Bí quyết giữ đôi mắt sáng khỏe ở tuổi 80
- Diên An
- •
Từ trẻ em dành hàng giờ bên máy tính bảng, nhân viên văn phòng liên tục nhìn vào màn hình máy tính, đến người cao tuổi phải tìm đến kính lão, cuộc sống hiện đại đang đặt ra áp lực ngày càng lớn đối với đôi mắt của chúng ta. Hệ quả là các vấn đề như cận thị, mỏi mắt do thiết bị kỹ thuật số, bệnh khô mắt và những thay đổi thị lực liên quan đến tuổi tác đang ngày càng phổ biến.
Bác sĩ Trung y Hồ Nãi Văn cho biết, ông vẫn có thể đọc được chữ in nhỏ mà không cần kính lão nhờ nhiều năm kiên trì áp dụng những phương pháp chăm sóc mắt đặc biệt mỗi ngày.
Mặc dù yếu tố di truyền và quá trình lão hóa đóng vai trò quan trọng đến thị lực nhưng các thói quen sinh hoạt hằng ngày cũng ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe mắt về lâu dài. Bác sĩ Trung y Hồ Nãi Văn, hiện đã ngoài 80 tuổi, vẫn có thể đọc chữ nhỏ mà không cần dùng kính lão. Ông cho biết việc duy trì các thói quen bảo vệ thị lực lành mạnh, kết hợp với bấm huyệt, chế độ dinh dưỡng hợp lý và lối sống khoa học trong nhiều thập niên đã góp phần giúp ông giữ gìn thị lực đến ngày nay.
Mặc dù không có một phương pháp đơn lẻ nào có thể ngăn ngừa mọi bệnh lý về mắt, ông Hồ tin rằng việc kết hợp nhiều thói quen tốt trong cuộc sống hằng ngày có thể giúp duy trì đôi mắt khỏe mạnh trong suốt cuộc đời.
Các vấn đề về thị lực hiện đại bắt nguồn từ việc nhìn gần quá nhiều
Nhiều người cho rằng điện thoại thông minh và máy tính là nguyên nhân gây ra sự gia tăng các vấn đề về thị lực hiện nay. Tuy nhiên, theo bác sĩ Hồ Nãi Văn, bản thân các thiết bị màn hình chỉ là một phần của vấn đề. Nguyên nhân lớn hơn nằm ở việc mắt phải làm việc ở khoảng cách gần trong thời gian quá dài.
Dù là đọc sách, học tập, nhắn tin hay làm việc trên máy tính xách tay, việc dành nhiều giờ liên tục tập trung nhìn ở khoảng cách gần sẽ khiến các cơ điều tiết của mắt phải hoạt động không ngừng. Ở trẻ em, điều này có thể góp phần vào sự khởi phát và thúc đẩy tiến triển của cận thị. Ở người trưởng thành, thói quen này thường dẫn đến mỏi mắt, nhìn mờ, đau đầu và khô mắt.
Các nghiên cứu hiện nay cũng cho thấy trẻ em dành nhiều thời gian hoạt động ngoài trời có nguy cơ mắc cận thị thấp hơn, qua đó nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cân bằng giữa các hoạt động nhìn gần và các hoạt động ngoài trời.
Những thói quen thị giác lành mạnh cần được hình thành từ sớm
Do đôi mắt của trẻ vẫn đang trong quá trình phát triển, các thói quen sinh hoạt hằng ngày có thể để lại ảnh hưởng lâu dài đối với thị lực.
Bác sĩ Hồ khuyến nghị phụ huynh và trẻ cần lưu ý hai sai lầm phổ biến:
- Cầm bút quá sát đầu bút. Trẻ nhỏ đôi khi cầm bút chì hoặc bút màu quá thấp, khiến tầm nhìn bị che khuất và không nhìn rõ những gì mình đang viết hoặc vẽ. Điều này khiến trẻ phải cúi người và ghé mắt sát vào trang giấy hơn mức cần thiết.
- Đọc ở khoảng cách quá gần hoặc nằm đọc sách. Cả hai thói quen này đều buộc mắt phải duy trì trạng thái điều tiết ở cự ly quá ngắn trong thời gian dài, làm tăng gánh nặng cho hệ thống thị giác.
Lý tưởng nhất là giữ khoảng cách từ mắt đến sách ở mức khoảng 30 – 40 cm. Ánh sáng đầy đủ cũng rất quan trọng; đối với người thuận tay phải, nguồn sáng nên chiếu từ phía trước bên trái để giúp giảm căng thẳng không cần thiết cho mắt.
Việc hình thành những thói quen tốt này từ sớm có thể góp phần bảo vệ thị lực của trẻ trong nhiều năm về sau.
