Ông Vance tuyên bố khởi động đàm phán 60 ngày giữa Mỹ và Iran
- Lâm Yến
- •
Hôm thứ Năm (18/6), Phó Tổng thống Mỹ Vance chủ trì cuộc họp báo định kỳ tại Nhà Trắng, tuyên bố khởi động đàm phán cuối cùng kéo dài 60 ngày với Iran, đặt thời hạn đàm phán là ngày 17/8.
Sau khi Tổng thống Trump và Tổng thống Iran Pezeshkian ký biên bản ghi nhớ vào thứ Tư, hai bên sẽ bắt đầu tiến trình đàm phán 60 ngày ngay trong ngày thứ Năm.
Ông Vance nói: “Thời hạn 60 ngày chính thức bắt đầu hôm nay. Do thời điểm ký biên bản khá muộn, và về mặt kỹ thuật do chênh lệch múi giờ, có thể trên thực tế nó đã được ký, nhưng theo giờ Iran, tôi nghĩ thực tế là hôm nay mới ký”.
Nói cách khác, thời hạn cuối để Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận sẽ được ấn định vào ngày 17/8.
Ông cho biết kể từ thứ Tư, trong một đêm đã có 12,5 triệu thùng dầu đi qua Eo biển Hormuz.
Phó Tổng thống cũng ca ngợi thỏa thuận vừa đạt được và nhấn mạnh rằng “kết quả” của thỏa thuận đã bắt đầu xuất hiện.
Phía Mỹ chú trọng hành động và kiểm chứng
Phó Tổng thống nhấn mạnh Mỹ chú trọng vào việc Iran thực hiện các cam kết tiếp theo của thỏa thuận.
“Biên bản ghi nhớ, thỏa thuận miệng, thỏa thuận cuối cùng — thưa quý vị, lời nói không quan trọng. Điều chúng tôi quan tâm là kiểm chứng,” ông nói.
Ông Vance bổ sung rằng cấu trúc của thỏa thuận được thiết kế như vậy vì Mỹ “không tin vào lời nói — chúng tôi tin vào hành động, chúng tôi tin vào hành vi”.
Iran đã cam kết không làm giàu uranium và cho phép thanh sát viên vào kiểm tra việc phá hủy kho uranium làm giàu cao.
Ông Vance cho biết nếu Iran thực hiện các cam kết này, “thỏa thuận đã dự liệu nhiều lợi ích mà họ sẽ nhận được nếu họ làm như vậy”.
Sẽ đánh giá toàn diện việc Iran tuân thủ thỏa thuận
Ông Vance nói Chính phủ Mỹ sẽ áp dụng cách tiếp cận “toàn diện” để xác định Iran có tuân thủ thỏa thuận hòa bình hay không, bao gồm việc theo dõi liệu chính quyền Iran có tiếp tục tài trợ cho các cuộc tấn công bị coi là khủng bố hay tìm kiếm vật liệu hạt nhân hay không.
“Họ có đang tài trợ cho khủng bố không? Họ có kích động tấn công người khác không? Họ có đang tìm cách sở hữu máy ly tâm để khôi phục chương trình vũ khí hạt nhân không?”, ông nói tại họp báo Nhà Trắng. “Chúng tôi sẽ đặt tất cả những câu hỏi đó để xác định họ có thực sự thay đổi hành vi hay không”.
Ông Vance bổ sung rằng Mỹ cũng muốn Iran cuối cùng cho phép thanh sát viên vào, đồng thời tuyên bố rằng nếu cần, Chính phủ Mỹ có thể khôi phục hành động quân sự bất cứ lúc nào.
“Chúng tôi có sức mạnh kinh tế, ngoại giao và quân sự mà không quốc gia nào khác có thể sánh được,” Phó Tổng thống nói. “Vì vậy, nếu lãnh đạo Iran muốn thay đổi, tốt thôi, chúng tôi sẽ giúp họ. Nếu họ không thay đổi, chúng tôi vẫn nắm tất cả đòn bẩy.”
