Đề xuất 3 trường hợp bắt buộc đổi tên đường phố, công trình công cộng

Minh Long
•
Chủ Nhật, 25/10/2026

Dự thảo mới xác định 3 trường hợp phải đổi tên đường phố, công trình công cộng, đồng thời đưa ra 5 trường hợp được xem xét điều chỉnh và nguyên tắc hạn chế thay đổi tên gọi quen thuộc.

Dự thảo mới xác định 3 trường hợp phải đổi tên đường phố, công trình công cộng. (Ảnh: AI)

Ngày 24/10/2026, các thông tin về dự thảo Nghị định ban hành Quy chế đặt tên, đổi tên đường phố, công trình công cộng cho biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến đối với những quy định mới về việc đặt tên và điều chỉnh tên gọi. Dự thảo hướng đến xử lý tình trạng trùng tên sau sắp xếp đơn vị hành chính, đồng thời bảo đảm sự ổn định của tên đường phố và công trình công cộng.

Ba trường hợp bắt buộc phải đổi tên

Theo Điều 6 của dự thảo Quy chế, đường phố và công trình công cộng đã được đặt tên sẽ phải đổi tên nếu thuộc một trong ba trường hợp.

Thứ nhất, tên gọi không có ý nghĩa lịch sử, văn hóa hoặc không phù hợp với thuần phong mỹ tục của dân tộc.

Thứ hai, người được sử dụng tên để đặt tên đường phố hoặc công trình công cộng không phải là nhân vật tiêu biểu của đất nước hoặc địa phương, đồng thời gây ảnh hưởng, tác động xấu trong xã hội.

Thứ ba, tên gọi bị trùng hoặc tương tự đến mức gây nhầm lẫn nghiêm trọng trong việc quản lý, giao dịch hoặc xác định địa chỉ.

Các trường hợp trên được đề xuất nhằm xác định rõ căn cứ cần thiết để điều chỉnh tên gọi. Đáng chú ý, dự thảo đặt ra tiêu chí về mức độ nhầm lẫn nghiêm trọng, thay vì coi mọi trường hợp trùng hoặc gần giống tên đều đương nhiên phải đổi.

Năm trường hợp được xem xét đổi tên

Bên cạnh những trường hợp bắt buộc đổi tên, dự thảo đưa ra 5 trường hợp có thể được cơ quan có thẩm quyền xem xét điều chỉnh.

Một là, tên đã được đặt không đúng quy định của pháp luật tại thời điểm đặt tên.

Hai là, tên không còn phù hợp do tính chất, chức năng hoặc phạm vi của công trình thay đổi.

Ba là, tên gọi không tương xứng rõ rệt với quy mô đường phố hoặc công trình công cộng.

Bốn là, cần thống nhất tên gọi trên toàn tuyến khi đường được nối dài, các tuyến đường được sáp nhập hoặc việc sắp xếp đơn vị hành chính làm phát sinh tên trùng trong phạm vi một đơn vị hành chính cấp xã.

Năm là, những trường hợp đặc biệt khác vì lợi ích công cộng, được cơ quan có thẩm quyền xem xét và quyết định.

Việc phân biệt giữa trường hợp phải đổi tên và trường hợp được xem xét đổi tên là một nội dung đáng chú ý của dự thảo. Cách tiếp cận này tạo căn cứ để xử lý những bất cập trong quản lý, nhưng vẫn cho phép cân nhắc hoàn cảnh cụ thể trước khi quyết định điều chỉnh.

Hạn chế thay đổi tên đường đã gắn bó với người dân

Dự thảo nêu nguyên tắc không đổi tên những đường phố, công trình công cộng đã có tên gọi quen thuộc, gắn bó với lịch sử, văn hóa của đất nước và địa phương, được người dân ghi nhớ qua nhiều thế hệ. Ngoại lệ là những trường hợp thuộc diện phải đổi tên hoặc được xem xét đổi tên theo các quy định tương ứng.

Khi đề xuất thay đổi tên, cơ quan có thẩm quyền phải đánh giá thận trọng những ảnh hưởng có thể phát sinh đối với người dân, tổ chức và doanh nghiệp. Việc đánh giá còn bao gồm địa chỉ hành chính, giấy tờ, hồ sơ, cơ sở dữ liệu và các hệ thống thông tin liên quan.

