Vào thứ Ba (27/1), Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ đã ký kết một hiệp định thương mại tự do toàn diện. Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi gọi đây là một hiệp định “mang tính cột mốc”, trong khi Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen ca ngợi thỏa thuận này là “mẹ của mọi hiệp định”.

Ngày 27 tháng 1 năm 2026, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi (ở giữa) chụp ảnh cùng Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen (bên phải) và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Diego Costa trước cuộc gặp tại Cung điện Hyderabad ở New Delhi, nơi ông chính thức công bố một thỏa thuận thương mại lớn đạt được sau hai thập kỷ đàm phán. (Sajjad HUSSAIN/Getty Images)

Trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và quan hệ thương mại toàn cầu đứng trước nhiều thử thách, Ấn Độ và EU — sau gần 20 năm đàm phán gián đoạn kể từ năm 2007 — đã tăng tốc đáng kể trong sáu tháng qua và cuối cùng đạt được thỏa thuận này.

Hai bên hoàn tất đàm phán vào đêm muộn thứ Hai (26/1), thống nhất xây dựng một hiệp định bao phủ thị trường khổng lồ với khoảng 2 tỷ dân. Tuy nhiên, thỏa thuận vẫn cần trải qua các thủ tục phê chuẩn tiếp theo, bao gồm sự chấp thuận của các quốc gia thành viên EU, Nghị viện châu Âu và phía Ấn Độ. Trước đó, Ấn Độ đã ký các hiệp định thương mại với Anh, Oman, New Zealand và một số quốc gia khác.

Hiệp định này dự kiến sẽ mở cửa thị trường vốn được bảo hộ cao của Ấn Độ cho 27 quốc gia thành viên EU, tập trung chủ yếu vào ngành sản xuất và dịch vụ. Theo đó, thuế nhập khẩu đối với các sản phẩm chủ chốt của châu Âu như ô tô, rượu vang sẽ được cắt giảm mạnh, đổi lại là việc tạo điều kiện thuận lợi hơn cho dệt may, đá quý và dược phẩm của Ấn Độ xuất khẩu sang châu Âu.

Đối với Ấn Độ, thỏa thuận này được xem là một liều thuốc trợ lực quan trọng, trong bối cảnh nước này đang phải chịu mức thuế trừng phạt 50% từ Mỹ (gồm thuế cơ bản 25% và 25% liên quan đến việc tiếp tục nhập khẩu dầu mỏ từ Nga), khiến các ngành xuất khẩu dệt may, đá quý và nông sản bị ảnh hưởng nặng nề. Đồng thời, Ấn Độ cũng đang nỗ lực giảm sự phụ thuộc vào sự thống trị của Trung Quốc trong chuỗi cung ứng sản xuất và áp lực từ các biện pháp hạn chế xuất khẩu của Bắc Kinh.

Theo tuyên bố của EU công bố ngày 27/1, kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ hằng năm giữa EU và Ấn Độ vượt 180 tỷ euro (khoảng 214 tỷ USD), tạo ra gần 800.000 việc làm cho EU. Mục tiêu của hiệp định là đến năm 2032 sẽ tăng gấp đôi xuất khẩu của EU sang Ấn Độ, đồng thời xóa bỏ hoặc cắt giảm 96,6% thuế quan đối với hàng hóa, qua đó dự kiến giúp các doanh nghiệp châu Âu tiết kiệm khoảng 4 tỷ euro (tương đương 4,75 tỷ USD) chi phí.

Tuyên bố cũng cho biết, theo thỏa thuận này, Ấn Độ sẽ trong vòng 5 năm từng bước giảm thuế ô tô từ mức 110% hiện nay xuống còn 10%, và cuối cùng cho phép tối đa 250.000 xe châu Âu mỗi năm được nhập khẩu vào thị trường Ấn Độ — cao hơn rất nhiều so với hạn ngạch 37.000 xe nhập từ Anh trong năm ngoái. Thuế đối với linh kiện ô tô sẽ được xóa bỏ hoàn toàn sau 5–10 năm, dự kiến mang lại lợi ích cho nhiều hãng sản xuất ô tô châu Âu.

Ngoài ra, thỏa thuận sẽ giúp thuế rượu vang của EU vào Ấn Độ giảm từ 150% xuống 75%, và cuối cùng xuống còn 20%; thuế dầu ô-liu sẽ giảm từ 45% xuống 0% trong vòng 5 năm; thuế đối với các sản phẩm nông nghiệp chế biến như bánh mì, kẹo… sẽ giảm tối đa 50%. Trong khi đó, thuế đối với máy móc thiết bị, hóa chất và dược phẩm sẽ lần lượt từ 44%, 22% và 11% giảm về 0%, tức áp dụng mức thuế suất bằng 0.

Trong cuộc gặp Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi ngày 27/1, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen tuyên bố:

“Chúng ta đã đạt được thỏa thuận vĩ đại nhất trong lịch sử, xây dựng một khu vực thương mại tự do với 2 tỷ dân, nơi cả hai bên đều sẽ hưởng lợi. Chúng ta đang gửi tới thế giới một thông điệp rằng: hợp tác dựa trên luật lệ vẫn đang phát huy hiệu quả”.

Thủ tướng Modi đáp lại:

“Thỏa thuận này mang lại những cơ hội to lớn cho 1,4 tỷ người dân Ấn Độ và hàng trăm triệu người châu Âu, đồng thời trở thành hình mẫu xuất sắc cho sự hợp tác giữa hai nền kinh tế lớn của thế giới”.

Chủ tịch Hội đồng châu Âu António Costa cũng nhấn mạnh:

“Trong bối cảnh trật tự toàn cầu đang được tái cấu trúc một cách căn bản, thỏa thuận hợp tác này gửi đi một tín hiệu rõ ràng tới thế giới”.

Theo số liệu của Ủy ban châu Âu, trong 9 tháng tính đến tháng 12 năm ngoái, tổng kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ sang 6 thị trường lớn của EU (Hà Lan, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Pháp và Bỉ) đạt 43,8 tỷ USD, trong khi xuất khẩu sang Mỹ đạt 65,88 tỷ USD.

Lý Ngọc t/h