Vấn đề chương trình tên lửa đạn đạo của Iran
Khi nói về việc cho phép Iran sở hữu tên lửa đạn đạo, ông Vance cho rằng Mỹ đã làm suy yếu đáng kể năng lực của Iran và cho phép Iran có năng lực “tự vệ”.
“Chúng tôi đã phá hủy rất nhiều tên lửa đạn đạo của họ, và cả… bản thân các bệ phóng tên lửa đạn đạo. Không chỉ là viên đạn, mà là cả khẩu pháo, và đó chính là phần chúng tôi đã phá hủy rất hiệu quả,” ông nói.
Tổng thống Trump trước đó hôm thứ Tư tuyên bố ông ủng hộ việc Iran sở hữu “một số” tên lửa đạn đạo thông thường và cho rằng chúng “không phải vấn đề”. Tuy nhiên, trước đây ông từng kêu gọi loại bỏ mối đe dọa từ chương trình tên lửa đạn đạo của Iran.
Ông Vance nói rằng trong thỏa thuận cuối cùng, Mỹ muốn Iran không có khả năng “chế tạo tên lửa đủ sức gây mối đe dọa rộng lớn đối với thế giới”.
Ông bổ sung: “Chúng tôi muốn thấy Iran không còn tài trợ cho bất ổn khu vực và hoạt động khủng bố, và tất nhiên cũng không còn cố gắng xây dựng lại chương trình vũ khí hạt nhân.”
Ông Vance tin rằng không cần Quốc hội phê chuẩn để miễn trừ trừng phạt dầu mỏ Iran
Ông Vance nói Chính phủ “khá tự tin” rằng theo khuôn khổ thỏa thuận hòa bình mới, họ có thể tạm thời miễn trừ trừng phạt dầu mỏ Iran mà không cần Quốc hội phê chuẩn.
Khi được hỏi về việc đối phó với các hạn chế nghiêm ngặt trong Đạo luật Rà soát Thỏa thuận Hạt nhân Iran, ông trả lời: “Có những việc cần Quốc hội phê chuẩn, có những việc không cần. Chúng tôi khá tự tin rằng không cần xin Quốc hội để tạm thời dỡ bỏ các lệnh trừng phạt này”.
Luật này quy định tổng thống không được dỡ bỏ trừng phạt Iran trước khi thảo luận với Quốc hội.
Ông Vance nói về tài sản bị đóng băng của Iran
Trong khuôn khổ 14 điểm của biên bản ghi nhớ Mỹ–Iran, Mỹ cam kết “mở hoàn toàn các quỹ và tài sản của Iran đang bị đóng băng hoặc hạn chế sử dụng”, nhưng cần hai bên “thống nhất quy trình giải phóng trong quá trình đàm phán”, vì vậy hiện vẫn chưa rõ các tài sản này sẽ được giải phóng như thế nào và khi nào.
Ông Vance nói việc giải phóng phụ thuộc vào hành vi tốt của Iran, bao gồm việc phá hủy kho uranium làm giàu.
Phó Tổng thống cho biết hiện chưa rõ Iran sẽ đủ điều kiện nhận bao nhiêu tài sản bị đóng băng.
“Tôi không biết con số cụ thể. Tôi nghe nói hơn 100 tỷ USD. Thực tế tôi cũng nghe nói hơn 200 tỷ USD,” ông nói trong họp báo.
Ông Vance cho biết do có nhiều ngân hàng nước ngoài tham gia vào chế tài trong thời chiến, việc xác định con số chính xác rất khó: “Phần lớn tiền không nằm trong tài khoản ở Mỹ, mà ở vùng Vịnh, châu Âu hoặc nơi khác. Tôi không biết con số chính xác, nhưng nói chung là rất lớn”.
Ông cũng bác bỏ các tin đồn truyền thông rằng Qatar đã giải phóng hàng tỷ USD tài sản của Iran.
“Điều đó hoàn toàn không đúng. Nếu không có sự hỗ trợ của chúng tôi, Qatar không thể làm điều đó, và càng không thể làm mà chúng tôi không biết,” ông nói.
Xem thêm
Từ khóa Iran đàm phán hạt nhân Mỹ - Iran Israel tấn công Iran Mỹ tấn công Iran thỏa thuận Mỹ Iran
