Vụ bê bối vắc-xin ở TQ: Cựu Chủ tịch HĐQT Cao Tuấn Phương bị tù chung thân

Thứ Ba, 22/09/2026

Từng gây chấn động một thời, vụ bê bối vắc-xin của Công ty Công nghệ Sinh học Trường Sinh Trường Xuân (Changsheng Bio-Technology, gọi tắt là Trường Sinh Bio) nay có diễn biến mới: kháng cáo của cựu Chủ tịch HĐQT Cao Tuấn Phương không được chấp nhận, bản án sơ thẩm với bốn tội danh được giữ nguyên và bà bị phạt tù chung thân.

Trước khi vụ án bị phanh phui vào năm 2018, bà Cao Tuấn Phương nhiều lần dính líu đến các hành vi vi phạm pháp luật và quy định, nhưng vị trí của bà vẫn không bị lung lay. Người từng được cho là “ô dù” chống lưng cho bà là cựu Chủ tịch Nhân đại toàn quốc Trung Quốc Trương Đức Giang.

Theo Báo Quan sát Kinh tế của Trung Quốc, Tòa án Nhân dân Trung cấp thành phố Trường Xuân, tỉnh Cát Lâm đã tuyên án sơ thẩm vào ngày 30/1/2026. Bà Cao Tuấn Phương cùng các bị cáo kháng cáo lên Tòa án Nhân dân Cấp cao tỉnh Cát Lâm, song bản án sơ thẩm mới đây được giữ nguyên.

Theo trang tin Caixin, trong phiên sơ thẩm ngày 30/1/2026, bà Cao Tuấn Phương bị kết tội sản xuất và kinh doanh sản phẩm kém chất lượng; nhận hối lộ với tư cách người không phải là nhân viên nhà nước; sử dụng trái phép vốn của doanh nghiệp; và đưa hối lộ cho tổ chức. Tòa tuyên tổng hợp hình phạt là tù chung thân, tước quyền chính trị suốt đời và tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân.

Chồng bà, Trương Hữu Khuê (Zhang Youkui), cựu thành viên HĐQT kiêm Phó tổng giám đốc Công ty Công nghệ Sinh học Trường Sinh, bị tuyên phạt sáu năm tù vì sử dụng trái phép vốn. Nhiều nhân viên khác của công ty cũng bị tuyên án tù; theo báo cáo, 12 người bị kết án từ 7 đến 15 năm vì sản xuất, kinh doanh sản phẩm kém chất lượng, và bốn người khác bị kết án vì giúp tiêu hủy chứng cứ.

Bối cảnh vụ án

Trường Sinh Bio từng là nhà sản xuất vắc-xin phòng bệnh dại hàng đầu Trung Quốc Đại Lục. Tháng 7/2018, cơ quan chức năng phát hiện công ty làm giả hồ sơ trong quá trình sản xuất vắc-xin, sau đó ra lệnh đình chỉ hoạt động sản xuất và thu hồi chứng nhận GMP.

Theo phán quyết phúc thẩm được các nguồn tin dẫn lại, “vắc-xin giả” trong vụ án không phải là vắc-xin giả theo nghĩa thông thường mà công chúng thường hiểu; vụ án tập trung vào hành vi gian lận, làm giả hồ sơ và các tội danh kinh tế liên quan.

Tài liệu công khai cho biết bà Cao Tuấn Phương sinh tháng 10/1954, từng làm nhân viên rồi Trưởng phòng Tài vụ tại Viện Nghiên cứu Chế phẩm Sinh học Trường Xuân. Chồng bà, Trương Hữu Khuê, cũng từng làm việc tại viện này, từng là Phó trưởng phòng Nhân sự.

Năm 1992, ba đơn vị trực thuộc hoặc liên quan đến Viện Nghiên cứu Chế phẩm Sinh học Trường Xuân cùng thành lập Công ty Trường Xuân Trường Sinh. Ban đầu mang nền tảng doanh nghiệp nhà nước, công ty dần được tư nhân hóa qua cải tổ quản lý và đến khoảng năm 2006 đã nằm dưới sự kiểm soát của gia đình Cao Tuấn Phương.

Cuối năm 2015, Trường Xuân Trường Sinh niêm yết theo hình thức sáp nhập ngược với Huanghaiji Machinery, với giá trị vốn chủ sở hữu được định giá 5,5 tỷ nhân dân tệ; công ty niêm yết sau đó đổi tên thành Trường Sinh Bio. Gia đình bà Cao Tuấn Phương từng được Forbes xếp hạng 371 trong danh sách 400 người giàu Trung Quốc năm 2017, với tài sản ước tính 6,7 tỷ nhân dân tệ.

Trong quá trình phát triển, Trường Sinh Bio nhiều lần liên quan đến các hành vi vi phạm pháp luật và quy định, nhưng bà Cao Tuấn Phương vẫn giữ vững vị trí “nữ hoàng vắc-xin”. Đài Á Châu Tự Do từng dẫn lời bà Nhậm Thụy Hồng (Ren Ruihong), cựu Trưởng phòng Cứu trợ Y tế của Hội Chữ thập đỏ Trung Quốc, nói rằng việc Trường Sinh Bio có thể “bình an vô sự” trong hơn 10 năm “chỉ có thể thực hiện được nhờ một ô dù quyền lực ở cấp quốc gia”.

Giang Trạch Dân (giữa) từng đến thăm Trường Sinh Trường Xuân và viết chữ kỷ niệm (Ảnh từ internet)

Cao Tân, một bình luận viên cộng tác với Đài Á Châu Tự Do, từng viết rằng cựu Chủ tịch Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc Trung Quốc Trương Đức Giang, người từng công tác tại tỉnh Cát Lâm, là người đã một tay tạo dựng vị thế cho Cao Tuấn Phương khi đó. Bài viết cho biết những bức ảnh chụp ông Giang Trạch Dân và ông Trương Đức Giang với lãnh đạo công ty từng được treo trong thời gian dài tại sảnh công ty của gia đình Cao Tuấn Phương và xuất hiện trên mạng. Tuy nhiên, sau đó những hình ảnh này đều được yêu cầu gỡ xuống.

Từ khóa Công ty Trường Sinh vắc-xin Trung Quốc