Chuyên gia:Các nước EU đồng loạt ngả sang cánh hữu, đáp trả ĐCSTQ bán phá giá

Trương Nguyên Chương
•
Thứ Hai, 26/10/2026

Chuyên gia tại Đài Loan nhận định kinh tế trì trệ, lạm phát do chính sách cánh tả khiến các nước EU đồng loạt ngả sang cánh hữu, đẩy nhanh biện pháp đối phó hàng Trung Quốc bán phá giá.

Trước làn sóng hàng giá rẻ từ năng lực sản xuất dư thừa của Trung Quốc, Liên minh châu Âu (EU), vốn lâu nay chia rẽ về lập trường, đang có bước chuyển chưa từng có về chính trị lẫn kinh tế. Cuộc đọ sức thương mại Trung Quốc-EU có thể đã bước vào giai đoạn lật bài ngửa.

Năm 2024, để ngăn hàng Trung Quốc bán phá giá, EU áp thuế tới 45% với xe thuần điện (BEV) nhập từ Trung Quốc và lần lượt mở điều tra với thiết bị điện gió, tấm pin mặt trời và pin lithium. Các hãng xe Trung Quốc nhanh chóng đổi chiến lược, tăng mạnh lượng xe hybrid (PHEV/HEV) bán sang châu Âu để né mức thuế dành cho xe thuần điện. Xe hybrid nay chiếm gần một nửa lượng ô tô Trung Quốc xuất sang EU.

Đầu tháng 10/2026, sau nhiều vòng đàm phán dồn dập, EU và Bắc Kinh đạt đồng thuận sơ bộ về chế độ hạn ngạch nhập khẩu, dự kiến áp dụng từ tháng 12. Theo đó, lượng xe hybrid Trung Quốc xuất sang EU bị giới hạn ở mức 350 nghìn chiếc mỗi năm, nhằm chặn từ gốc những tổn thất nặng nề mà ngành ô tô Trung Quốc gây ra cho các nước châu Âu.

Trong nửa đầu năm 2026, Ủy ban châu Âu cũng chính thức đề xuất “Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp” (Industrial Accelerator Act). Dự luật đặt mục tiêu về tỷ lệ nội địa hóa và sản xuất tại chỗ với các sản phẩm chiến lược như năng lượng xanh và công nghệ cao, phấn đấu nâng tỷ trọng sản xuất công nghiệp lên 20% GDP vào năm 2035.

Đồng loạt ngả sang cánh hữu, châu Âu đoàn kết hiếm thấy

Giáo sư Trịnh Khâm Mô, Khoa Ngoại giao và Quan hệ Quốc tế, Đại học Đạm Giang (Đài Loan), nói với Epoch Times rằng EU ra tay vào lúc này vì các nước thành viên đang đồng loạt “ngả hữu”. Ông cho rằng các chính phủ cánh tả khắp châu Âu đều chịu sức ép nặng nề khi cầm quyền, và sức ép đó cũng thúc EU phải sớm hành động.

Đức là ví dụ rõ nhất. Trước đây, vì một số hãng xe Đức có đầu tư tại Trung Quốc, Berlin lo rằng dựng rào cản thương mại sẽ bị Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) trả đũa và mất thị trường này. Tuy nhiên, theo ông Trịnh, trong cuộc bầu cử địa phương mới đây ở bang Sachsen-Anhalt, đảng cánh hữu thắng lớn với cách biệt phiếu bầu rất lớn, được cử tri trao quyền rõ ràng.

Ông xem kết quả này là hồi chuông cảnh tỉnh với đảng cầm quyền, buộc chính quyền hiện nay phải tỏ thái độ cứng rắn trong việc bảo vệ sản xuất trong nước.

Hungary, nước từng bênh vực Trung Quốc, gần đây cũng đổi lập trường. Chính phủ thân ĐCSTQ ở nước này đã chính thức rời ghế cầm quyền sau cuộc bầu cử. Giáo sư Trịnh coi đó cũng là một tín hiệu: “Vào thời điểm này, các nước châu Âu dễ đạt đồng thuận hơn về chính trị và kinh tế”.

Lần này, các nước châu Âu khá đoàn kết trong việc áp điều khoản thương mại khắt khe hơn với Trung Quốc.

ĐCSTQ cũng đã nhận ra tín hiệu ấy nên chấp nhận giảm tỷ trọng xe hybrid bán sang châu Âu, giáo sư Trịnh nói. Điều đó cho thấy Bắc Kinh hiểu rõ các chỉ số kinh tế của Trung Quốc đều không khả quan, nợ chính quyền địa phương còn có thể gây rủi ro tài chính, nên họ rất cần thị trường châu Âu.

Nếu va chạm với EU đẩy khối này tới những biện pháp hạn chế cực đoan hơn, kinh tế Trung Quốc rất có thể “chết máy” ngay, điều hết sức bất lợi cho sự tồn tại của chế độ ĐCSTQ, ông nhận định.