Bài tập điều tiết đơn giản cho đôi mắt mệt mỏi
Bác sĩ Hồ khuyến nghị một bài tập điều tiết thị giác dành cho những người thường phải nhìn gần trong thời gian dài, bao gồm học sinh, sinh viên và nhân viên văn phòng.
- Giữ một cây bút ngang tầm mắt và tập trung nhìn rõ vào đầu bút.
- Từ từ đưa cây bút ra xa hơn trong khi vẫn duy trì khả năng nhìn rõ.
- Sau đó chậm rãi đưa cây bút trở lại gần mắt.
- Lặp lại chu trình điều tiết từ gần ra xa và ngược lại này nhiều lần.
Theo bác sĩ Hồ, bài tập này giúp thư giãn nhẹ nhàng đồng thời rèn luyện các cơ thể mi (ciliary muscles), loại cơ chịu trách nhiệm điều tiết khả năng lấy nét của mắt. Ông kể lại trường hợp một bệnh nhân bị cận thị nặng cho biết thị lực nhìn xa của mình trở nên rõ hơn sau khi kiên trì thực hiện bài tập này trong khoảng một năm.
Mặc dù các bằng chứng khoa học hiện nay chưa cho thấy các bài tập điều tiết mắt có thể đảo ngược tình trạng cận thị thực sự nhưng chúng có thể giúp giảm mỏi mắt và cải thiện khả năng điều tiết ở những người thường xuyên phải làm việc ở khoảng cách gần trong thời gian dài.
Các môn thể thao như cầu lông, quần vợt và bóng chày cũng có thể mang lại lợi ích tương tự, bởi chúng đòi hỏi mắt phải liên tục chuyển đổi tiêu điểm giữa các vật thể ở gần và ở xa.
Bấm huyệt giúp giảm mỏi mắt
Theo Trung y, đôi mắt có mối liên quan mật thiết với sức khỏe tổng thể của cơ thể. Cuốn cổ y thư của Trung Quốc là Hoàng Đế Nội Kinh có viết rằng: “Tinh khí của các tạng phủ đi lên để nuôi dưỡng đôi mắt”, phản ánh quan niệm truyền thống cho rằng sự lưu thông thông suốt của khí (năng lượng sống) và huyết (máu) đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì thị lực tốt.
Bác sĩ Hồ khuyến nghị xoa bóp nhẹ nhàng năm huyệt đạo quanh mắt nhằm giúp giảm mỏi mắt và hỗ trợ lưu thông khí huyết.
Dùng khớp ngón trỏ để day ấn từng huyệt với lực nhẹ cho đến khi cảm thấy hơi ê tức.
Năm huyệt đạo gồm:
- Toản trúc: Đầu trong của lông mày.
- Ngư yêu: Chính giữa lông mày.
- Đồng Tử Liêu: Khóe mắt ngoài.
- Thừa Khấp: Vùng ngay bên dưới nhãn cầu.
- Tình Minh: Vị trí ở khóe mắt trong
Dành khoảng một đến ba phút để thực hiện bài tập này.
Theo bác sĩ Hồ, việc xoa bóp các huyệt đạo này có thể hữu ích cho học sinh, sinh viên sau giờ học, nhân viên văn phòng sau nhiều giờ làm việc trước máy tính, cũng như người cao tuổi bị mỏi mắt liên quan đến lão thị.
Nuôi dưỡng đôi mắt từ bên trong
Dinh dưỡng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sức khỏe mắt suốt đời.
Một nghiên cứu được công bố trên Tập san Nhãn khoa Hoa Kỳ ước tính rằng có khoảng 16 triệu người Mỹ đang sống chung với bệnh khô mắt.
Trong số các thực phẩm truyền thống được sử dụng để hỗ trợ thị lực, quả kỷ tử đang ngày càng thu hút sự quan tâm của giới nghiên cứu. Một nghiên cứu công bố trên Tập san Dinh dưỡng cho thấy những người trưởng thành khỏe mạnh ở độ tuổi trung niên tiêu thụ một khẩu phần nhỏ kỷ tử (năm lần mỗi tuần trong 90 ngày) đã ghi nhận sự gia tăng mật độ sắc tố hoàng điểm. Điều này cho thấy tác dụng bảo vệ võng mạc của kỷ tử.
Kỷ tử chứa hàm lượng cao zeaxanthin, một loại carotenoid tập trung tại vùng hoàng điểm, giúp lọc ánh sáng xanh gây hại.
Các nghiên cứu trên động vật cũng cho thấy kỷ tử có thể giúp tăng tiết nước mắt và bảo vệ giác mạc, mặc dù vẫn cần thêm các nghiên cứu trên người để xác nhận những tác dụng này.
Bác sĩ Hồ khuyến nghị ăn khoảng 10–20 quả kỷ tử khô mỗi ngày như một món ăn nhẹ.
