Vụ rửa tiền lớn nhất lịch sử nước Anh: ĐCSTQ muốn giành 5,5 tỷ bảng bitcoin

Lý Minh
•
Thứ Bảy, 07/11/2026

Một người đàn ông từng giúp bà Tiền Chí Mẫn rửa tiền đã nộp lại 5,6 triệu bảng cho Chính phủ Anh. Chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) cũng đang tranh với Anh số bitcoin trị giá 5,5 tỷ bảng bị thu giữ từ bà.

Bà Tiền Chí Mẫn bị luật sư báo cảnh sát khi tìm cách mua ngôi biệt thự này ở khu Hampstead, London, vì không chứng minh được nguồn tiền. (Ảnh: Met Police)

Vụ rửa tiền bằng bitcoin trị giá 5,5 tỷ bảng từng gây chấn động cả Anh lẫn Trung Quốc vào năm ngoái. Người đàn ông nói trên là ông Lâm Thành Phúc (Seng Hok Ling), người Malaysia gốc Hoa sống tại thị trấn Matlock, hạt Derbyshire. Ông giúp bà Tiền rửa tiền và lẩn trốn cảnh sát Anh bằng cách đặt chỗ ở qua Airbnb và thu xếp người giúp sức.

Sau khi nhận tội rửa tiền, ông Lâm bị kết án 4 năm 11 tháng tù hồi tháng 11/2025. Thẩm phán sau đó ra lệnh tịch thu khoảng 5,6 triệu bảng, phần lớn là số tiền mã hóa bị thu giữ lúc ông bị bắt.

Thông tin mà tờ Daily Mail có được từ cơ quan công tố Anh cho thấy toàn bộ khoản tiền này, cùng 1.990 bảng tiền lãi, nay đã được thu hồi.

Những người Trung Quốc bị lừa trong vụ này cũng đang khởi kiện tại tòa án Anh để đòi lại tiền.

Vụ huy động vốn trái phép 43 tỷ nhân dân tệ

Bà Tiền Chí Mẫn là chủ mưu vụ huy động vốn trái phép của công ty Lam Thiên Cách Duệ tại Thiên Tân, Trung Quốc, năm 2017. Vụ án liên quan tới hơn 43 tỷ nhân dân tệ và gần 130.000 người bị hại, phần lớn từ 50 đến 75 tuổi.

Bà Tiền rất giỏi lừa người. Khẩu hiệu do bà nghĩ ra là: “Bạn cho Cách Duệ 3 năm, Cách Duệ cho bạn 3 đời phú quý”. Bà tuyên bố dùng tiền của nhà đầu tư để đào bitcoin, rồi đầu tư tiếp vào thiết bị công nghệ hiện đại.

Lúc đầu, nhà đầu tư được chia lãi ngắn hạn, khiến không ít người bỏ thêm cả triệu nhân dân tệ. Thực chất, đây là một vụ lừa đảo kiểu Ponzi điển hình: tiền của người vào sau được dùng để trả lãi cho người vào trước, chỉ rất ít tiền thực sự được đem đi đào bitcoin.

Các nhà đầu tư tiết lộ Lam Thiên Cách Duệ đã mời nhiều người nổi tiếng đứng ra bảo chứng, trong đó có con rể của Mao Trạch Đông. Một số người từng dự các sự kiện của công ty kể rằng Lam Thiên Cách Duệ thậm chí đã thuê cả Đại lễ đường Nhân dân để tổ chức sự kiện.

Thế nhưng nhân viên công ty và nhà đầu tư biết rất ít về bà Tiền, đến tên và danh tính thật của bà họ cũng không biết. Khách hàng chỉ biết bà qua biệt danh “Hoa Hoa” hay “Tiểu Hoa”.

Tại các sự kiện lớn, bà thường đeo khẩu trang hoặc mạng che mặt, tự nhận từng gặp tai nạn xe và hay xuất hiện trên xe lăn. Giấy tờ của công ty cũng không có tên bà, mà là tên những người bà thuê để sau này gánh tội thay mình.

