EU yêu cầu TikTok chỉnh sửa thiết kế gây nghiện, đe dọa phạt nặng

Lý Ngọc
•
Thứ Bảy, 07/02/2026

Hôm thứ Sáu (6/2), Ủy ban châu Âu (EC) cáo buộc TikTok (phiên bản quốc tế của Douyin) chứa các chức năng mang tính “gây nghiện”, vi phạm các quy định của Liên minh châu Âu về nội dung trực tuyến. EU yêu cầu TikTok phải sửa đổi thiết kế ứng dụng, nếu không sẽ phải đối mặt với khoản tiền phạt rất lớn, có thể lên tới 6% doanh thu toàn cầu của công ty mẹ ByteDance.

Hôm thứ Sáu (ngày 6 tháng 2), Ủy ban châu Âu cáo buộc TikTok có các tính năng “gây nghiện”, vi phạm các quy định về nội dung trực tuyến của EU và yêu cầu TikTok phải sửa đổi thiết kế ứng dụng của mình hoặc đối mặt với các khoản phạt nặng. (Ảnh minh họa)

Thiết kế gây nghiện

Sau cuộc điều tra kéo dài một năm theo Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số (DSA) – đạo luật yêu cầu các nền tảng trực tuyến lớn phải có thêm biện pháp chống nội dung bất hợp pháp và gây hại – Ủy ban châu Âu kết luận rằng các tính năng như cuộn vô hạn, tự động phát, thông báo đẩy và hệ thống đề xuất cá nhân hóa cao của TikTok là những thiết kế mang tính gây nghiện cao.

Kết luận điều tra cho rằng, TikTok liên tục tạo ra nội dung mới để “thưởng” cho người dùng, kích thích họ không ngừng lướt điện thoại, khiến não bộ rơi vào “chế độ tự động” — một ví dụ điển hình dẫn đến nghiện và lệ thuộc.

Báo cáo cũng nêu rõ, TikTok đã không đánh giá đầy đủ các tổn hại tiềm tàng đối với sức khỏe thể chất và tinh thần của trẻ em và người trưởng thành dễ bị tổn thương, đồng thời bỏ qua những chỉ số quan trọng của chứng nghiện ứng dụng, như thời gian sử dụng ban đêm của trẻ vị thành niên hay tần suất người dùng mở ứng dụng.

Ủy ban châu Âu cho biết, TikTok dường như chưa áp dụng các biện pháp ứng phó phù hợp, hợp lý và hiệu quả, chẳng hạn như công cụ quản lý thời gian sử dụng màn hình hoặc công cụ kiểm soát của phụ huynh, nhằm giảm thiểu các rủi ro này. Kết luận nhấn mạnh rằng TikTok buộc phải thay đổi những thiết kế cốt lõi này để bảo vệ trẻ vị thành niên tại châu Âu.

Đáp lại cáo buộc của EU, TikTok tuyên bố kết luận điều tra là hoàn toàn sai lầm và không có căn cứ, đồng thời khẳng định sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết để phản bác.

Trước khi Ủy ban châu Âu đưa ra quyết định cuối cùng, TikTok có quyền yêu cầu tiếp cận hồ sơ điều tra và nộp bản giải trình bằng văn bản. Năm ngoái, TikTok từng bị cáo buộc vi phạm các quy định về công bố kho quảng cáo theo DSA, khi không cho phép các nhà phát triển và người dùng nhận diện quảng cáo gian lận, và sau đó đã đạt được thỏa thuận dàn xếp với EU.

Lần đầu tiên cơ quan quản lý chỉ ra thiết kế mới là vấn đề cốt lõi

Theo BBC, Ủy viên EU phụ trách công nghệ Henna Virkkunen cho biết, nếu TikTok muốn tránh bị phạt, họ buộc phải “thay đổi cách thiết kế dịch vụ tại châu Âu”.

Ủy ban châu Âu đã đưa ra một loạt khuyến nghị về các biện pháp mà nền tảng này có thể áp dụng, bao gồm áp đặt giới hạn thời gian sử dụng màn hình vào ban đêm, cũng như điều chỉnh thuật toán đề xuất nội dung cá nhân hóa. Ủy ban cũng đề xuất TikTok vô hiệu hóa tính năng “cuộn vô hạn” — tính năng cho phép người dùng nhanh chóng lướt qua hàng triệu video trên nền tảng.

Bà Virkkunen nhấn mạnh: “Đạo luật Dịch vụ Kỹ thuật số quy định rằng các nền tảng phải chịu trách nhiệm đối với những tác động mà người dùng của họ có thể phải gánh chịu”.

“Tại châu Âu, chúng tôi sử dụng luật pháp để bảo vệ sự an toàn trực tuyến của trẻ em và công dân”.

Giáo sư Sonia Livingstone thuộc Trường Kinh tế và Khoa học Chính trị London (LSE) nói với BBC rằng, dù TikTok đã triển khai một số công cụ nhằm cải thiện an toàn trực tuyến cho người dùng, những biện pháp này vẫn chưa đủ để đáp ứng các tiêu chuẩn do EU đề ra.

Chuyên gia mạng xã hội Matt Navarra cho biết, mặc dù trong các cuộc tranh luận như vậy, thuật ngữ “nghiện” “thường xuyên bị lạm dụng”, nhưng kết luận điều tra của Ủy ban châu Âu dường như dựa trên “khoa học hành vi thực sự”.

Ông nói thêm rằng, điều này đánh dấu một “sự thay đổi lớn” trong cách các cơ quan quản lý nhìn nhận các nền tảng mạng xã hội.

“Đây dường như là lần đầu tiên một cơ quan quản lý lớn chỉ ra rằng chính thiết kế mới là vấn đề”, ông nói. “Vấn đề không còn chỉ là nội dung gây hại, mà là thiết kế gây hại”.

Bà Virkkunen cũng tiết lộ, các cuộc điều tra đối với những nền tảng trực tuyến khác đang tiến triển thuận lợi, và dự kiến sẽ có quyết định trong vài tuần hoặc vài tháng tới, dù bà không nêu đích danh bất kỳ công ty nào.