Dự thảo cũng đề cập những trường hợp không được đổi tên theo quy định của pháp luật về đường bộ. Đây là nội dung cần được xem xét cùng với các quy định pháp luật có liên quan khi xây dựng phương án đặt tên hoặc điều chỉnh tên gọi.

Đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu tên đường phố

Ngoài quy định về đổi tên, dự thảo đề xuất xây dựng cơ sở dữ liệu tên đường phố, công trình công cộng ở cấp Trung ương. Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch sẽ chủ trì, phối hợp với Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và các cơ quan liên quan để xây dựng, quản lý, cập nhật và công bố dữ liệu.

Cơ sở dữ liệu dự kiến bao gồm tên các danh nhân Việt Nam có đóng góp tiêu biểu cho đất nước, danh nhân nước ngoài có đóng góp đặc biệt đối với Việt Nam; tên các phong trào cách mạng, sự kiện lịch sử, chiến thắng tiêu biểu; những địa danh có giá trị lịch sử, văn hóa; cùng các tên gọi theo tập quán và những tên có ý nghĩa nổi bật ở phạm vi quốc gia hoặc được sử dụng phổ biến tại nhiều địa phương.

Ở cấp tỉnh, UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sẽ xây dựng, công bố và cập nhật thường xuyên ngân hàng tên đường phố, công trình công cộng. Cơ quan chuyên môn về văn hóa làm đầu mối nghiên cứu, xác minh nguồn gốc, ý nghĩa và giá trị lịch sử, văn hóa của các tên dự kiến đưa vào ngân hàng tên. UBND cấp tỉnh phê duyệt ngân hàng tên và việc bổ sung tên.

Ngân hàng tên sẽ lưu trữ các tên đã được sử dụng, tên đã được nghiên cứu và đề xuất, thông tin về nguồn gốc, ý nghĩa, giá trị cũng như tình trạng sử dụng của từng tên. Dự thảo yêu cầu dữ liệu được cập nhật thường xuyên, số hóa và công khai theo quy định. Trường hợp cần thiết, UBND cấp tỉnh có thể đề xuất Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch bổ sung tên vào ngân hàng tên ở cấp Trung ương.

Dự thảo còn đề xuất điều chỉnh cách đặt tên và phân cấp thẩm quyền

Các nội dung được phản ánh trong tài liệu về dự thảo còn đề cập việc phân cấp thẩm quyền đặt tên, đổi tên đường phố và công trình công cộng cho địa phương. Theo đề xuất, HĐND cấp tỉnh quyết định việc đặt tên, đổi tên đường phố và công trình công cộng thuộc phạm vi quản lý của mình.

Dự thảo cũng đề xuất cho phép tổ chức, cá nhân tự quyết định đặt tên hoặc đổi tên công trình thuộc sở hữu của mình, hoặc do mình đầu tư toàn bộ kinh phí xây dựng, nếu công trình được sử dụng để khai thác, kinh doanh hoặc cung cấp dịch vụ phục vụ nhu cầu chung của cộng đồng. Nội dung này được xây dựng theo hướng khuyến khích, không bắt buộc.

Về nguyên tắc lựa chọn tên, dự thảo hướng đến bảo đảm giá trị lịch sử, văn hóa, tính khoa học, tính ổn định, khả năng nhận biết và sự tương xứng với vị trí, chức năng, cấp, quy mô, ý nghĩa của đường phố hoặc công trình công cộng. Đối với tên danh nhân, dự thảo đề xuất chỉ sử dụng tên người đã từ trần ít nhất 10 năm, trừ trường hợp đặc biệt.

Một nội dung khác là nghiên cứu tích hợp mã QR hoặc phương thức điện tử phù hợp trên biển tên đường. Người dân có thể sử dụng phương thức này để tra cứu tên gọi, lịch sử, ý nghĩa và vị trí địa lý, nếu đề xuất được đưa vào quy định chính thức.

Theo thông tin trong tài liệu, dự thảo hướng đến thay thế Nghị định số 91/2005/NĐ-CP và dự kiến được trình Chính phủ xem xét, ban hành trong tháng 12/2026. Các nội dung nêu trên hiện là đề xuất trong quá trình lấy ý kiến, chưa thể coi là quy định đã có hiệu lực.