FBI khám xét nhà của lãnh đạo truyền thông Hoa ngữ liên quan mạng lưới tuyên truyền của ĐCSTQ

Tiết Minh Châu
•
Thứ Bảy, 01/08/2026

Ngày 28/7, Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) đã khám xét nhà riêng và văn phòng của nhiều quan chức địa phương cùng lãnh đạo các cơ quan truyền thông Hoa ngữ tại Nam California. James Yantao Su (Tô Ngạn Thao), nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành (CEO) của EDI Media có trụ sở tại West Covina, cũng nằm trong phạm vi điều tra. Vụ việc được cho là liên quan đến một cuộc điều tra về tham nhũng trong khu vực công và có thể dính đến hoạt động gây ảnh hưởng của thế lực nước ngoài, làm dấy lên sự chú ý trở lại đối với mối quan hệ lâu năm giữa ông Su và hệ thống truyền thông của Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ).

Ngày 28/7, các đặc vụ FBI khám xét văn phòng của EDI Media tại West Covina. Nhà sáng lập kiêm CEO của công ty là James Yantao Su cũng nằm trong phạm vi điều tra. (Ảnh minh họa: FBI/Public Domain)

Theo đài truyền hình ABC 7, hôm 28/7 (thứ Ba), các đặc vụ FBI đã tập trung khám xét nhà của Ủy viên Hội đồng Giám sát hạt San Bernardino Curt Hagman, Nghị viên thành phố Ontario Alan Wapner và luật sư Frank Lizarraga.

Cùng ngày, FBI cũng khám xét nhà riêng của James Yantao Su tại West Covina và văn phòng của EDI Media.

Các đặc vụ còn thi hành lệnh khám xét tại Sân bay Quốc tế Ontario và yêu cầu chính quyền thành phố Ontario cung cấp hồ sơ. Cả ông Hagman và ông Wapner đều là thành viên Ban quản lý Sân bay Quốc tế Ontario, trong đó ông Wapner giữ chức Chủ tịch.

Hiện lệnh khám xét và các bản khai tuyên thệ liên quan vẫn đang được tòa án niêm phong. FBI chưa công bố nội dung điều tra cụ thể. Tính đến nay, chưa có ai, bao gồm cả James Yantao Su, bị bắt giữ hoặc bị truy tố hình sự.

James Yantao Su là ai?

Theo thông tin công khai, James Yantao Su (Tô Ngạn Thao), 56 tuổi, sinh tại Thượng Hải, di cư sang Mỹ năm 1989, sau đó định cư tại West Covina và nhập quốc tịch Mỹ. Năm 1993, ông thành lập EDI Media, hoạt động trong các lĩnh vực truyền hình, phát thanh, trang web, tạp chí hàng tháng, kênh YouTube và tổ chức các hoạt động văn hóa, giải trí.

Một công ty quan trọng khác của ông Su là G&E Studio. Cuộc điều tra xuyên quốc gia do Reuters thực hiện năm 2015 cho thấy G&E là một trong những đối tác chủ chốt của Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc (China Radio International – CRI) trong mạng lưới phát thanh hải ngoại tại Bắc Mỹ. Công ty này phụ trách thuê thời lượng phát sóng trên các đài phát thanh tại Mỹ, tiếp sóng các chương trình do Bắc Kinh sản xuất, đồng thời sản xuất các nội dung có lập trường thân ĐCSTQ tại California.

Mối liên hệ trực tiếp nhất giữa ông James Yantao Su và hệ thống truyền thông của ĐCSTQ chủ yếu thể hiện ở cơ cấu sở hữu và hợp đồng của G&E, chứ không phải ở thương hiệu bề ngoài của EDI Media.

