RSF: Bắc Kinh gây ảnh hưởng dư luận trong cộng đồng người Hoa tại Mỹ

Trước chuyến thăm Mỹ của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ) Tập Cận Bình vào thứ Tư tuần này, tổ chức Phóng viên Không Biên giới (Reporters Without Borders – RSF) công bố báo cáo điều tra cho rằng Bắc Kinh sử dụng truyền thông tiếng Hoa, mạng xã hội và mạng lưới cộng đồng để gây ảnh hưởng đến dư luận trong cộng đồng người Hoa tại Mỹ về quan hệ Mỹ – Trung, Đài Loan và nhân quyền Trung Quốc.

Ngày 21/9, RSF công bố báo cáo nêu rằng Bắc Kinh khai thác bản sắc văn hóa và nhận thức về nguồn gốc của người Hoa ở hải ngoại, nhằm truyền tải những thông tin mà chính quyền Trung Quốc muốn cộng đồng này tiếp nhận.

Vụ cựu thị trưởng thành phố Arcadia

Báo cáo phân tích vụ bà Eileen Wang (Vương Ái Lâm), cựu thị trưởng thành phố Arcadia, bang California, người đã nhận tội vào tháng 5/2026 vì hoạt động tại Mỹ với tư cách đại diện chưa đăng ký của chính phủ Trung Quốc. RSF cho rằng đây là ví dụ điển hình cho một chiến lược gây ảnh hưởng rộng hơn: tận dụng truyền thông cộng đồng đáng tin cậy, ứng dụng nhắn tin và các mạng lưới chính trị địa phương để định hình dư luận trong cộng đồng người Hoa tại Mỹ.

Theo Bộ Tư pháp Mỹ, từ cuối năm 2020 đến năm 2022, bà Vương và ông Tôn Diệu Ninh (Yaoning “Mike” Sun) vận hành trang web U.S. News Center, tự giới thiệu là nguồn tin dành cho cộng đồng người Hoa địa phương tại California. Trang này đăng nội dung về chính trị, kinh doanh, y tế và đời sống cộng đồng.

Bộ Tư pháp Mỹ cho biết bà Vương và ông Tôn đã hành động theo chỉ đạo và kiểm soát của các quan chức chính phủ Trung Quốc, phối hợp với những người ở Mỹ để thúc đẩy lợi ích của Bắc Kinh, trong đó có việc đăng các nội dung tuyên truyền thân chính quyền Trung Quốc.

Ví dụ, tháng 6/2021, một quan chức Trung Quốc gửi qua WeChat cho bà Vương và các nhà vận hành trang web tiếng Hoa khác những bài viết được soạn sẵn, trong đó có bài bênh vực chính quyền Trung Quốc và phủ nhận cáo buộc về “diệt chủng” và “lao động cưỡng bức” ở Tân Cương. Theo hồ sơ của công tố viên, bà Vương đăng bài lên trang web chỉ vài phút sau khi nhận được và gửi đường liên kết lại cho quan chức này.

Trong một trường hợp khác, bà Vương được yêu cầu sửa nội dung một bài viết và cung cấp ảnh chụp số lượt xem; bài này khi đó có hơn 15.000 lượt xem. Tháng 11/2021, bà Vương cũng liên hệ với một người mà Bộ Tư pháp Mỹ xác định là thành viên cấp cao của hệ thống tình báo Trung Quốc; người này đề nghị bà đăng lại một bài viết được mô tả là nội dung Bộ Ngoại giao Trung Quốc muốn công bố.

Bà Vương thừa nhận bà không đăng ký theo luật Mỹ với tư cách đại diện của một chính phủ nước ngoài, đồng thời không công khai rằng các bài viết được đăng theo yêu cầu của quan chức Trung Quốc. Bà đối mặt mức án tối đa theo luật định là 10 năm tù liên bang.

Ông Tôn Diệu Ninh trước đó đã nhận tội vào tháng 10/2025 về hành vi hoạt động trái phép với tư cách đại diện của chính phủ nước ngoài, và bị tuyên án bốn năm tù liên bang vào tháng 2/2026.

Vai trò của WeChat

RSF đặc biệt lưu ý vai trò của WeChat trong cộng đồng người Hoa ở hải ngoại. Trong vụ bà Vương, WeChat là kênh để quan chức Trung Quốc gửi bài viết, truyền đạt chỉ đạo nội dung và phối hợp việc đăng tải với các nhà vận hành truyền thông tiếng Hoa.

Đối với nhiều người dùng tiếng Hoa ở nước ngoài, WeChat không chỉ là ứng dụng nhắn tin mà còn phục vụ đọc tin tức, giao tiếp cộng đồng, mạng xã hội và thanh toán. RSF dẫn các nghiên cứu cho biết các nội dung về Đài Loan, Hồng Kông, Đông Turkestan/Tân Cương, Pháp Luân Công và chỉ trích lãnh đạo Trung Quốc từng được phát hiện là chịu sự kiểm duyệt bằng thuật toán trên nền tảng này.