Năm 2017, ĐCSTQ bắt đầu điều tra Lam Thiên Cách Duệ. Bà Tiền trốn khỏi Trung Quốc, dùng tên giả “Trương Á Địch” và hộ chiếu Saint Kitts và Nevis để nhập cảnh vào Anh.

Giá trị bitcoin tăng gấp đôi

Vì không nói được tiếng Anh, bà Tiền đăng tin trên WeChat tuyển một “quản gia”. Người nhận việc là bà Ôn Giản (Jian Wen), một phụ nữ từ Trung Quốc Đại Lục đang sống tại London. Sau đó, bà Tiền thuê biệt thự tại London với danh nghĩa một doanh nhân quốc tế, cùng bà Ôn du lịch châu Âu lục địa và Dubai, mua hàng xa xỉ và bất động sản.

Năm 2018, khi định mua một biệt thự ở London, hai người yêu cầu thanh toán bằng bitcoin nhưng không giải thích được nguồn gốc số tiền, nên bị luật sư báo cảnh sát.

Cảnh sát đột kích căn biệt thự hai người đang thuê và tìm thấy 7 thiết bị điện tử đã mã hóa trong két sắt. Khi ấy, cảnh sát chưa biết số bitcoin trong các thiết bị này trị giá bao nhiêu.

Phải đến năm 2021, cảnh sát mới mở khóa được toàn bộ các ví tiền mã hóa tìm thấy trong máy tính xách tay và ổ cứng. Các ví này chứa tổng cộng 61.000 bitcoin, trị giá gần 2 tỷ bảng theo giá khi ấy.

Bitcoin tiếp tục tăng giá trong những năm sau đó. Đến nay, số bitcoin này ước tính trị giá 5,5 tỷ bảng.

Hy vọng đòi bồi thường e rằng mong manh

Các luật sư đại diện cho người bị hại Trung Quốc đang kiện tại tòa án Anh nhằm ngăn Bộ Tài chính Anh giữ lại khoản tiền thu được từ số tiền mã hóa này, hiện nằm trong tài khoản của Chính phủ Anh.

Mấu chốt của tranh chấp là đơn đòi bồi thường của người bị hại phải áp dụng luật Anh hay luật Trung Quốc. Luật sư của người bị hại muốn áp dụng luật Anh.

Luật Anh thường được xem là có lợi hơn cho người bị hại. Luật này có thể cho phép họ lập luận rằng tiền bị lừa đã được dùng để mua bitcoin, nên khi bitcoin tăng giá, toàn bộ phần tăng thêm thuộc về họ một cách hợp pháp, chứ không chỉ dừng ở số tiền gốc ban đầu.

Tuy nhiên, giữa tháng 10, thẩm phán Tòa Thượng thẩm London phán quyết rằng đơn đòi bồi thường trong vụ này phải áp dụng luật Trung Quốc. Lý do là “thiệt hại liên quan xảy ra tại Trung Quốc, những người nộp đơn chuyển tiền đi từ Trung Quốc, và các lời trình bày bị cho là gian dối cũng được đưa ra tại Trung Quốc”.

Theo nguyên tắc hoàn trả mà luật Trung Quốc áp dụng cho các vụ huy động vốn trái phép, người bị hại chỉ được nhận lại tối đa số tiền gốc đã bỏ ra năm đó, cộng tiền lãi theo luật định.

Thẩm phán nhấn mạnh phán quyết này không nhằm xác định ai sẽ là chủ sở hữu cuối cùng của số bitcoin. Dù vậy, phán quyết rõ ràng khiến việc đòi bồi thường của người bị hại khó hơn.

Giờ đây, nhà đầu tư phải chứng minh theo luật Trung Quốc rằng họ có quyền sở hữu hợp pháp đối với số bitcoin. Sau đó, tòa án Anh sẽ căn cứ luật Anh để xét các quyền này có đủ vững hay không.

Vấn đề là nhà đầu tư sẽ rất khó chứng minh khoản tiền họ bỏ ra năm xưa đã được dùng để mua phần nào trong 61.000 bitcoin mà cảnh sát Anh thu giữ. Một vụ kiện xuyên quốc gia tại Anh cũng rất tốn kém, vì phải thuê các hãng luật hàng đầu và chuyên gia luật Trung Quốc ra tòa làm chứng. Nhà đầu tư nhỏ lẻ hoàn toàn không gánh nổi chi phí này.