Mỹ chuyển sang cứng rắn, kéo EU ngả sang cánh hữu

Về nguồn gốc của xu hướng này, ông Trịnh xem chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump là yếu tố dẫn dắt chính. Chính quyền này khiến EU nhận ra đường lối thiên tả đã làm sức mạnh quốc gia trì trệ. Các chính sách về năng lượng tái tạo, người tị nạn và quan hệ thương mại với Trung Quốc đều đẩy châu Âu vào cảnh kinh tế tăng trưởng chậm, lạm phát tăng vọt.

Ông Trịnh chỉ ra Trung Quốc bán phá giá sang EU ngày càng nhiều. Năm ngoái, thặng dư thương mại của Trung Quốc với EU gần 360 tỷ euro. “Trung Quốc đang liên tục kiếm về rất nhiều tiền”, ông nói, và cảnh báo tình trạng này còn có thể gây ra khủng hoảng kinh tế ở châu Âu.

EU đã đánh thuế xe điện Trung Quốc, nhưng phía Trung Quốc chuyển sang phát triển xe hybrid và vẫn xuất ồ ạt sang châu Âu. Ngành ô tô châu Âu vì thế chịu đòn nặng. Đức, Pháp và Ý đều thiệt hại lớn. Sau đại dịch Covid-19 và chiến tranh Nga-Ukraine, kinh tế châu Âu cũng chưa hồi phục hoàn toàn.

“Với tình trạng mất cân bằng thương mại Trung Quốc-EU như vậy, họ khó lòng gánh chịu thêm nữa”, ông nói.

Ông Trịnh nhận xét châu Âu đang vất vả xử lý hậu quả của đường lối thiên tả, thậm chí không theo kịp làn sóng AI hiện nay và khó đối phó với những thách thức như dịch bệnh, chiến tranh. Điều đó khiến họ càng cảnh giác hơn. EU trước đây hay bị chê vì các nước nhiều ý kiến trái chiều, khó đạt đồng thuận. Giờ đây, trước sức ép của tình thế, các nước lại cùng ngả sang cánh hữu, điều hiếm thấy.

Ngành công nghiệp EU thiếu trụ đỡ công nghệ cao

Trả lời phỏng vấn Epoch Times, giáo sư Thái Minh Phương, Khoa Kinh tế Công nghiệp, Đại học Đạm Giang, cho biết Mỹ bắt đầu có thái độ khá nghiêm khắc với hàng Trung Quốc bán phá giá từ nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Ông dẫn chứng: khi đó, Washington đưa chip tiến trình trưởng thành (chip thế hệ cũ) vào diện chịu thuế chống bán phá giá, sau đó áp thuế còn mạnh tay hơn với Trung Quốc. Trung Quốc buộc phải tìm thị trường khác và chọn tăng xuất khẩu sang EU, Đông Nam Á.

“Chúng ta thấy Mỹ rõ ràng đang hạn chế hàng Trung Quốc, xuất khẩu của họ sang Mỹ giảm mạnh, nhưng năm ngoái thặng dư thương mại của Trung Quốc lại tăng lên 1,19 nghìn tỷ USD”, ông Thái nói.

Con số đó, theo ông, rất có thể cho thấy hàng Trung Quốc bán phá giá sang EU và Đông Nam Á ngày càng nghiêm trọng. EU vì vậy rất lo ngại và quyết định hạn chế. Ông đặt câu hỏi: “Vì sao EU chọn ra tay vào lúc này? Rõ ràng là họ đã không chịu nổi nữa”.

Ông Thái cảnh báo nếu tình hình kéo dài, kinh tế EU có thể chịu đòn nặng hơn. Không như Mỹ, châu Âu không có ngành AI mạnh để đỡ tăng trưởng. Trong sản xuất công nghệ cao, các nước châu Âu cũng không có công nghệ sánh được với Đài Loan, Hàn Quốc, không có quy trình sản xuất bán dẫn và chip nhớ hàng đầu.

Kinh tế châu Âu trước nay dựa vào ô tô và hạ tầng phát điện năng lượng xanh. Nay lợi nhuận của các ngành này đang bị doanh nghiệp Trung Quốc giành mất bằng giá rẻ.

Đông Nam Á có thể là nạn nhân kế tiếp

Ông Thái cho rằng kinh tế Trung Quốc hiện chịu sức ép rất lớn, nên để giữ ổn định xã hội, ĐCSTQ buộc phải mở rộng sản xuất nhằm duy trì việc làm. Trung Quốc lại đang giảm phát, sức tiêu dùng của người dân không cao.

Lượng hàng dư thừa ấy cuối cùng chỉ còn đường xuất khẩu. Nhận thấy tình hình bất ổn, EU bắt đầu đưa ra thêm nhiều biện pháp kiểm soát và bảo hộ giống như Mỹ.

Giáo sư Thái lưu ý các nước Đông Nam Á chưa thật sự tích cực đối phó với hàng giá rẻ của Trung Quốc. Phần lớn các nước này phát triển những ngành truyền thống đã chuẩn hóa, có thể khó chống đỡ hàng Trung Quốc bán phá giá. Cộng thêm giá năng lượng thế giới tăng cao và sức ép lạm phát, kinh tế các nước này có thể đối mặt thách thức lớn hơn trong thời gian tới.

Xem thêm: