Đảng Dân chủ lục đục sau thắng cử, ông Jeffries gặp trở ngại làm Chủ tịch Hạ viện

Một kiến nghị trực tuyến phản đối ông Hakeem Jeffries làm Chủ tịch Hạ viện Mỹ đã vượt 500.000 chữ ký ngay sau khi Đảng Dân chủ giành lại cả hai viện Quốc hội, khiến bất đồng trong đảng lộ rõ.

Đảng Dân chủ chưa kịp triển khai đầy đủ chương trình nghị sự mới sau khi giành lại quyền kiểm soát Quốc hội thì trong đảng đã xuất hiện những tiếng nói đòi thay lãnh đạo. Một kiến nghị trên mạng phản đối Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Hakeem Jeffries trở thành Chủ tịch Hạ viện khóa tới lan rộng nhanh chóng, làm bất đồng giữa phe truyền thống và phe cấp tiến của đảng một lần nữa bộc lộ.

Tạp chí Newsweek hôm thứ Năm (5/11) đưa tin kiến nghị đã có hơn 500.000 chữ ký. Tính đến khi bài báo được đăng, phe phản đối vẫn chưa đưa ra ứng viên thay thế cụ thể nào.

Chữ ký tăng vọt, đòi phá thế kế nhiệm định sẵn

Bà Nicole Whitted, một nhà văn và người sáng tạo nội dung trên mạng xã hội ủng hộ Đảng Dân chủ, lập kiến nghị trên trang Change.org hôm 3/9. Kiến nghị yêu cầu Đảng Dân chủ tổ chức một cuộc bầu đề cử có cạnh tranh cho chức Chủ tịch Hạ viện, thay vì mặc nhiên để ông Jeffries kế nhiệm.

Kiến nghị kêu gọi các nghị sĩ sắp nhậm chức của Quốc hội khóa 120 ủng hộ ứng viên khác trong cuộc bầu Chủ tịch Hạ viện vào tháng 1/2027, hãng thông tấn Anadolu đưa tin. Văn bản cũng đề nghị các nghị sĩ xem xét lập trường chính sách, hồ sơ nhận tiền tài trợ chính trị và cách lãnh đạo của ông Jeffries.

Lúc đầu, kiến nghị chỉ lan truyền trong phạm vi hẹp, nhưng nhanh chóng thu hút sự chú ý sau chiến thắng của Đảng Dân chủ. Theo tạp chí Newsweek, khi bà Whitted đăng video hôm thứ Tư (4/11), số chữ ký mới gần 20.000; chỉ một ngày sau, con số đã vượt 500.000. Diễn viên Mark Ruffalo cũng chia sẻ lại kiến nghị trên mạng xã hội Bluesky, góp phần tăng sức lan tỏa.

Bà Whitted có hơn 210.000 người theo dõi trên TikTok. Trang kiến nghị cũng công khai rằng bà là “đại sứ thay đổi” của Change.org và được trả tiền cho kiến nghị, nhưng phần thuyết minh mà các báo trích lại không nêu số tiền cụ thể.

Bất mãn xoay quanh tiền tài trợ, Israel và quan hệ với phe truyền thống

Bà Whitted nói với Newsweek rằng bà phản đối không chỉ vì một chính sách nào đó, mà vì bà cho rằng Đảng Dân chủ cần những lãnh đạo đáp ứng được mong muốn thay đổi của cử tri.

Bà đặt câu hỏi về mối liên hệ giữa ông Jeffries với các lợi ích doanh nghiệp và các nhóm vận động hành lang thân Israel. Bà cũng chỉ trích cuộc gặp riêng hồi tháng 8 giữa ông Jeffries và ông Jared Kushner, con rể kiêm cố vấn bên ngoài của Tổng thống Donald Trump. Đó là những nghi vấn chính trị của người lập kiến nghị, không đồng nghĩa với việc các mối quan hệ này vi phạm pháp luật hay sai trái.

Lập trường của Dân biểu Haley Stevens, bang Michigan, cũng khiến một bộ phận phe cấp tiến thêm bất bình. Trước bầu cử, bà Stevens ủng hộ ứng viên Thượng viện Mike Rogers của Đảng Cộng hòa, thay vì ứng viên Abdul El-Sayed được Đảng Dân chủ đề cử. Sau bầu cử, bà lại gọi ông Jeffries là “Chủ tịch Hạ viện tiếp theo”; những người phản đối coi đó là việc phe truyền thống đã chốt người từ trước.

Một số nghị sĩ mới đắc cử cũng tỏ ra dè dặt. Bà Melat Kiros, dân biểu đắc cử của bang Colorado, cho biết bà sẽ không ủng hộ những người thuộc Đảng Dân chủ nhận tiền từ các ủy ban hành động chính trị (PAC) của doanh nghiệp lên giữ chức lãnh đạo. Ông Chris Rabb, dân biểu đắc cử của bang Pennsylvania, thì chỉ trích việc ông Jeffries từng can thiệp vào các cuộc bầu cử sơ bộ trong đảng.

