Khi lực lượng Houthi ở Yemen gia tăng các cuộc tấn công trên Biển Đỏ, Ả Rập Xê Út đang tham vấn với hàng chục quốc gia nhằm thành lập một liên minh quốc tế để bảo đảm an toàn hàng hải trên tuyến vận tải chiến lược này.

Tàu chiến hải quân được tàu kéo hỗ trợ di chuyển tại Eo biển Hormuz. Minh họa cho an ninh hàng hải và căng thẳng trên các tuyến đường thủy quốc tế. (Nguồn: GreenOak/Shutterstock)

Các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết với Reuters rằng thành phần của liên minh vẫn chưa được chốt và các cuộc thảo luận vẫn đang tiếp diễn. Động thái ngoại giao này phản ánh nỗ lực của các quốc gia vùng Vịnh nhằm bảo đảm hoạt động thương mại quốc tế không bị gián đoạn thông qua hợp tác đa phương.

Houthi tuyên bố phong tỏa, Saudi không kích cảng Hodeidah

Ngày 20/7, lực lượng Houthi tuyên bố áp đặt lệnh phong tỏa hàng hải đối với Ả Rập Xê Út, cáo buộc Riyadh trong gần 12 năm qua đã “bao vây Yemen một cách bất công và áp bức”, “cướp bóc tài nguyên của chúng tôi và áp đặt một lệnh phong tỏa toàn diện”. Ả Rập Xê Út bác bỏ các cáo buộc này.

Sau đó, Houthi tuyên bố đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào tàu thuyền của Ả Rập Xê Út trên Biển Đỏ. Đáp lại, Ả Rập Xê Út mở các cuộc không kích vào cảng Hodeidah của Yemen, cho rằng tại đây có các cơ sở quân sự được Houthi sử dụng để đe dọa hoạt động vận tải thương mại.

Khi các cuộc tấn công nhằm vào tàu chở dầu và tàu hàng lan rộng ra ngoài khu vực Vịnh, giá dầu tiếp tục tăng, gây thêm sức ép lên nền kinh tế toàn cầu vốn đã chịu ảnh hưởng từ việc eo biển Hormuz bị đóng cửa.

Ả Rập Xê Út gửi thông điệp tới Mỹ: Ủng hộ hạ nhiệt căng thẳng nhưng sẽ tự vệ

Theo Axios, Bộ trưởng Quốc phòng Ả Rập Xê Út, Hoàng tử Khalid bin Salman, hôm thứ Tư đã lần lượt gặp Phó Tổng thống Mỹ JD Vance và Tổng thống Donald Trump để chuyển thông điệp của Thái tử Mohammed bin Salman về cuộc xung đột với Iran và tình hình khu vực.

Một ngày trước cuộc gặp, quân đội Ả Rập Xê Út đã phối hợp với Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) không kích các lực lượng dân quân thân Iran tại Iraq. CENTCOM cho biết chiến dịch nhằm đáp trả hơn 30 vụ tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào các mục tiêu ở Ả Rập Xê Út trong vòng 72 giờ trước đó. Phía Mỹ cho rằng các cuộc tấn công này do các lực lượng dân quân thực hiện dưới sự chỉ đạo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC).

Một nguồn tin cho biết Hoàng tử Khalid nói với ông Vance rằng các cuộc tấn công của lực lượng dân quân thân Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng và các cơ sở năng lượng của Ả Rập Xê Út đã vượt quá “lằn ranh đỏ”, buộc Riyadh phải đáp trả.

Nguồn tin nói với Axios: “Thái tử muốn chuyển thông điệp tới ông Vance rằng các cuộc không kích ở Iraq không có nghĩa Ả Rập Xê Út chủ trương leo thang căng thẳng, mà chỉ cho thấy nước này đã sẵn sàng tự vệ khi cần thiết”.

Theo các nguồn tin, Hoàng tử Khalid cũng nói với ông Vance rằng Ả Rập Xê Út có đủ khả năng tự giải quyết vấn đề Houthi và hiện chưa cần Mỹ can thiệp. Đồng thời, Riyadh vẫn đang duy trì các cuộc đàm phán với lực lượng Houthi.

Chính phủ Yemen cảnh báo Houthi muốn thu phí tàu thuyền

Chính phủ Yemen được quốc tế công nhận cũng cáo buộc Houthi hành động dưới sự chỉ đạo của Iran và đang tìm cách thiết lập cơ chế thu phí đối với các tàu thuyền đi qua Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb.

Theo Al Jazeera, Bộ trưởng Thông tin Yemen Moammar al-Eryani cho biết: “Đây là một bước leo thang nguy hiểm, nhằm biến một trong những tuyến hàng hải chiến lược nhất thế giới thành nguồn tài chính lâu dài cho các hoạt động quân sự và khủng bố của lực lượng dân quân này”.

Trong khi đó, Ngoại trưởng Ả Rập Xê Út, Hoàng tử Faisal bin Farhan Al Saud, đã có các cuộc điện đàm với ngoại trưởng Qatar, Kuwait và Bahrain.

Theo văn phòng của ông, các bên trong cuộc điện đàm đã “nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tiếp tục các nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng”, đồng thời lên án các cuộc tấn công do Iran và “các lực lượng dân quân trực thuộc tại Iraq và Yemen” tiến hành.

Các bên cũng khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường phối hợp và hành động chung thông qua Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC).