Paraguay: Cựu Tổng thống Peña bị quản thúc tại gia sau khi bị bãi nhiệm

Hôm thứ Sáu (6/11), cựu Tổng thống Paraguay Santiago Peña bị quản thúc tại gia vì bị nghi lạm dụng tín nhiệm, chỉ ít lâu sau khi Thượng viện bãi nhiệm ông do vụ ngân hàng số ueno sụp đổ.

Viện Công tố Paraguay đã xác nhận với hãng tin AP rằng ông Peña đang bị quản thúc tại gia.

Trong thư gửi chỉ huy cảnh sát quốc gia, các công tố viên ra lệnh quản thúc ông Peña tại gia cho đến khi ông được đưa đến trình diện đơn vị công tố chuyên trách tội phạm kinh tế và chống tham nhũng. Văn bản này cũng yêu cầu bắt giữ cựu Thống đốc Ngân hàng Trung ương Carlos Carvallo.

Hiện chưa rõ ông Carvallo đã bị tạm giữ hay chưa.

Nhà chức trách cho biết ông Peña sẽ bị quản thúc trong thời gian Viện Công tố xác định các tội danh cuối cùng đối với ông, Reuters đưa tin. Bên ngoài nhà ông ở thủ đô Asunción, hàng chục người biểu tình tụ tập, còn cảnh sát lập vòng an ninh quanh khu nhà.

Trước đó trong ngày, khi các thượng nghị sĩ còn đang thảo luận, rất đông người biểu tình đã tuần hành qua trung tâm Asunción. Họ đòi lại những khoản tiền gửi bị phong tỏa và yêu cầu truy cứu trách nhiệm những người gây ra vụ ueno sụp đổ, vừa đi vừa hô “Santi Peña a Tacumbú” (Đưa Santi Peña vào Tacumbú). Tacumbú là nhà tù chính của thủ đô.

Bị bãi nhiệm sau 3 ngày khủng hoảng

Cả 44 thượng nghị sĩ có mặt đều bỏ phiếu bãi nhiệm ông Peña với lý do sai phạm nghiêm trọng khi tại chức. Phán quyết được đưa ra chỉ 3 ngày sau khi cơ quan quản lý tiếp quản ngân hàng ueno, khiến gần 3 triệu khách hàng không thể sử dụng tiền tiết kiệm và thẻ ngân hàng. Các nhà lập pháp cáo buộc ông dùng ảnh hưởng chính trị để đưa hàng trăm triệu USD tiền công quỹ vào ueno, trong khi cơ quan quản lý bỏ qua các khoản cho vay nội bộ đầy rủi ro. Ông Peña khẳng định mình không làm gì sai.

Ông đã xin từ chức hôm thứ Năm (5/11), nhưng Quốc hội không chấp nhận. Do bị bãi nhiệm, ông không được nhận ghế thượng nghị sĩ trọn đời mà Hiến pháp Paraguay dành cho các cựu tổng thống đắc cử dân chủ, và cũng không có quyền miễn trừ nghị sĩ đi kèm ghế này.

Trong thông điệp chia tay đưa ra trước phán quyết, ông Peña viết: “Tôi không muốn sự có mặt của mình gây thêm chia rẽ hay bất ổn. Tôi xin từ biệt trong niềm biết ơn, và tôi hiểu nỗi lo âu của những người hôm nay đang chờ câu trả lời”.

Phó Tổng thống Pedro Alliana đã tuyên thệ nhậm chức tổng thống ngay hôm thứ Sáu và sẽ giữ chức đến hết nhiệm kỳ vào tháng 8/2028. Chính phủ ông tiếp quản đang chịu sức ép phải trả lại tiền cho người gửi và trừng phạt những người chịu trách nhiệm trong vụ ueno. Bản thân ông Alliana cũng đang bị các công tố viên điều tra. Hôm thứ Năm, các nhà lập pháp đã bác đề nghị luận tội ông do phe đối lập đưa ra, AP cho biết.

Giới phân tích: Ông Peña tìm cách thoát khỏi cái bóng của ông Cartes

Ông Peña là một nhà kỹ trị, từng là chuyên gia kinh tế của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF). Ông thăng tiến nhanh trên chính trường nhờ cựu Tổng thống Horacio Cartes, trùm thuốc lá thuộc nhóm người giàu nhất Paraguay. Ông Cartes đã bổ nhiệm ông Peña làm Bộ trưởng Tài chính và hai lần ủng hộ ông tranh cử tổng thống, bất chấp sự phản đối của các phe đối địch trong đảng.

Giới phân tích cho rằng sau khi nắm quyền, ông Peña đã lặng lẽ xây dựng một thế lực riêng để cạnh tranh với ông Cartes. Ngân hàng ueno, nơi nhận hàng trăm triệu USD tiền công quỹ, trở thành trung tâm của đế chế kinh doanh riêng của ông Peña và của nỗ lực lôi kéo các thống đốc tỉnh, khi ông tìm cách thoát khỏi cái bóng của người đỡ đầu.

“Giống như một vở kịch của Shakespeare. Ông ấy tìm cách gạt bỏ người thầy, người đỡ đầu chính trị của mình”, ông Miguel Carter, giám đốc trung tâm nghiên cứu DEMOS của Paraguay, nhận xét. “Nhưng ông ấy làm việc đó trên một nền móng rất mong manh”.

Phe ông Cartes đã phản công. Hồi tháng 9, các thượng nghị sĩ trung thành với ông Cartes đã đòi Ngân hàng Trung ương giải trình về các khoản cho vay của ueno. Khi ngân hàng sụp đổ tuần này, ông Cartes, người từng bị Bộ Tài chính Mỹ trừng phạt vì nghi tham nhũng, đã công khai ủng hộ việc bãi nhiệm người ông từng đỡ đầu.

“Ông Cartes đã đóng chiếc đinh cuối cùng vào cỗ quan tài”, ông Andrew Nickson, chuyên gia về Paraguay tại Đại học Birmingham, nói. “Ông ấy [Peña] không có chỗ dựa chính trị nào và đã bị bỏ rơi”.

Trong bản cáo buộc luận tội, các nhà lập pháp nhấn mạnh việc ông Peña từng nắm cổ phần trong công ty mẹ của ueno (năm ngoái ông đã chính thức thoái vốn vì chịu sức ép) và đưa một cựu lãnh đạo ngân hàng này lên điều hành Ngân hàng Trung ương. Các nhà phân tích nhận định những mối quan hệ cấp cao đó đã giúp ueno tránh được sự soi xét của cơ quan quản lý, dù lo ngại về tình hình tài chính của ngân hàng ngày càng lớn.

Ông José Tomás Sánchez, giáo sư lý thuyết chính trị tại Đại học Quốc gia Asunción, cho biết trong 20 năm qua, Ngân hàng Trung ương là một trong hai trụ cột giúp Paraguay có uy tín quốc tế trong điều hành kinh tế. Theo ông, dưới thời ông Peña, ngân hàng này dần mất uy tín, mất tính trung lập, rồi “nới lỏng mọi cơ chế kiểm soát để ưu ái nhóm kinh tế mà ngân hàng ueno là một trong những trụ cột”.

Người gửi tiền bắt đầu được trả lại tiền

Chỉ sau một đêm, khách hàng của ueno không thể rút tiền mặt, sử dụng tiền tiết kiệm hay dùng thẻ để mua sắm. Ngay cả các cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia cũng cho biết tài khoản của họ bị phong tỏa. Ngân hàng này từng tài trợ cho đội tuyển trên hành trình dẫn tới chiến thắng bất ngờ trước Đức tại World Cup năm nay.

“Hiệu ứng domino đối với người dân khắp cả nước là vô cùng lớn”, ông Nickson nói. “Điều đó đã khiến nhiều người Paraguay vốn không mấy theo dõi hay quan tâm đến chính trị càng thêm giận dữ”.

Từ thứ Năm, một số người gửi tiền đã bắt đầu được trả lại tiền, trước hết là những người có số dư không quá 10 triệu guaraní (khoảng 1.600 USD). Tiền gửi được bảo hiểm tới khoảng 37.000 USD, và Ngân hàng Trung ương cho biết mức này bảo đảm được cho gần như mọi khách hàng của ueno.

Các công tố viên đã buộc tội 27 người, trong đó có ông Miguel Vázquez, cổ đông kiểm soát ueno, với các tội danh gồm lạm dụng tín nhiệm và lừa đảo chưa đạt. Hiện 6 giám đốc của ngân hàng đang bị tạm giam.

Xem thêm:

Xem thêm

Paraguay: Tổng thống Peña bị bãi nhiệm, công tố viên ra lệnh bắt giữ

Thượng viện Paraguay nhất trí bãi nhiệm Tổng thống Santiago Peña sau vụ ngân hàng số ueno sụp đổ, rồi công tố viên ra lệnh bắt ông.