Trà thảo dược giúp làm dịu mắt
Bác sĩ Hồ cũng khuyến nghị một loại trà thảo dược truyền thống được pha từ các nguyên liệu sau:
Nguyên liệu
- 2 thìa canh kỷ tử khô.
- 1 thìa canh hoa cúc khô.
- 2 thìa canh hạt quyết minh tử.
Cách pha
- Cho kỷ tử, hoa cúc và hạt quyết minh tử vào cốc.
- Rót 300–475 ml nước sôi vào cốc, sau đó hãm trong 15 phút.
- Uống khi còn ấm.
Lời khuyên từ chuyên gia
Theo quan điểm của Trung y, hoa cúc và hạt quyết minh tử từ lâu đã được sử dụng để giúp “thanh nhiệt” và hỗ trợ làm dịu cảm giác khó chịu ở mắt. Bác sĩ Hồ khuyến nghị sử dụng hạt quyết minh tử sống và hạt quyết minh tử đã sao rang với lượng bằng nhau để cân bằng đặc tính của dược liệu.
Khi mua kỷ tử, nên ưu tiên lựa chọn các sản phẩm hữu cơ nếu có điều kiện. Kỷ tử được phơi sấy tự nhiên thường có phần cuống màu nhạt thay vì màu đỏ tươi. Nên tránh những quả kỷ tử có bề mặt bóng bất thường, màu đỏ quá đậm hoặc có mùi chua, vì đây có thể là dấu hiệu cho thấy sản phẩm đã được xử lý bằng các phương pháp nhân tạo.
Những thực phẩm có lợi và bất lợi cho sức khỏe mắt
Bên cạnh các phương pháp truyền thống, bác sĩ Hồ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì chế độ ăn cân bằng, giàu dưỡng chất để hỗ trợ thị lực.
Trong số đó, đáng chú ý nhất là:
- Lutein và zeaxanthin, có nhiều trong rau bina, cải xoăn, bông cải xanh và các loại rau lá xanh khác. Những dưỡng chất này giúp bảo vệ hoàng điểm bằng cách lọc bớt ánh sáng xanh có hại.
- Astaxanthin, có trong cá hồi, tôm, cá hồi vân và nhiều loại hải sản khác. Hoạt chất này có đặc tính chống oxy hóa và có thể giúp giảm tình trạng mỏi mắt.
- Axit béo omega-3, dồi dào trong các loại cá nhiều dầu, có vai trò hỗ trợ sản xuất nước mắt và có thể mang lại lợi ích cho những người bị khô mắt.
Bác sĩ Hồ cũng khuyến nghị hạn chế tiêu thụ quá nhiều đường và thực phẩm chế biến sẵn vì có thể góp phần gây viêm mạn tính và tổn thương mạch máu theo thời gian.
Theo quan điểm của Trung y, ông cũng khuyên những người có cơ địa dễ bị tuần hoàn kém nên tránh tiêu thụ quá nhiều thực phẩm và đồ uống có tính hàn hoặc quá lạnh, chẳng hạn như kem và nước đá.
Một số nghiên cứu gần đây cho thấy có thể tồn tại mối quan hệ giữa thói quen sử dụng cà phê hòa tan thường xuyên và nguy cơ gia tăng thoái hóa hoàng điểm liên quan đến tuổi tác. Một giả thuyết được đưa ra là quá trình chế biến ở nhiệt độ cao có thể tạo ra các hợp chất làm gia tăng stress oxy hóa. Tuy nhiên, đây mới chỉ là mối quan hệ được quan sát trong nghiên cứu và chưa chứng minh được rằng cà phê hòa tan trực tiếp gây ra bệnh lý về mắt. Cần thêm nhiều nghiên cứu hơn để xác nhận mối quan hệ này.
Những thói quen nhỏ mỗi ngày có thể tạo nên khác biệt lớn
Bảo vệ thị lực không chỉ đơn thuần là giảm thời gian sử dụng màn hình. Thường xuyên cho mắt nghỉ ngơi khi làm việc ở khoảng cách gần, duy trì khoảng cách đọc phù hợp, dành thời gian hoạt động ngoài trời, áp dụng chế độ dinh dưỡng giàu dưỡng chất và thực hành các phương pháp đơn giản như bài tập điều tiết thị giác hay bấm huyệt đều có thể góp phần hỗ trợ duy trì thị lực khỏe mạnh hơn.
Dù bạn đang giúp trẻ giảm nguy cơ cận thị, tìm cách giảm mỏi mắt sau nhiều giờ làm việc trước màn hình, hay thích nghi với những thay đổi thị lực do tuổi tác, việc duy trì các thói quen lành mạnh hằng ngày có thể giúp đôi mắt luôn dễ chịu và bền bỉ hơn trong nhiều năm tới
Theo The Epoch Times
Xem thêm
Từ khóa đôi mắt
