Mỹ ra lệnh cấm mới, tham vọng thống lĩnh ngành robot của TQ gặp trở ngại

Chính quyền Tổng thống Donald Trump ngày 28/7 công bố một loạt biện pháp hạn chế mới, cấm nhập khẩu các mẫu robot thế hệ mới và bộ biến tần điện do nước ngoài sản xuất. Động thái này được đánh giá sẽ tác động mạnh đến kế hoạch mở rộng toàn cầu của các doanh nghiệp robot Trung Quốc, đồng thời đẩy cuộc cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung lên một nấc thang mới.

Theo đó, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) đã bổ sung các thiết bị robot tiên tiến do nước ngoài sản xuất vào Danh sách Thiết bị bị Kiểm soát (Covered List). Quy định mới đồng nghĩa các robot này sẽ không thể nhận được giấy phép cần thiết để nhập khẩu và kinh doanh tại Mỹ. Lệnh cấm áp dụng đối với robot hình người, robot bốn chân và nhiều loại robot di động kết nối mạng, với lý do tồn tại rủi ro về chuỗi cung ứng và an ninh mạng. Các mẫu robot đã được cấp phép trước đó hiện chưa bị ảnh hưởng.

Theo Counterpoint Research, hơn 80% robot hình người được lắp đặt trên toàn cầu trong năm ngoái đến từ các công ty Trung Quốc, cho thấy lệnh cấm sẽ chủ yếu ảnh hưởng đến ngành robot của nước này.

Động thái của Washington diễn ra trong bối cảnh Bắc Kinh đang đẩy mạnh hỗ trợ ngành robot, nhiều doanh nghiệp chuẩn bị IPO và coi mở rộng thị trường quốc tế là động lực tăng trưởng. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh chỉ trích Mỹ “lạm dụng khái niệm an ninh quốc gia để chèn ép doanh nghiệp Trung Quốc”.

Nhờ sự hỗ trợ của chính phủ và chuỗi cung ứng hoàn chỉnh, ngành robot Trung Quốc tăng trưởng nhanh trong những năm gần đây. Theo Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, các doanh nghiệp nước này chiếm gần 70% doanh số robot bốn chân toàn cầu trong nửa đầu năm. Dữ liệu hải quan cũng cho thấy Trung Quốc đã xuất khẩu gần 600 triệu USD robot các loại trong tháng 6, trong đó khoảng 8% được xuất sang Mỹ.

Nhiều doanh nghiệp Trung Quốc có mức độ phụ thuộc lớn vào thị trường quốc tế. Unitree Robotics cho biết hơn 40% doanh thu năm ngoái đến từ nước ngoài và đang hợp tác với NVIDIA phát triển robot hình người mới. Agibot kỳ vọng thị trường quốc tế sẽ đóng góp hơn 50% doanh thu trong tương lai. Pudu Robotics đã mở trụ sở tại bang Texas, trong khi Geekplus thu về khoảng 26,5% doanh thu từ thị trường Mỹ.

FCC cho rằng robot tiên tiến do nước ngoài sản xuất có thể tạo ra rủi ro gián điệp, thu thập dữ liệu và bị điều khiển từ xa. Chuyên gia Chris McGuire nhận định đây có thể là bước đi mang tính “thay đổi cuộc chơi” đối với ngành robot Mỹ, vừa thúc đẩy chuỗi cung ứng quay trở lại trong nước, vừa hạn chế sự cạnh tranh từ các sản phẩm robot giá rẻ của Trung Quốc.

Một số nhà phân tích cũng cho rằng thời điểm Mỹ ban hành lệnh cấm không phải ngẫu nhiên, khi nhiều doanh nghiệp robot Trung Quốc đang chuẩn bị niêm yết trên thị trường chứng khoán. Counterpoint Research nhận định các công ty Mỹ như Tesla, Figure AI và Boston Dynamics nhiều khả năng sẽ hưởng lợi từ chính sách mới này.