Không chỉ một trang web

RSF cho rằng vụ Arcadia không phải là trường hợp đơn lẻ. Bà Vương Á Thu (Yaqiu Wang), nghiên cứu viên cao cấp phụ trách Trung Quốc của RSF, nhận định rằng lập trường biên tập của một số truyền thông người Hoa tại Mỹ giống nhau một cách đáng chú ý, cho thấy có thể tồn tại mạng lưới ảnh hưởng rộng hơn.

Theo bà Vương Á Thu, trong những năm gần đây, trọng tâm của Bắc Kinh đã mở rộng sang chính trị địa phương ở Mỹ, trong đó có nỗ lực tác động hành vi bỏ phiếu của cộng đồng người Hoa hải ngoại — như khuyến khích ủng hộ một số ứng viên hoặc tránh các ứng viên có lập trường ủng hộ Hồng Kông và Đài Loan.

Báo cáo của Freedom House năm 2022, Beijing’s Global Media Influence, từng nêu Mỹ là một trong những mục tiêu nổi bật của hoạt động truyền thông đối ngoại của Trung Quốc. Báo cáo đề cập các chiến dịch tài khoản mạng xã hội giả nhắm đến cử tri Mỹ và việc mua không gian quảng cáo trong một số báo lớn Mỹ để đăng nội dung truyền thông nhà nước Trung Quốc dưới nhãn “China Watch”.

Các học giả ngày càng mô tả những hoạt động này là phần mở rộng của hệ thống “mặt trận thống nhất” của ĐCSTQ, tức chiến lược gây ảnh hưởng ở nước ngoài qua các tổ chức trung gian bề ngoài có vẻ độc lập.

Nhà báo người Hoa tại Mỹ Vivian Wu (Ngô Vi), người sáng lập Dasheng Media, nói với RSF rằng người ta không cần là đảng viên để tham gia các mạng lưới như vậy. Bà mô tả cách Bắc Kinh có thể sử dụng các mạng lưới gồm chủ nhà hàng, doanh nghiệp Trung Quốc và tổ chức văn hóa nhằm mở rộng ảnh hưởng thông qua quan hệ văn hóa và cộng đồng.

Gây ảnh hưởng đến dư luận cộng đồng người Hoa thông qua truyền thông

Trong một bài phân tích đăng trên tạp chí China Made năm 2025, bà Vivian Wu chỉ ra rằng nhiều cơ quan truyền thông Hoa ngữ hiện đang phải đối mặt với một lựa chọn khó khăn: vừa phải duy trì tính độc lập trong biên tập, vừa phải bảo đảm khả năng tồn tại về mặt thương mại.

Một cuộc khảo sát trên toàn nước Mỹ cho thấy vào cuối những năm 1990, Mỹ có tổng cộng 40 tờ báo và tạp chí tiếng Hoa; đến năm 2026 (theo Danh mục Truyền thông Quảng cáo Người Mỹ gốc Á năm 2026), trên toàn nước Mỹ chỉ còn 15 tờ báo và đài phát thanh tiếng Trung, trong đó có China Daily, Sing Tao Daily, Dallas Chinese Daily và Hawaii Chinese News, cùng các đài phát thanh/truyền hình như NTD Television, Xinshi và ETTV America.

Bà Vivian Wu mô tả việc ĐCSTQ bơm một lượng lớn tiền vào các cơ quan truyền thông địa phương và cộng đồng ở nước ngoài là “làn sóng gây ảnh hưởng thứ hai”.

Bà cho biết sự xâm nhập này không chỉ giới hạn ở truyền thông Hoa ngữ mà còn mở rộng sang các cơ quan truyền thông địa phương của Mỹ đang phải đối mặt với khủng hoảng sinh tồn, trong đó có phiên bản Mỹ của Sing Tao Daily. Bà chỉ ra rằng: “Trung Quốc (ĐCSTQ) đã chi 30 tỷ nhân dân tệ để xây dựng mạng lưới này, nhằm mua chuộc các cơ quan truyền thông địa phương.”

Trong tình hình đó, một số cơ quan truyền thông đã trở thành “loa phát thanh” cho các luận điệu chính thức của ĐCSTQ; trong khi những cơ quan khác, để tránh bị trả đũa về kinh tế, mất doanh thu quảng cáo hoặc chịu sức ép từ các tổ chức cộng đồng thân Bắc Kinh, đã tiến hành tự kiểm duyệt ở những mức độ khác nhau.

Bà ví các cơ quan truyền thông Hoa ngữ độc lập ở nước ngoài như đang “dùng nguồn lực hạn chế để chống lại một gã khổng lồ”.

Theo Vương Lan / Epoch Times

Xem thêm

Báo cáo mới phơi bày 6 chiến lược ảnh hưởng ở nước ngoài của ĐCSTQ

Ngày 7/4/2026, bà Sarah Cook, cựu Giám đốc nghiên cứu về Trung Quốc, Hồng Kông và Đài Loan của tổ chức nhân quyền quốc tế Freedom House, đồng thời là nhà sáng lập kiêm CEO…