóng cửa, thậm chí đã kiểm phiếu xong. Tại một điểm bỏ phiếu ở Rio de Janeiro, máy bỏ phiếu điện tử đã tắt và không thể khởi động lại, gây cảnh hỗn loạn.
Hiện chưa rõ bao nhiêu điểm bỏ phiếu còn mở cửa sau giờ đóng cửa ban đầu.
Tòa án Bầu cử Tối cao Brazil sau đó làm rõ: chỉ những nơi đến 17h vẫn chưa kết thúc bỏ phiếu mới được tiếp tục, còn việc tổng hợp phiếu và công bố kết quả được nối lại sau 19h.
Phe bảo thủ củng cố vị thế tại Quốc hội, ông Lula đối mặt thử thách khi điều hành
Hôm 4/10, cử tri Brazil đã bầu ra Quốc hội bảo thủ nhất kể từ khi nước này khôi phục nền dân chủ vào thập niên 1980, Reuters cho biết. Đảng Tự do (PL) của ông Bolsonaro cùng các đồng minh có thể nắm hơn 280 ghế ở Hạ viện và tối đa 50 ghế ở Thượng viện. Nếu các đảng này giữ được liên minh, họ sẽ chiếm đa số ở cả hai viện.
“Ông ấy nhiều khả năng sẽ trở thành một tổng thống ‘vịt què’ ngay từ đầu,” ông Oliver Stuenkel, giáo sư quan hệ quốc tế tại Quỹ Getulio Vargas (FGV) ở São Paulo, nhận định.
Theo ông Stuenkel, Quốc hội mới có thể hạn chế thêm quyền lực của tổng thống. Ông Lula sẽ gặp khó khi đề cử thẩm phán Tòa án Tối cao và xây dựng liên minh liên đảng, thậm chí có thể đối mặt nguy cơ bị luận tội.
Bị dẫn trước hơn 2,2 triệu phiếu ở vòng một, ông Lula lội ngược dòng thế nào
Số liệu của Tòa án Bầu cử Tối cao Brazil cho thấy ở vòng một hôm 4/10, ông Bolsonaro được 47,03% số phiếu, còn ông Lula giành 45,16%, kém khoảng 2,23 triệu phiếu.
Các chuyên gia thăm dò dư luận nói với Reuters rằng tỷ lệ cử tri đi bầu ở vòng hai cao hơn dự kiến, giúp ông Lula xoay chuyển tình thế. Sau khi bị dẫn trước ở vòng một, ông điều chỉnh chiến lược tranh cử: tranh thủ cử tri trẻ, nhấn mạnh an sinh xã hội, các giá trị dân chủ và cải thiện đời sống người dân. Ông Bolsonaro thì tập trung vào bảo đảm an ninh trật tự và hạ giá thực phẩm.
“Giờ đây, người dân phải chọn một trong hai,” ông Leonardo Barreto, đồng sáng lập công ty tư vấn Think Policy, nói. “Một là thay đổi, dù trong lòng khó tránh khỏi đôi chút bất an. Hai là con đường quen thuộc, vốn bảo đảm được một số quyền.”
Ông Lula cũng hứa mở rộng phúc lợi xã hội, trong đó có tăng 15% mức chi trả của chương trình trợ cấp tiêu biểu của ông. Mức tăng này đã được áp dụng. Còn đề xuất miễn phí phương tiện công cộng vào cuối tuần trên cả nước vẫn phải trình Quốc hội xem xét.
Kinh tế tăng trưởng yếu, áp lực tài khóa nặng nề
Kinh tế sẽ là một thách thức lớn khác trong nhiệm kỳ tới của ông Lula. Chính phủ Brazil dự báo tăng trưởng kinh tế năm 2027 chỉ đạt 2,3%, trong khi nợ công đã vượt 82% GDP, mức cao nhất kể từ đại dịch, Reuters đưa tin. Lãi suất cao và nợ hộ gia đình tăng cũng gây lo ngại.
Ngân hàng Goldman Sachs dự đoán ông Lula, người theo đuổi mô hình tăng trưởng do nhà nước dẫn dắt, có thể chỉ đạt kết quả hạn chế trong kiểm soát chi tiêu công. Ông đã đưa ra kế hoạch miễn giảm nợ, còn Quốc hội mới do phe bảo thủ chiếm ưu thế có thể sẽ thúc đẩy các cải cách cơ cấu có lợi cho doanh nghiệp.
Ông Lula từng giữ chức tổng thống giai đoạn 2003–2011. Ông từng bị kết án trong các vụ án tham nhũng và bị giam giữ từ năm 2018 đến năm 2019. Các bản án sau đó bị hủy. Năm 2022, ông đánh bại cựu Tổng thống Jair Bolsonaro để trở lại nắm quyền, và nay tiếp tục đắc cử.
Xem thêm
Từ khóa Flávio Bolsonaro Brazil Lula da Silva Jair Bolsonaro kết quả bầu cử Tổng thống Brazil Bầu cử Brazil
