Trong bối cảnh kết quả bầu cử Nepal vừa được công bố, đảng cải cách — Đảng Độc lập Quốc gia (RSP) giành chiến thắng áp đảo, quan hệ giữa Kathmandu và Bắc Kinh trở nên nhạy cảm. Gần đây, một trường đại học ở Nepal đã đốt tập trung các “tác phẩm” có nội dung là phát biểu của ông Tập Cận Bình, khiến Đại sứ quán Trung Quốc phản ứng mạnh.

Các nhà biểu tình ở Nepal công khai thiêu hủy ảnh của lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung Quốc Tập Cận Bình. Ảnh chụp màn hình video

Tối ngày 14/3 (thứ Bảy tuần trước), Học viện Kỹ thuật Manmohan tại quận Morang, Nepal khi dọn dẹp thư viện và kho lưu trữ đã đốt các sách cũ và vật liệu phế thải cho trống chỗ, trong đó có hàng trăm cuốn “Tập Cận Bình bàn về trị quốc” (tên tiếng Anh: Xi Jinping: The Governance of China).

Các video liên quan lan truyền trên mạng xã hội. Một đoạn video cho thấy một cuốn “Tập Cận Bình bàn về trị quốc” của lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình bị đốt cùng các sách khác; có người giơ tác phẩm của ông lên trước ống kính và nhắc đến “Trung Quốc”.

Tập Cận Bình bàn về trị quốc” tập hợp các phát biểu những năm gần đây của ông Tập; ĐCSTQ không chỉ phát hành trong nước mà còn dịch ra nhiều ngôn ngữ và phát hành tại hàng chục quốc gia và khu vực trên thế giới, như một công cụ tuyên truyền đối ngoại.

Theo báo Kathmandu Post hôm 17/3, sau khi video đốt tác phẩm của lãnh đạo ĐCSTQ lan truyền mạnh, Trưởng hành chính quận Morang Yubaraj Kattel đã gọi điện cho các cơ quan truyền thông liên quan, yêu cầu gỡ bỏ video, cho rằng điều này có thể làm xấu đi quan hệ Nepal–Trung Quốc. Quan chức này xác nhận rằng Đại sứ quán Trung Quốc tại Kathmandu đã gửi công hàm thông thường tới Bộ Ngoại giao hôm Chủ nhật (15/3), yêu cầu Chính phủ Nepal điều tra và xử lý những người liên quan. Nguồn tin cho biết chính quyền địa phương Morang và cảnh sát tỉnh Koshi đang điều tra vụ việc.

Báo cáo cho biết đến nay vẫn chưa rõ vì sao học viện kỹ thuật này lại lưu giữ nhiều sách của ông Tập như vậy.

Học viện này có liên hệ với Đảng Cộng sản Nepal (UML), và được đặt theo tên cố lãnh đạo Đảng Cộng sản Nepal, cựu Thủ tướng Man Mohan Adhikari.

Bài báo dẫn lời biên tập viên của Live News Raftar — đơn vị đầu tiên đưa tin về sự việc — cho biết họ thấy một lượng lớn sách của ông Tập bị đốt, trong khi nhiều sách khác vẫn được lưu giữ tại trường. Nguồn nội bộ cho biết học viện đang tiêu hủy một số tài liệu nhạy cảm hoặc liên quan đến tham nhũng. Hiệu trưởng, Tiến sĩ Rekha Shrestha, phản hồi rằng những cuốn sách này đã bị bỏ không nhiều năm và bị hư hại do côn trùng nên mới bị đốt.

Tuy nhiên, phần lớn sách bị đốt hoặc cháy dở gần như còn mới. Phía nhà trường cho biết việc đốt sách là nhằm giải phóng không gian cho phòng thí nghiệm.

Sau khi video liên quan lan truyền trên X, có cư dân mạng bình luận:

“Điều đáng chú ý là chuỗi phản ứng phía sau: Đại sứ quán can thiệp, yêu cầu điều tra, yêu cầu xóa video. Một cuốn sách có thể gây ra phản ứng ở cấp độ này, thì vấn đề có lẽ không chỉ là cuốn sách.”

“Điều đó làm dấy lên nghi vấn về mức độ dân chủ của chính quyền mới ở Nepal.”

“Đại sứ quán tự bỏ tiền mua lại rồi tự xử lý chẳng phải được sao.”

Thời điểm xảy ra vụ đốt sách khá nhạy cảm, vì kết quả bầu cử Nepal vừa được công bố. Đảng cải cách — Đảng Độc lập Quốc gia (RSP) giành chiến thắng áp đảo. Lãnh đạo của đảng mới nổi này, ông Balendra Shah, được kỳ vọng sẽ trở thành thủ tướng trẻ nhất trong lịch sử Nepal. Trong khi đó, Đảng Cộng sản Nepal (UML) do cựu Thủ tướng Oli lãnh đạo thất bại nặng nề.

Gần đây còn có nhiều sự kiện ảnh hưởng đến quan hệ Nepal–Trung Quốc. Ví dụ, vụ tham nhũng xoay quanh dự án Sân bay Quốc tế Pokhara có sự liên đới của doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc; hồi đầu năm Nepal cũng đã hủy quyết định đấu thầu tính cước viễn thông và hợp đồng 5G liên quan đến công ty Huawei của Trung Quốc.

Năm ngoái, trong các cuộc biểu tình chống tham nhũng do thế hệ Z dẫn dắt, hàng chục người đã thiệt mạng trong các cuộc trấn áp của chính quyền. Cuộc nổi dậy toàn quốc này đã buộc cựu Thủ tướng thân ĐCSTQ Oli phải từ chức.

Khi đó, người biểu tình Nepal cũng từng công khai đốt ảnh lãnh đạo ĐCSTQ Tập Cận Bình. Một video lan truyền trên mạng cho thấy một lượng lớn người biểu tình dường như chiếm giữ một tòa nhà văn phòng của Đảng Cộng sản và đang đốt các vật thu được bên trong. Một người đàn ông giơ bức ảnh chân dung của Tập Cận Bình trước ống kính, lớn tiếng chỉ trích, rồi ném bức ảnh vào đống lửa.