Sau khi xem xét hồ sơ doanh nghiệp và tài liệu quản lý tại Trung Quốc và Mỹ, Reuters phát hiện ông James Yantao Su nắm khoảng 40% cổ phần của G&E, trong khi 60% còn lại thuộc về Công ty TNHH Tư vấn Truyền thông Guoguang Century có trụ sở tại Bắc Kinh. Công ty này lại do một doanh nghiệp trực thuộc Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc – cơ quan truyền thông nhà nước của Trung Quốc – sở hữu hoàn toàn. Nói cách khác, cơ quan phát thanh nhà nước của Trung Quốc thông qua công ty con nắm cổ phần chi phối tại G&E.

Khi đó, ông James Yantao Su xác nhận với Reuters rằng Guoguang Century nắm cổ phần chi phối của G&E và ông cũng có ký hợp đồng với Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc. Tuy nhiên, ông từ chối tiết lộ nội dung hợp đồng với lý do có thỏa thuận bảo mật.

Ông nhấn mạnh G&E chỉ thuê thời lượng phát sóng trên các đài phát thanh, chứ ĐCSTQ không trực tiếp sở hữu giấy phép phát thanh tại Mỹ; đồng thời khẳng định mô hình này tuân thủ pháp luật Mỹ. Ông cũng phủ nhận việc mình là đại diện của ĐCSTQ, cho rằng bản thân chỉ là một doanh nhân và người dân Mỹ có quyền tự do quyết định có nghe các chương trình liên quan hay không.

Thuê thời lượng phát sóng để đưa tuyên truyền của ĐCSTQ vào Mỹ

Điều tra của Reuters cho thấy, G&E thông qua việc mua cổ phần các đài phát thanh hoặc hoạt động như một đơn vị môi giới thời lượng phát sóng để thuê gần như toàn bộ thời lượng của các đài địa phương, sau đó phát các chương trình do Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc (CRI) hoặc G&E sản xuất.

Khi đó, G&E cung cấp nội dung bằng tiếng Anh và tiếng Trung cho ít nhất 15 đài phát thanh tại Mỹ, phủ sóng các khu vực như Washington, Philadelphia, Atlanta, Houston, Salt Lake City, Las Vegas, Honolulu và Portland (bang Oregon). Tại Vancouver (Canada), cũng có một đài phát sóng các chương trình của G&E.

Trong số này, đài WCRW tại khu vực Washington được chú ý nhiều nhất. Mỗi năm, G&E chi hơn 720.000 USD để thuê gần như toàn bộ thời lượng phát sóng của đài này. WCRW có công suất phát 50.000 watt, vùng phủ sóng bao trùm khu vực Điện Capitol và Nhà Trắng.

Tên gọi WCRW là viết tắt của China Radio Washington (Đài Phát thanh Trung Quốc tại Washington). Ban đầu đây là một đài phát thanh cộng đồng chuyên phát tin tức địa phương và các chương trình tọa đàm. Sau khi ngừng hoạt động do kinh doanh thua lỗ, đài được nâng cấp đáng kể công suất nhờ xây dựng tháp phát sóng mới. Tuy nhiên, sau khi phát sóng trở lại, phần lớn nội dung lại là các chương trình về Trung Quốc do G&E và Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc cung cấp.

Một đài phát thanh công suất lớn khác tại Philadelphia cũng được cho G&E thuê theo hình thức tương tự, với tiền thuê hằng năm ít nhất 600.000 USD.

ĐCSTQ “mượn thuyền ra khơi” để xây dựng mạng lưới truyền thông toàn cầu

Mạng lưới phát thanh do ông James Yantao Su điều hành ở Bắc Mỹ không phải là trường hợp cá biệt, mà là một phần trong chiến lược triển khai toàn cầu của Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc.

Năm 2015, Reuters đã huy động 39 phóng viên, rà soát hồ sơ doanh nghiệp, thuế, bất động sản, giấy phép phát thanh và hợp đồng thuê tại 26 quốc gia, xác nhận có ít nhất 33 đài phát thanh ở 14 quốc gia thiết lập quan hệ hợp tác về sở hữu hoặc nội dung với Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc. Mạng lưới này trải rộng từ Mỹ, Canada đến Phần Lan, Hungary, Ý, Úc, New Zealand, Thái Lan và Nepal.

Mô hình hoạt động về cơ bản giống nhau: Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc không trực tiếp đứng tên sở hữu giấy phép phát thanh với tư cách là cơ quan truyền thông nhà nước Trung Quốc, mà hợp tác với các doanh nhân Hoa kiều ở nước ngoài để thành lập công ty truyền thông địa phương. Sau đó, Công ty Guoguang Century nắm 60% cổ phần chi phối.

Tại Bắc Mỹ, mạng lưới này do G&E của ông James Yantao Su phụ trách; tại châu Âu, do GBTimes có trụ sở tại Phần Lan vận hành, sở hữu hoặc cung cấp nội dung cho ít nhất 9 đài phát thanh; còn tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Global CAMG Media Group có trụ sở tại Melbourne phụ trách, liên quan đến ít nhất 8 đài phát thanh.

Tổng giám đốc GBTimes, Triệu Diệc Nông (Zhao Yinong), từng xác nhận mỗi năm công ty của ông nhận được hàng triệu euro từ Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc.

Cựu lãnh đạo Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc, Vương Canh Niên (Wang Gengnian), gọi mô hình này là “mượn thuyền ra khơi”, tức tận dụng các cơ quan truyền thông, doanh nghiệp địa phương và kênh phát thanh sẵn có ở nước ngoài để truyền bá những thông điệp mà ĐCSTQ muốn phổ biến.

Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc tuyên bố phát sóng các chương trình bằng hơn 60 ngôn ngữ và phương ngữ tiếng Trung trên toàn thế giới.

Reuters cho biết các nội dung này được biên tập rất chặt chẽ; đối với những vấn đề mà ĐCSTQ coi là nhạy cảm, như Pháp Luân Công, các chương trình đều hoàn toàn tuân theo lập trường chính thức của ĐCSTQ.

Khác với Đài Tiếng nói Hoa Kỳ (VOA), vốn công khai ghi rõ là cơ quan được Chính phủ Mỹ tài trợ, Reuters cho biết Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc sử dụng các công ty địa phương và cơ cấu sở hữu cổ phần phức tạp để làm mờ, thậm chí che giấu vai trò của ĐCSTQ trong việc tài trợ, sở hữu và cung cấp nội dung chương trình.

Chương trình né tránh các chủ đề tiêu cực về ĐCSTQ

Sau khi theo dõi các chương trình phát thanh liên quan, Reuters phát hiện các đài này phát sóng tin tức, âm nhạc, văn hóa, giải trí và nội dung đời sống, bề ngoài không khác nhiều so với các đài phát thanh địa phương thông thường. Tuy nhiên, các bản tin chủ yếu nhấn mạnh thành tựu phát triển và hoạt động viện trợ nhân đạo của Trung Quốc, đồng thời không đưa tin về bất kỳ nội dung nào chỉ trích ĐCSTQ.

Reuters vì vậy mô tả mạng lưới này là một hệ thống truyền tải tin tức thân Bắc Kinh và quan điểm của ĐCSTQ tới khán, thính giả ở nước ngoài dưới vỏ bọc các cơ quan truyền thông địa phương.

Reuters cũng cho biết các đài này hầu như không phát quảng cáo thương mại, cho thấy mục tiêu hoạt động có thể không đặt lợi nhuận lên hàng đầu. Khi đó, ông James Yantao Su từ chối giải thích mô hình lợi nhuận của các đài, cũng như không tiết lộ nguồn vốn dùng để thuê thời lượng phát sóng và mua lại các đài phát thanh.

Dựa trên hồ sơ doanh nghiệp, bất động sản, thuế và dữ liệu của Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC), Reuters ước tính giá trị bất động sản và các đài phát thanh do ông James Yantao Su sở hữu hoặc đồng sở hữu khi đó vượt 15 triệu USD.

Từng tuyên bố truyền thông cần đồng nhất với hệ tư tưởng của ĐCSTQ

Reuters cũng tổng hợp những phát biểu công khai trước đây của ông James Yantao Su trên các cơ quan truyền thông nhà nước Trung Quốc.

