Những điều bạn cần biết về sức khỏe cảm xúc

Liên Hoa
•
Chủ Nhật, 25/01/2026

Khi nghĩ đến khái niệm sức khỏe, bạn có thể hình dung ngay đến sức khỏe thể chất. Tuy nhiên, cảm xúc cũng đóng vai trò quan trọng đối với trạng thái khỏe mạnh toàn diện. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa sức khỏe tinh thần ổn định và sức khỏe thể chất. Một cách tiếp cận toàn diện hơn trong chăm sóc sức khỏe sẽ xem xét cả trạng thái tinh thần và thể chất, thường được gọi là kết nối giữa tâm trí và cơ thể.

8 loại thực phẩm tốt cho cả thể chất và tinh thần của bạn

Sức khỏe cảm xúc là gì?

Sức khỏe cảm xúc là một khía cạnh của sức khỏe tinh thần. Đó là khả năng đối mặt với cả cảm xúc tích cực và tiêu cực — bao gồm cả việc bạn có nhận thức được chúng hay không. Những người có sức khỏe cảm xúc tốt thường có cơ chế đối phó hiệu quả với cảm xúc tiêu cực, đồng thời biết khi nào nên tìm đến sự hỗ trợ từ chuyên gia.

Sự ổn định về cảm xúc cũng có mối liên hệ mật thiết với sức khỏe thể chất. Những người thường xuyên phải chịu áp lực lớn hoặc cảm xúc tiêu cực có thể phát sinh thêm các vấn đề sức khỏe khác. Những vấn đề này không trực tiếp gây ra bởi cảm xúc tiêu cực, mà do các hành vi tiêu cực bị ảnh hưởng bởi việc thiếu kiểm soát cảm xúc. Ví dụ, một số người tìm đến thuốc lá hoặc rượu như một cách để giảm căng thẳng. Tuy nhiên, những thói quen đó lại làm tăng nguy cơ mắc ung thư, bệnh tim và nhiều bệnh lý khác.

Cần lưu ý rằng một người có thể trải qua rối loạn tâm thần hoặc những ngày tâm trạng tồi tệ, nhưng vẫn có sức khỏe cảm xúc tốt. Các bệnh tâm thần thường bắt nguồn từ nguyên nhân sâu xa hơn, như mất cân bằng hoá học hoặc sang chấn tâm lý. Trong khi đó, sức khỏe cảm xúc chủ yếu liên quan đến khả năng điều tiết cảm xúc, sự tự nhận thức và kỹ năng đối phó. Những kỹ năng này hoàn toàn có thể được áp dụng dù bạn có mắc bệnh tâm thần hay không.

Làm sao để biết bạn đang gặp vấn đề về sức khỏe cảm xúc?

10 dấu hiệu cảnh báo cho thấy bạn cần chú ý sức khỏe cảm xúc bao gồm:

Tự tách mình khỏi bạn bè, gia đình hoặc đồng nghiệp
Cảm thấy thiếu năng lượng so với bình thường
Ngủ quá nhiều hoặc quá ít
Ăn quá nhiều hoặc quá ít
Gia tăng việc sử dụng chất kích thích
Suy nghĩ dồn dập, không kiểm soát
Hiệu suất làm việc giảm sút
Mâu thuẫn với người khác nhiều hơn bình thường
Thường xuyên cảm thấy cáu kỉnh, tội lỗi, tuyệt vọng hoặc vô dụng
Bỏ bê vệ sinh cá nhân cũng như việc chăm sóc bản thân

11 cách để cải thiện sức khỏe cảm xúc

Có nhiều cách để duy trì, thậm chí nâng cao sức khỏe cảm xúc, bao gồm:

Duy trì lối sống cân bằng: Hãy cố gắng duy trì sự cân bằng giữa công việc và cuộc sống cá nhân, giữa vận động và nghỉ ngơi, cũng như sự điều độ trong mọi khía cạnh của cuộc sống.

Giữ kết nối với mọi người: Sự gắn kết cộng đồng rất quan trọng. Hãy lên kế hoạch dành thời gian thường xuyên cho bạn bè và người thân. Giao tiếp trực tuyến cũng tốt, nhưng đôi khi gặp mặt trực tiếp vẫn mang lại nhiều lợi ích hơn.

Thiền định: Thiền giúp bạn nhận diện được suy nghĩ và cảm xúc của mình. Đây là điều then chốt để duy trì sức khỏe cảm xúc.

Chú ý cách bạn nói về bản thân: Tự nói xấu bản thân có thể trở thành lời tiên tri tự ứng nghiệm, hoặc đơn giản là khiến bạn rơi vào trạng thái tiêu cực. Hãy luyện tập tạo ra hình ảnh tích cực về chính mình qua lời nói – dần dần, suy nghĩ của bạn cũng sẽ thay đổi theo hướng tích cực hơn.

Đặt mục tiêu và ăn mừng những thành tựu: Hãy cho bản thân một điều gì đó để cố gắng, và đừng quên ghi nhận những thành tựu đạt được. Điều này sẽ giúp bạn xây dựng lòng tự trọng và cảm xúc tích cực về chính mình.

Sử dụng chất kích thích một cách điều độ: Đôi khi, việc uống rượu quá mức là cách mà người ta dùng để né tránh cảm xúc tiêu cực. Hãy chú ý nếu bạn đang sử dụng các chất nhiều hơn bình thường và tự hỏi liệu có nguyên nhân cảm xúc nào đằng sau hành vi đó không.

Học cách rèn luyện khả năng phục hồi cảm xúc: Đây là khả năng ứng phó với cảm xúc khó chịu và những tình huống căng thẳng. Nhiều thói quen hỗ trợ sức khỏe cảm xúc cũng đồng thời giúp nâng cao khả năng phục hồi tinh thần.

Ngủ đủ giấc: Nghiên cứu cho thấy thiếu ngủ làm giảm khả năng cảm nhận cảm xúc của người khác và giảm khả năng xử lý cảm xúc của chính bạn.

Tập thể dục: Duy trì vận động thể chất ít nhất 30 phút mỗi ngày có thể cải thiện rõ rệt sức khỏe cảm xúc tổng thể. Việc tập luyện không cần quá nặng – chỉ cần đi bộ hoặc nhảy múa trong nhà cũng đã mang lại hiệu quả.

Tìm kiếm ý nghĩa trong cuộc sống: Một số người tìm thấy mục đích sống trong công việc của họ, nhưng đó không phải là con đường duy nhất. Những điều đơn giản như chăm sóc thú cưng hoặc tham gia hoạt động tình nguyện cho một mục tiêu mà bạn đam mê cũng có thể mang lại cảm giác có ý nghĩa.

Biết khi nào cần tìm kiếm sự giúp đỡ: Bạn không cần phải tự mình giải quyết mọi cảm xúc tiêu cực. Biết khi nào cần tìm đến chuyên gia sức khỏe tâm thần để được hỗ trợ là một kỹ năng rất quan trọng. Nếu bạn đã cố gắng cải thiện sức khỏe cảm xúc nhưng vẫn không cảm thấy khá hơn, hãy chủ động tìm đến sự hỗ trợ chuyên môn.