Tuy nhiên, bản thân cánh tả cũng không thống nhất. Thị trưởng thành phố New York Zohran Mamdani trước đó đã nói rõ ông ủng hộ ông Jeffries tiếp tục lãnh đạo nhóm nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Hạ viện.

Ngoài làn sóng trên mạng, chưa có người thách thức rõ ràng

Cũng hôm thứ Tư, ông Jeffries đã gửi thư cho các đồng nghiệp, chính thức tuyên bố tranh chức Chủ tịch Hạ viện. Trong thư, ông cho rằng khi trở lại vị thế đa số, Đảng Dân chủ nên thúc đẩy chương trình nghị sự tập trung vào việc giảm chi phí sinh hoạt, tăng cường trách nhiệm giải trình và bảo vệ các giá trị của nước Mỹ. Ông cũng cam kết để mọi nghị sĩ Đảng Dân chủ đều được phát huy vai trò.

Trang tin Axios nhận định dù một số nghị sĩ mới đắc cử chưa cam kết ủng hộ, ông Jeffries vẫn có nhiều khả năng được bầu, và thế đa số rộng hơn của Đảng Dân chủ cũng cho ông thêm dư địa xoay xở.

Đó chính là rào cản thực tế mà phong trào kiến nghị phải đối mặt. Bà Whitted thừa nhận rằng đến lúc trả lời phỏng vấn Newsweek, bà chưa xác nhận được Dân biểu Đảng Dân chủ nào khác sẵn sàng ra tranh cử. Khi chưa có người thay thế và cũng chưa có đủ nghị sĩ công khai cam kết phản đối, hàng trăm ngàn chữ ký trước mắt chủ yếu tạo ra sức ép dư luận.

Chủ tịch Hạ viện do toàn thể Hạ viện bầu ra. Nếu cả 435 nghị sĩ đều bỏ phiếu và mỗi người đều chọn đích danh một ứng viên, người thắng cần 218 phiếu. Ngưỡng thực tế còn tùy vào số nghị sĩ có mặt và bỏ phiếu. Nếu đắc cử, ông Jeffries sẽ là người Mỹ gốc Phi đầu tiên trong lịch sử làm Chủ tịch Hạ viện.

Ông Schumer cũng chịu sức ép, sự ủng hộ trong đảng vẫn là then chốt

Những tiếng nói đòi thay lãnh đạo cũng lan sang Thượng viện.

Theo tờ Roll Call, bà Peggy Flanagan, thượng nghị sĩ đắc cử của bang Minnesota, muốn có ban lãnh đạo mới và cho rằng cử tri mong thấy thay đổi táo bạo hơn. Còn hôm thứ Tư ông Chuck Schumer nói với các phóng viên rằng ông tin mình sẽ được bầu làm Lãnh đạo phe đa số, và nhấn mạnh cần tập trung vào nhu cầu của người dân Mỹ.

Cuộc bầu ban lãnh đạo của nhóm thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ dự kiến diễn ra vào đầu tháng 12, theo hình thức bỏ phiếu kín của các thành viên trong nhóm, kể cả người mới đắc cử. Khi bài của Roll Call được đăng, chưa có đối thủ nào đủ sức thách thức ông Schumer.

Hồi tháng 10, hãng tin AP phỏng vấn hơn 10 thượng nghị sĩ Đảng Dân chủ và nhận thấy ông Schumer đã lấy lại được khá nhiều sự ủng hộ trong đảng. Một số nghị sĩ muốn thúc đẩy chuyển giao thế hệ nhưng không công khai ủng hộ ứng viên nào khác. Nếu Đảng Dân chủ giành được đa số, vị trí của ông sẽ càng vững hơn.

Tình hình ở cả hai viện cho thấy tiếng nói đòi thay người từ cơ sở của Đảng Dân chủ không hoàn toàn khớp với cán cân quyền lực bên trong Quốc hội. Sức ép với ông Jeffries và ông Schumer đã lộ ra công khai, nhưng muốn biến bất mãn thành thay đổi nhân sự, những người phản đối vẫn phải tìm được người chịu ra tranh cử và giành được sự ủng hộ của các nghị sĩ thực sự nắm lá phiếu.

Xem thêm

Ông Jeffries tranh chức Chủ tịch Hạ viện Mỹ, nêu chương trình 100 ngày của phe đa số

Ông Jeffries tranh chức Chủ tịch Hạ viện Mỹ, nêu ưu tiên 100 ngày, trong đó có đảo ngược cắt giảm Medicaid, chấm dứt thuế quan và chiến tranh Iran.