Năm 2003, truyền thông nhà nước Trung Quốc dẫn lời ông cho biết muốn xây dựng một nền tảng truyền thông vừa có thể sinh lời, vừa hỗ trợ ĐCSTQ truyền tải thông điệp tại Mỹ. Ông nói các doanh nghiệp liên quan phải vận hành theo cách phù hợp với luật pháp Mỹ về sở hữu của nhà đầu tư nước ngoài, đồng thời “đồng nhất với hệ tư tưởng của Trung Quốc (ĐCSTQ)”.

Năm 2008, ông James Yantao Su tiếp tục chỉ trích truyền thông Mỹ vì quá chú trọng các vấn đề nhân quyền ở Trung Quốc, cho rằng những đưa tin như vậy cản trở người dân Mỹ hiểu một cách khách quan về Trung Quốc, thậm chí còn làm gia tăng tâm lý thù địch.

Năm 2009, ông thành lập G&E và thiết lập quan hệ sở hữu cũng như hợp đồng hợp tác với công ty trực thuộc Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc. Sau đó, hoạt động phát thanh của ông tại Mỹ nhanh chóng mở rộng.

Reuters còn phát hiện trang web của G&E từng liệt kê Đài Phát thanh Quốc tế Trung Quốc là “đối tác hợp tác mật thiết”, nhưng đã gỡ bỏ nội dung này sau khi phóng viên Reuters đặt câu hỏi. Trong khi đó, trang web của Eagle Dragon Media (EDI Media) khi ấy tự giới thiệu là “đại diện truyền thông đối ngoại và quảng cáo của Trung Quốc tại Mỹ”.

Năm 2013, tại một sự kiện dành cho các đơn vị phát thanh của cộng đồng người Hoa ở hải ngoại, ông James Yantao Su được chính quyền ĐCSTQ trao “Giải thưởng Cống hiến Đặc biệt”.

Các hoạt động văn hóa kết nối giới chính trị và doanh nghiệp Trung – Mỹ

Ngoài mạng lưới phát thanh, ông James Yantao Su còn thông qua Eagle Dragon Media và Liên hoan Phim Trung – Mỹ để xây dựng mạng lưới quan hệ trải rộng giữa giới chức Trung Quốc, Hollywood và giới chính trị địa phương ở Nam California.

Các đơn vị công khai bảo trợ cho Liên hoan Phim Trung – Mỹ gồm Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc, Cục Điện ảnh Quốc gia Trung Quốc, Tổng cục Phát thanh – Truyền hình Quốc gia Trung Quốc, Tổng Lãnh sự quán Trung Quốc tại Los Angeles và chính quyền hạt Los Angeles. Sự kiện thường mời quan chức ĐCSTQ, lãnh đạo Hollywood và các dân cử gốc Hoa tham dự.

Ông James Yantao Su và Eagle Dragon Media cũng từng quyên góp cho chiến dịch tranh cử của ông Curt Hagman. Hồ sơ công khai cho thấy từ tháng 9/2021 đến tháng 3/2026, cá nhân ông James Yantao Su đã quyên góp 3.500 USD; còn từ năm 2017 đến năm 2022, Eagle Dragon Media quyên góp 4.000 USD cho ủy ban tranh cử của ông Hagman.

Luật sư của ông James Yantao Su cho biết các khoản quyên góp này đều được khai báo công khai, không vượt quá giới hạn luật định và hoàn toàn hợp pháp.

Ngoài ra, theo hồ sơ của Đạo luật Đăng ký Đại diện Nước ngoài (FARA) thuộc Bộ Tư pháp Mỹ, Eagle Dragon Media đã nộp hồ sơ đăng ký vào ngày 26/4/2022, khai báo rằng công ty từng được XinMin International thuê in ấn ấn bản Mỹ của tờ Tân Dân Vãn Báo (新民晚报). Quan hệ hợp tác giữa hai bên đã chấm dứt từ cuối năm 2018.