Tại Trung Quốc, việc thanh lý tài sản để hoàn trả cho người bị hại trong vụ Lam Thiên Cách Duệ về cơ bản đã xong từ trước. Mỗi người bị hại trung bình chỉ nhận lại khoảng 13% tiền gốc. Nhiều người trông vào khoản “tiền trời cho” ở Anh để bù đắp thiệt hại, nhưng đến nay, hy vọng ấy có vẻ rất mong manh.

ĐCSTQ tranh giành tài sản

Nếu nhà đầu tư không chứng minh được quyền sở hữu số bitcoin theo luật Trung Quốc, phần lớn tài sản này có thể sẽ thuộc về Chính phủ Anh.

Chính quyền ĐCSTQ đang tranh giành khoản tiền khổng lồ này với Bộ Tài chính Anh. ĐCSTQ khẳng định có toàn quyền tài phán đối với tài sản trong vụ án, đòi “truy bắt người bỏ trốn, truy thu tài sản xuyên biên giới”, và tìm mọi cách ngăn Chính phủ Anh đơn phương tịch thu khối tài sản này.

Tòa án Nhân dân Trung cấp số 2 Thiên Tân đã ra thông báo thụ lý vụ “đề nghị tịch thu thu nhập bất hợp pháp” đối với bà Tiền Chí Mẫn. Vụ việc nhắm thẳng vào hơn 61.800 bitcoin mà Anh thu giữ, cùng Bitcoin Cash, XRP (Ripple) và tiền mặt bằng bảng Anh.

Trong thông báo này, tòa án phía Trung Quốc xác định số tiền mã hóa bà Tiền để lại ở Anh sau khi bỏ trốn là “thu nhập bất hợp pháp và tiền lời phát sinh” của vụ huy động vốn trái phép, phải bị truy thu theo luật. Phần còn lại, sau khi hoàn trả cho những người góp vốn bị thiệt hại, sẽ bị tịch thu.

Công an Thiên Tân cho biết đang tiếp tục hợp tác với cơ quan thực thi pháp luật Anh để truy bắt người bỏ trốn, truy thu tài sản xuyên biên giới, và yêu cầu Anh hỗ trợ hết mức để bù đắp thiệt hại cho người bị hại Trung Quốc.

Trung Quốc và Anh sẽ đàm phán

Theo Đạo luật Tiền thu được từ tội phạm năm 2002 (POCA) của Anh, sau khi trừ tiền gốc của người bị hại, phần lớn giá trị tăng thêm còn lại, có khi lên tới hàng tỷ bảng, có thể bị Bộ Tài chính Anh tịch thu sung công.

Chính quyền ĐCSTQ từ lâu đã cấm giao dịch tiền mã hóa và không công nhận bitcoin là một loại tiền tệ. Tại tòa án London, luật sư phía Anh lại lấy chính kẽ hở này làm cớ để lập luận rằng “luật Trung Quốc không công nhận quyền tài sản đối với bitcoin”.

Hơn nữa, luật của ĐCSTQ không công nhận phần tăng giá của khoản đầu tư tiền mã hóa là tài sản cá nhân. Vì vậy, dù số tiền này tăng bao nhiêu lần ở Anh, khi về tới Trung Quốc, người bị hại cũng chỉ nhận lại tối đa phần “tiền gốc ròng” đã mất năm đó. Phần chênh lệch (tiền lời phát sinh) sẽ bị ĐCSTQ tịch thu, nộp vào ngân khố theo luật.

Có phân tích cho rằng ngay cả khi Anh đồng ý chia số tiền này với Trung Quốc, Chính phủ Anh có thể yêu cầu trừ chi phí phá án và án phí cao từ số tiền thu được sau khi bán bitcoin. Phía Trung Quốc lấy lại được bao nhiêu phần trăm sẽ tùy vào đàm phán giữa chính phủ hai nước.

Xem thêm: