Thống đốc Newsom chống ông Trump, quyết kết nối bang California với mạng ứng phó dịch WHO

Thiên Vân
•
Chủ Nhật, 25/01/2026

Sau khi Hoa Kỳ chính thức rút khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), chính quyền Thống đốc Gavin Newsom đã đưa California trở thành tiểu bang đầu tiên của Mỹ tham gia mạng lưới ứng phó dịch bệnh toàn cầu do World Health Organization điều phối (GOARN). Ông Newsom cho rằng việc Mỹ rút lui là quyết định liều lĩnh và khẳng định California cần duy trì hợp tác quốc tế để bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Động thái này làm nổi bật sự đối lập sâu sắc giữa chính sách y tế của chính quyền liên bang và định hướng toàn cầu hóa y tế của California.

Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump và Thống đốc California Gavin Newsom. (Ảnh ghép từ Getty Images)

Chính quyền Thống đốc Gavin Newsom hôm 23/1/2026 công bố California sẽ gia nhập Mạng lưới Cảnh báo và Ứng phó Dịch bệnh Toàn cầu (GOARN) do Tổ chức Y tế Thế giới điều phối — một mạng lưới quốc tế gồm hơn 360 viện y tế, phòng thí nghiệm và tổ chức phản ứng nhanh.

Đây là tiểu bang đầu tiên (và hiện là duy nhất) của Hoa Kỳ tham gia mạng lưới này.

Bối cảnh: Mỹ chính thức rút khỏi WHO

Sau gần 80 năm tham gia, Hoa Kỳ đã hoàn tất thủ tục rút khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) vào các ngày 22–23/1/2026, đúng theo quy định pháp lý yêu cầu phải thông báo trước một năm.

Chính quyền liên bang dưới thời Tổng thống Donald Trump cho biết quyết định này xuất phát từ quan điểm rằng World Health Organization đã không tiến hành các cải cách cần thiết, đặc biệt là trong cách xử lý đại dịch COVID-19 và một số khủng hoảng y tế toàn cầu khác.

Kể từ thời điểm rút lui, Hoa Kỳ chấm dứt mọi khoản đóng góp tài chính, đồng thời rút toàn bộ nhân sự khỏi các hoạt động và chương trình của WHO. Theo các nguồn tin, Washington vẫn còn tồn đọng một khoản phí thành viên chưa thanh toán đối với tổ chức này.

Lý do và thông điệp của Thống đốc Newsom

Ông Newsom lên tiếng chỉ trích quyết định rút khỏi WHO của chính quyền Trump là “liều lĩnh” và sẽ gây tổn hại cho người dân.

Ông mô tả quyết định của California là một biện pháp “chống đỡ” với chính sách liên bang, nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng và duy trì hợp tác quốc tế về y tế.

“Quyết định rút khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) của chính quyền Tổng thống Trump là một bước đi liều lĩnh, gây tổn hại cho toàn thể người dân California cũng như người dân Hoa Kỳ. California sẽ không đứng nhìn sự hỗn loạn mà quyết định này có thể gây ra. Chúng tôi sẽ tiếp tục thúc đẩy các quan hệ hợp tác trên toàn cầu và giữ vai trò tiên phong trong công tác chuẩn bị y tế công cộng, trong đó có việc California trở thành tiểu bang duy nhất tham gia Mạng lưới Cảnh báo và Ứng phó Dịch bệnh Toàn cầu của WHO,” Thống đốc California Gavin Newsom phát biểu.

Ông Newsom nhấn mạnh việc California tham gia GOARN là nhằm tăng cường năng lực giám sát, phát hiện sớm và phản ứng nhanh với các mối đe dọa y tế toàn cầu — kể cả dịch bệnh mới và khủng hoảng sức khỏe công cộng.

Vị thống đốc này đã gặp Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới ở Davos (Thụy Sĩ) để thảo luận hợp tác và trao đổi thông tin y tế quốc tế.

GOARN — mạng lưới y tế toàn cầu là gì?

Mạng lưới Cảnh báo và Ứng phó Dịch bệnh Toàn cầu (Global Outbreak Alert and Response Network-GOARN) là một mạng lưới quốc tế do WHO phối hợp, tập hợp các tổ chức y tế công cộng, phòng thí nghiệm, trường đại học và các đối tác khác để theo dõi, xác minh và đáp ứng dịch bệnh vượt biên giới.

Mạng lưới này đóng vai trò quan trọng trong các phản ứng toàn cầu đối với đại dịch như COVID-19, Ebola và các mối đe dọa khác.

Cái nhìn rộng hơn về tác động

Việc Hoa Kỳ — một quốc gia có vai trò trung tâm trong y tế toàn cầu — rút khỏi World Health Organizationđược xem là một sự kiện hiếm hoi trong lịch sử của tổ chức này. Động thái đó có khả năng làm suy giảm hợp tác y tế quốc tế, ảnh hưởng đến năng lực chuẩn bị và ứng phó với dịch bệnh, cũng như dòng chảy thông tin y tế xuyên biên giới.

Đối với California, việc tiểu bang này chủ động thiết lập kênh liên kết trực tiếp với WHO — dù không phải là một quốc gia có chủ quyền — phản ánh rõ nét sự bất đồng trong chính sách y tế giữa cấp tiểu bang và cấp liên bang. Đồng thời, động thái này cũng cho thấy nỗ lực của California nhằm duy trì sự gắn kết với hệ thống y tế toàn cầu, bất chấp sự thay đổi định hướng từ chính quyền trung ương.

Chính quyền tiểu bang tại Hoa Kỳ đã và đang xây dựng các liên minh y tế khác nhau như Liên minh Y tế Công cộng của các Thống đốc (Governors Public Health Alliance) và Liên minh Y tế khu vực Bờ Tây Hoa Kỳ (West Coast Health Alliance), nhằm tăng cường năng lực chuẩn bị và ứng phó dịch bệnh. California cũng có luật mới cho phép tiểu bang dựa vào các tổ chức y tế độc lập để khuyến cáo về tiêm chủng – thay vì một ủy ban tư vấn liên bang mà họ cho là ngày càng mang tính chính trị.

Thiên Vân, theo Newsmax, Reuters, CA.gov (Trang chính thức của chính quyền California), ABC News 4